- Srbija jedina zemlja u Evropi koja ima kineske hipersonične kvazibalističke rakete u upotrebi
Fotografija srpskog borbenog aviona MiG-29 opremljenog s dvije kineske hipersonične rakete CM-400 AKG pojavila se 9. marta na jednom vojno-tehničkom forumu. Ovo je bila prva potvrda da su takve rakete u vojnoj operativnoj upotrebi u Srbiji.
CM-400 AKG je kvazibalistička raketa zrak-zemlja koju je razvila kineska korporacija CASIC. Prije toga, bila je u posjedu samo Kine i Pakistana. Srbija je postala prva zemlja u Evropi koja je dobila ovo oružje.
Nekoliko dana nakon što se pojavila prva fotografija, srpski predsjednik Aleksandar Vučić potvrdio je kupovinu kineskih raketa, navodeći da je CM-400 AKG u mogućnosti da pogodi ciljeve na udaljenosti do 400 km.
Pojava oružja koje se smatra ofanzivnim izazvala je zabrinutost u Hrvatskoj. Premijer Andrej Plenković obavijestio je generalnog sekretara NATO-a Marka Rutea o pojavi „vrlo ozbiljnog naoružanja“ u Srbiji, kakvo ranije nije viđeno u Evropi, nazivajući ovu informaciju relevantnom za Alijansu.
- Vučić izjavio da bi „mogući napad“ na Srbiju mogao doći od strane vojnog saveza Hrvatske, Albanije i Kosova
Nakon što se pojavila fotografija srpskog MiG-29 s kineskim raketama, srpski predsjednik Aleksandar Vučić dao je niz oštrih izjava u kojima je direktno povezao kupovinu novog naoružanja s „osjećajem prijetnje“ od strane vojnog saveza Hrvatske, Albanije i Kosova. U svom nastupu na državnoj televiziji RTS, izjavio je da je razlog koji je podstakao Beograd na kupovinu kineskog oružja osjećaj prijetnje uzrokovan formiranjem vojnog saveza Zagreba, Tirane i Prištine. „Ovaj vojni savez je direktno usmjeren protiv Srbije. Nema drugog razloga zašto je ovaj vojni savez stvoren. A onda su se iznenadili kada su vidjeli da imamo rakete“, rekao je Vučić. Po mišljenju srpskog predsjednika, Hrvatska, Albanija i Kosovo stvaraju vojni savez upravo za napad: „Čekaće trenutak koji će se dogoditi u budućnosti, kada dođe do većeg raskola između Evropljana i Rusa, i kada dođe do još većeg raskola na Bliskom istoku. … Čekaju povoljan trenutak, kada će u svijetu zavladati haos i kada će, kako misle, imati priliku.“ „Pripremamo se za njihov napad“, ukazao je.
Hrvatski premijer Andrej Plenković negirao je Vučićeve izjave, rekavši da saradnja na nivou ministarstava odbrane Hrvatske, Albanije i Kosova nije usmjerena protiv Srbije. „Ovo je potpuno izmišljena tema, koja navodno treba da podrži neku naraciju o nekoj vanjskoj prijetnji Srbiji na domaćem političkom nivou“, rekao je hrvatski premijer.
- Vojne vježbe srpske vojske izazvale zabrinutost u Prištini
Premijer Albin Kurti optužio je Beograd da demonstrira „agresiju“ nakon što je srpska vojska 18. marta izvela vojne vježbe u opštini Bujanovac. Riječ je o području poznatom kao Preševska dolina, u blizini Kosova, naseljeno pretežno etničkim Albancima. Na sjednici vlade 19. marta, Kurti je izjavio da Srbija ovim provokativnim radnjama ima za cilj povećanje tenzija i zastrašivanje Albanaca koji žive u Bujanovcu.
„Ove provokacije u blizini graničnog pojasa u Karačevu od strane jedinica 63. srpske padobranske brigade kroz vježbe s helikopterom H125M i padobranskim desantom nekoliko metara od granice s Republikom Kosovo predstavljaju opasnu manifestaciju agresije“, primijetio je Kurti. „Takva demonstracija vojne sile iznad kuća, škola, medicinskih centara predstavlja ne samo pritisak, podizanje tenzija i pokušaj zastrašivanja lokalnog stanovništva… već pokazuje i otvorenu provokaciju protiv naše nezavisne države, Republike Kosovo“, naglasio je.
