- Shtetet e Bashkuara Lejuan Përkohësisht Funksionimin e NIS
Më 31 dhjetor 2025, Zyra e Kontrollit të Aseteve të Huaja e Departamentit të Thesarit të SHBA-së (OFAC) zgjati licencën e funksionimit për Industrinë e Naftës së Serbisë (Naftna industrija Srbije, NIS) deri më 23 janar 2026. Kryeministri serb Đuro Macut theksoi më 1 janar se zgjatja e licencës bën të mundur që NIS dhe rafineria e naftës Pançevo të vazhdojnë të funksionojnë.
Sipas burimeve serbe, marrja e licencës ishte rezultat i aktivitetit intensiv diplomatik dhe negociatave të zhvilluara nga Presidenti serb Aleksandar Vuçiq me OFAC dhe Departamentin e Shtetit të SHBA-së, me pjesëmarrjen e Kryeministrit hungarez Viktor Orbán.
“MOL, së bashku me Industrinë e Naftës së Serbisë, së bashku me shtetin serb, punuan për një letër drejtuar OFAC dhe për sigurimin e kësaj licence funksionimi, e cila na jep ajër dhe mundësinë për furnizime shtesë me naftë bruto”, tha Vuçiq në një intervistë me transmetuesin publik serb RTS. “Sigurisht, jo të gjitha problemet janë zgjidhur, por ajo që është e rëndësishme është se që nga mbrëmë, Industria e Naftës e Serbisë ka të drejtë të paguajë, furnizojë dhe përpunojë produktet e naftës dhe naftën bruto që do t’i dorëzojë vendit tonë nëpërmjet tubacionit JANAF”, vuri në dukje ai.
Më 9 tetor 2025, OFAC vendosi sanksione kundër NIS, aksionet e së cilës me shumicë (56 përqind) janë në pronësi të kompanive ruse. Qëllimi i deklaruar, siç u njoftua nga Uashingtoni, ishte të parandalohej Rusia nga përdorimi i të ardhurave nga shitjet e energjisë për të financuar luftën në Ukrainë.
Që nga vendosja e sanksioneve, NIS nuk ka qenë në gjendje të importojë naftë bruto nëpërmjet Tubacionit Adriatik (JANAF), i cili kalon nëpër Kroaci, dhe më 2 dhjetor rafineria e naftës NIS në Pançevo u detyrua të ndalonte operacionet. Për të furnizuar tregun vendas, Serbia u detyrua të përdorte rezervat shtetërore dhe të importonte produkte nafte nga vende të tjera, kryesisht Hungaria.
Siç deklaroi Vuçiq, ekonomia e vendit ndjeu “pasoja shumë serioze” të sanksioneve të vendosura për shkak të pronarëve rusë të NIS. “Po shohim një rënie të prodhimit industrial si në dhjetor ashtu edhe në nëntor për shkak të mbylljes së rafinerisë së naftës. Dhe kjo reflektohet në mënyrë të habitshme dhe dramatike në gjendjen e ekonomisë sonë”, theksoi ai.
Sipas presidentit serb, gjatë vlefshmërisë së licencës së lëshuar, deri më 23 janar, një draft kontrate midis pronarëve rusë të NIS dhe blerësit, MOL të Hungarisë, duhet të jetë gati.
“Pse është e rëndësishme data 23? Mendoj se në atë moment amerikanët presin të shohin të gjitha pikat kryesore të kontratës së ardhshme midis shitësit, Industrisë Serbe të Naftës dhe blerësit të ardhshëm, në këtë rast me shumë mundësi kompanisë hungareze MOL.”
- Zgjedhjet e parakohshme parlamentare në Kosovë fitohen nga Partia e Kurtit dhe “Lista Serbe”
Të dielën, më 28 dhjetor, u mbajtën zgjedhjet e parakohshme parlamentare në Kosovë. Ky ishte votimi i dytë mbarëkombëtar brenda një viti: pas zgjedhjeve në shkurt, deputetët dështuan të formonin një qeveri, gjë që çoi në shpërbërjen e parlamentit në nëntor dhe caktimin e zgjedhjeve të reja për fund të dhjetorit.