Kurti je kazao da su demonstrativne akcije Srbije „još alarmantnije“ „kada se sjetimo da je ista ova jedinica obučavala i podržavala kriminalnu grupu Milana Radoičića, koja je izvršila agresivni teroristički napad u selu Banjska, u Zvečanu.“
Osim toga, premijer Kosova podsjetio je da se vježbe održavaju u trenutku kada je Srbija kupila kineske rakete (hipersonične kvazibalističke rakete zrak-zemlja CM-400 AKG). Naglasio je da vježbe održane 18. marta, „zajedno sa zapaljivom retorikom predsjednika Aleksandra Vučića da se Srbija navodno priprema za mogući napad saveza Hrvatska-Albanija-Kosovo, kao i kupovina kineskog i ruskog oružja, potvrđuju da Srbija koristi vojsku kao sredstvo ucjene kako bi Balkan držala u stalnoj napetosti.“ Kurti je pozvao međunarodnu zajednicu da kazni Srbiju zbog „ovog destabilizujućeg pristupa, koji direktno ugrožava mir i regionalnu bezbjednost“.
Šaip Kamberi, vodeći albanski političar u Srbiji, član srpskog parlamenta i lider Partije za demokratsko djelovanje (PVD), koja ima sjedište u Preševskoj dolini, u svojoj objavi na mreži Fejsbuk naglasio je da je „sprovođenje vojnih vježbi od strane Srbije na teritoriji opštine Bujanovac, blizu granice s Republikom Kosovo, pitanje od važnog značaja za bezbjednosnu situaciju u regiji“. Po njegovom mišljenju, „takve aktivnosti, posebno kada se sprovode u blizini naseljenih mjesta i uključuju komponentu avijacije, utiču na bezbjednosnu procjenu lokalnih zajednica, posebno Albanaca u Preševskoj dolini“ i „mogu se tumačiti kao faktori koji utiču na rast napetosti i smanjenje povjerenja između lokalnih aktera“. „Održavanje stabilnog i predvidljivog bezbjednosnog okruženja zahtijeva stalnu posvećenost poštovanju međunarodnih normi i jačanju mehanizama za sprječavanje kriza“, smatra Šaip Kamberi, predlažući u tu svrhu, prije svega, povećanje snaga KFOR-a. Osim toga, „uzimajući u obzir stalne provokacije Vučićevog režima protiv Kosova i Albanaca u Preševskoj dolini“, NATO bi, po njegovom mišljenju, „trebao razmotriti preispitivanje odluke o Kopnenoj bezbjednosnoj zoni“.
Istovremeno, misija NATO-a na Kosovu, KFOR, izjavila je 19. marta da ju je Beograd unaprijed obavijestio o planiranim vježbama u blizini južne granice Kosova u opštini Bujanovac, gdje Albanci čine većinu stanovništva. KFOR je potvrdio da vježbe uključuju raspoređivanje padobranaca iz helikoptera, ali je naglasio da je „ovo rutinska aktivnost koja se sprovodi na teritoriji Srbije i ne predstavlja prijetnju bezbjednosti ili stabilnosti u regiji“. Misija NATO-a dodala je da nastavlja pomno pratiti situaciju duž administrativne linije (granice) Kosova i da ostaje u stalnom kontaktu s Kosovskim snagama bezbjednosti i načelnikom Generalštaba Oružanih snaga Srbije.
Gradonačelnik opštine Bujanovac, Arber Pajaziti, takođe je naglasio da nema razloga za paniku. „Građani su zabrinuti zbog ovih vježbi srpske vojske, ali treba napomenuti da nema mjesta panici, sve ove radnje vojske praćene su i koordinisane s KFOR-om na Kosovu“, rekao je u intervjuu za kosovske medije.
- Srbija rasporedila vojsku kako bi zaštitila gasovod koji snabdijeva Mađarsku ruskim gasom
Prema odluci predsjednika Srbije i naređenju načelnika Generalštaba, jedinice Oružanih snaga Srbije započele su pojačanu zaštitu kompresorske stanice „Velika Plana“ u naselju Žabari. Kako je izvijestio srpski javni servis RTS, ovaj objekat je od kritične važnosti za funkcionisanje „Balkanskog toka“ – glavnog gasovoda kojim se ruski gas preko Turske i Bugarske isporučuje Srbiji i Mađarskoj. Prošle godine Mađarska je primila oko 7,5 milijardi kubnih metara gasa kroz ovaj gasovod.
Za zaštitu je angažovana 72. brigada za specijalne operacije, a zadatak joj je da pravovremeno otkrije prijetnje i suprotstavi im se u ranoj fazi. Iz vazduha, objekat pokriva 250. raketna brigada protivvazdušne odbrane, koja u upotrebi ima raketni sistem zemlja-vazduh HQ-17AE, izvoznu verziju modernog kineskog sistema protivvazdušne odbrane kratkog dometa. HQ-17AE je sposoban da detektuje i uništava dronove, avione, helikoptere i krstareće rakete.
Kako navodi srpski javni servis, odluka o raspoređivanju vojske donesena je u kontekstu incidenata „sabotaže“ na energetskim objektima u Evropi, prije svega na „Turskom toku“, čime se ponavljaju ruski narativi. RTS takođe navodi primjer susjedne Mađarske, gdje vojska čuva energetske objekte „na 75 različitih lokacija“. Treba napomenuti da je odluka Budimpešte donesena zbog neutemeljene zabrinutosti u vezi sa „ukrajinskom prijetnjom“. Dakle, iako zvanični Beograd ne iznosi direktno očekivanje prijetećih akcija posebno od strane Ukrajine, vlasti Srbije de facto pokazuju politiku solidarnosti sa Rusijom i Mađarskom u bezbjednosnoj dimenziji energetskog pitanja.
- Američke obavještajne službe: „Ruski rat protiv Ukrajine oživio strahove od etničkog sukoba na Zapadnom Balkanu“
U izvještaju američke obavještajne zajednice iz 2026. godine sa kojeg je skinuta oznaka tajnosti („Godišnja procjena prijetnji američke obavještajne zajednice“ (ATA)), Zapadni Balkan je identifikovn kao jedna od najranjivijih regija Evrope sa stanovišta bezbjednosti. Osim toga, analitičari vjeruju da kroz regiju prolazi „linija rasjeda“ između Rusije i Zapada i da se ona produbljuje.
„Ruski rat u Ukrajini oživio je strahove od etničkog sukoba i ojačao političke linije rasjeda na Zapadnom Balkanu između Rusije i Zapada“, naglašava se u izvještaju.
Američka obavještajna zajednica takođe skreće pažnju na destruktivne radnje Rusije u regiji usmjerene na rasplamsavanje sukoba. Kako je navedeno u izvještaju, „Rusija podstiče nestabilnost između Srbije – koju favorizuje – i Kosova u odnosu na državnost Kosova, te podržava odvajanje srpskog entiteta od Bosne i Hercegovine.“
To se takođe odnosi na korištenje takozvane „meke moći“ za antievropske i antievroatlantske kampanje. „Rusija takođe koristi nevladine subjekte koje sponzoriše država za usmjeravanje kampanja s ciljem opstrukcije NATO-a i EU, isticanja žrtava među Srbima i promovisanja veza s Rusijom, posebno u Bosni i Hercegovini, Crnoj Gori i Srbiji, koje broje veliku populaciju etničkih Srba“, navodi se u izvještaju.
Godišnja procjena prijetnji Američke obavještajne zajednice (ATA) godišnji je javni izvještaj koji priprema Kancelarija direktora Nacionalne obavještajne službe Sjedinjenih Američkih Država. U njemu se iznosi službena procjena ključnih globalnih prijetnji koje utiču na nacionalnu bezbjednost Sjedinjenih Američkih Država i njihovih saveznika. Vlada SAD-a i Kongres koriste ATA kao analitički okvir za određivanje prioriteta u vanjskoj politici, odbrani i finansiranju obavještajnih struktura. Američki partneri, uključujući NATO i EU, koriste ovaj dokument kao referentnu tačku za koordinaciju bezbjednosne politike i procjenu prijetnji koje Vašington smatra kritičnim. Tink-tenkovi, mediji i akademske institucije koriste ATA kao osnovni izvor za analizu globalnih trendova i ponašanja državnih aktera.