Sipas të dhënave paraprake nga Komisioni Qendror i Zgjedhjeve, pas përpunimit të më shumë se 99.5 përqind të të dhënave të qendrave të votimit, partia e kryeministrit në detyrë Albin Kurti, Lëvizja Vetëvendosje, LVV, e forcoi ndjeshëm pozicionin e saj. LVV mori 49.3 përqind të votave, një rritje e konsiderueshme krahasuar me rezultatin e saj të shkurtit (42.3 përqind).
Edhe pse Kurti mund të kërkojë ende mbështetjen e deputetëve nga pakicat jo-serbe për të siguruar një shumicë absolute në parlament, pozicioni i tij është bërë dukshëm më i fortë se në fillim të vitit 2025.
Në fjalimin e tij pas votimit, Kurti i quajti rezultatet e zgjedhjeve “një fitore të popullit dhe Republikës së Kosovës”. Ai theksoi se Kosova tani duhet të zhbllokojë fondet e BE-së dhe programet e tjera ndërkombëtare që ishin ngrirë për shkak të institucioneve shtetërore jofunksionale. “Sapo të konfirmohen rezultatet, do të duhet të krijojmë institucione dhe të vazhdojmë punën e mirë sa më shpejt të jetë e mundur. Ne po presim Planin e Rritjes së BE-së me vlerë 880 milionë euro dhe tre marrëveshje me Bankën Botërore me një total prej 120 milionë eurosh”, vuri në dukje Kurti.
Për partitë kryesore të opozitës, rezultatet e zgjedhjeve të dhjetorit ishin një pengesë.
Partia Demokratike e Kosovës (PDK) mbajti vendin e dytë me 21 përqind, duke përsëritur pothuajse rezultatin e saj të shkurtit.
Lidhja Demokratike e Kosovës (LDK) pësoi humbjet më të mëdha, duke rënë në 13.6 përqind (krahasuar me 18.3 përqind në shkurt). Mediat tashmë po diskutojnë dorëheqjen e mundshme të udhëheqjes së partisë.
Aleanca për Ardhmërinë e Kosovës (AAK) e Ramush Haradinajt mori 5.7 përqind, duke kaluar mezi pragun zgjedhor.
Partia e orientuar nga Beogradi “Lista Serbe” (Srpska lista) fitoi rreth 90 përqind të votave në komunitetet serbe, duke u garantuar të gjithave 10 vende të rezervuara për serbët në parlament. Kryetari i partisë, Zlatan Elek, theksoi se serbët e Kosovës demonstruan unitet duke mos u dhënë shans kandidatëve alternativë serbë, të cilët morën një numër minimal votash.
Zgjedhjet parlamentare më 28 dhjetor ishin historike për sa i përket pjesëmarrjes së votuesve në Kosovë. Një total prej 899,521 qytetarësh ushtruan të drejtën e tyre për të votuar, duke përjashtuar votat e diasporës. Në përqindje, afërsisht 45 përqind e votuesve hodhën votat. Rekordi i mëparshëm u vendos më 9 shkurt të këtij viti, kur 871,662 qytetarë votuan në qendrat e votimit në Kosovë.
Më 2 janar, u njoftua fillimi i numërimit të votave nga jashtë vendit. Në veçanti, diaspora mundi të votonte në 29 misione diplomatike të Republikës së Kosovës në 18 vende të ndryshme në mbarë botën.
Pritet që pas numërimit të të gjitha fletëvotimeve, numri i përgjithshëm i votave të arrijë në afërsisht 950,000.
- Mbyllen procedurat penale për shembjen e tendës në Novi Sad kundër ish-ministrit të ndërtimit të Serbisë
Më 24 dhjetor, Gjykata e Lartë në Novi Sad rrëzoi një pjesë të aktakuzës që lidhej me shembjen e tendës në stacionin hekurudhor të Novi Sadit më 1 nëntor 2024, e cila rezultoi në vdekjen e 16 personave. Tragjedia shkaktoi një valë protestash masive antiqeveritare që vazhdojnë edhe sot e kësaj dite. Kërkesa kryesore e protestuesve është ndëshkimi i atyre që janë përgjegjës për shembjen vdekjeprurëse të një pjese të ndërtesës së rindërtuar të stacionit.
Megjithatë, me vendimin e saj, gjykata i dha fund procedurave penale kundër gjashtë individëve, përfshirë Goran Vesiq, i cili ishte Ministër i Ndërtimit, Transportit dhe Infrastrukturës në kohën e rindërtimit të stacionit hekurudhor. Siç është raportuar, gjykata e mori këtë vendim për shkak të mungesës së provave për të krijuar dyshime të arsyeshme se të akuzuarit kryen veprat e dyshuara penale.
Përveç Vesiq, procedurat u mbyllën kundër drejtoreshës së atëhershme në detyrë të Infrastrukturës Hekurudhore Serbe, Jelena Tanaskoviq, ndihmësministres së atëhershme të ndërtimit Anita Dimoski, dhe tre mbikëqyrësve ekspertë.
Në të njëjtën kohë, gjykata e Novi Sadit konfirmoi akuzat kundër shtatë të pandehurve të tjerë sipas të njëjtës aktakuzë. Aktakuza u mbështet kundër Nebojša Šurlan, drejtor i Infrastrukturës Hekurudhore Serbe në kohën e rindërtimit të stacionit të Novi Sadit, dhe gjashtë përfaqësuesve të tjerë të kompanive të projektimit, kontraktorëve të ndërtimit dhe organeve të mbikëqyrjes teknike.
Vendimi i gjykatës për të ndërprerë procedurat penale kundër ish-zyrtarëve, veçanërisht ish-ministrit, shkaktoi zemërim midis të afërmve të viktimave dhe pjesëmarrësve në protestë. Prokuroria e Lartë në Novi Sad ka paraqitur tashmë një ankesë në Gjykatën e Apelit kundër vendimit, i cili përcaktoi se “nuk ka baza për akuza” kundër gjashtë të dyshuarve.
- Shpallet Gjendje Krize Energjitike në Maqedoninë e Veriut
Më 24 dhjetor, qeveria e Maqedonisë së Veriut shpalli një gjendje krize energjitike shtatëditore për shkak të mungesës akute të karburantit të shkaktuar nga protestat e fermerëve në Greqi që filluan më 30 nëntor. Bllokimi i autostradave dhe kalimeve kufitare nga protestuesit çoi në ndalimin e qindra cisternave të karburantit të nevojshme për funksionimin e termocentraleve maqedonase. Meqenëse Maqedonia e Veriut nuk ka kapacitet të brendshëm për rafinimin e naftës, ajo varet nga furnizimet me karburant përmes kufirit grek.
Nën regjimin e deklaruar të krizës, qeveria në Shkup lejoi kompaninë e energjisë të përdorte rezervat shtetërore, duke e quajtur hapin “të detyruar, por të nevojshëm” për të shpëtuar sistemin energjetik. Zyrtarët konfirmuan se më shumë se 10,000 ton naftë nga rezervat do të ndihmonin në blerjen e kohës ndërsa negociatat me palën greke vazhdojnë për krijimin e “korridoreve të gjelbra” për kamionët e karburantit edhe mes protestave. Kryeministri i Maqedonisë së Veriut dhe kreu i partisë në pushtet VMRO-DPMNE, Hristijan Mickoski, dhe Ministri i Energjisë theksuan se situata energjetike përbënte “forcë madhore”. Zyrtarët qeveritarë deklaruan se administrata e mëparshme e la sektorin e energjisë në një gjendje të lënë pas dore, duke zvogëluar rezistencën e vendit ndaj goditjeve të jashtme.
Në të njëjtën kohë, përfaqësuesit e Lidhjes Social Demokratike të Maqedonisë (SDSM) në opozitë akuzuan qeverinë aktuale për “amatorizëm” dhe reagim të parakohshëm. Ata deklaruan se autoritetet duhet të kishin formuar rezerva të mjaftueshme të naftës para fillimit të dimrit, duke ditur situatën e paqëndrueshme rajonale, në vend që të prisnin një ndërprerje të plotë të furnizimeve.
Ndërkohë, fermerët grekë pezulluan përkohësisht bllokadat gjatë festimeve të Vitit të Ri, por premtuan të rifillojnë veprimet pas festave. Kërkesat e tyre mbeten të pandryshuara: zgjidhja e një skandali korrupsioni që përfshin fondet bujqësore evropiane dhe pagesa e subvencioneve të papaguara, ulja e kostove të larta të prodhimit dhe çmime më të mira të prokurimit.