Izvještaj ima značajan politički uticaj, jer definiše globalne prioritete Sjedinjenih Država i utiče na raspodjelu resursa Pentagona, diplomatske inicijative i politiku sankcija. Oblikuje međunarodnu agendu postavljanjem okvira za diskusije u NATO-u i EU, a takođe signalizira saveznicima i protivnicima koje su akcije i regije u fokusu američkih obavještajnih službi.
- Le Mond: Srbija postaje glavno središte ruskih hibridnih operacija u Evropi
Francuski list Le Mond, u svom članku od 17. marta, naglašava da se Srbija pretvorila u ključni centar ruskih destabilizujućih operacija u Evropi i da niz sudskih presuda i istraga potvrđuje rastuću ulogu zemlje u koordinaciji hibridnih akcija usmjerenih protiv država Evropske unije. Jedan takav primjer bilo je suđenje trojici državljana Srbije koji su proglašeni krivima za izvođenje niza provokacija u Francuskoj i Njemačkoj.
Krajem decembra, sud u Senti, kod Beograda, proglasio je trojicu državljana Srbije krivima za špijunažu i rasnu diskriminaciju. Optuženi su za postavljanje svinjskih glava ispred devet džamija u pariškoj regiji u septembru 2025. i za prosipanje zelene boje po Spomeniku Holokaustu i tri sinagoge u Parizu u maju 2025. U sudskim materijalima se takođe navodi da je grupa izvela niz drugih radnji. Među njima je bilo postavljanje šest do sedam stotina naljepnica u blizini Trijumfalne kapije i u 18. arondismanu Pariza u aprilu 2025. godine, pozivajući na obilježavanje žrtava genocida nad Jermenima, kao i postavljanje plastičnih kostura ispred Brandenburške kapije u Berlinu u julu iste godine. Kosturi su nosili natpise upućene kancelaru Fridrihu Mercu: „Još uvijek čekam penziju. Hvala ti, Merc.“
Optuženi su osuđeni na kaznu kućnog zatvora u rasponu od šest do osamnaest mjeseci, uz upotrebu elektronskih narukvica.
Presuda suda u Senti donesena je bez publiciteta, kao dio sporazuma o priznanju krivice, a objavljena je 6. marta od strane balkanskog servisa Radija Slobodna Evropa. U sudskoj odluci se navodi da je grupa djelovala po uputama i uz finansiranje struktura povezanih s obavještajnim službama Ruske Federacije, izvještava Le Mond. Prema zaključcima srpskih sudova, cilj grupe bio je sprovođenje političke destabilizacije i podsticanje vjerskog i etničkog neprijateljstva u Francuskoj i Njemačkoj.
Prema riječima novinara, svi osuđeni potiču iz malog mjesta Velika Plana, nezaposleni su, a njihova zanimanja (radnici, laboratorijski tehničari, konobari) nisu imala nikakve veze sa specijalnim službama. Regrutovani su i poslati u Francusku za nekoliko hiljada eura od strane osobe koja je u presudi imenovana kao „Lovac“. Prema francuskom mediju Mediapart, pseudonim se odnosi na srpskog državljanina A. S.
Le Mond napominje da, iako je korištenje neobučenih izvršitelja za operacije uticaja zabilježeno od početka invazije punog opsega u Ukrajini, upravo je 2025. godina obilježena rastućom ulogom Srbije kao ključnog centra ruskih destabilizujućih aktivnosti. U septembru 2025. godine, moldavske vlasti pritvorile su više od sedamdeset građana Moldavije i Rumunije za koje se sumnja da su na teritoriji Srbije prošli obuku za učešće u nemirima uoči izbora 28. septembra, na kojima su pobijedile proevropske snage. Prema podacima srpske policije, grupa je brojala više od sto pedeset ljudi, koji su nekoliko sedmica obučavani u kampu u blizini granice između Srbije i Bosne i Hercegovine. U ovom slučaju, privedena su i dva srpska državljanina, dok je boravište navodnog organizatora kampa, kojeg Radio Slobodna Evropa identifikuje kao državljanina Rusije, nepoznato.
Novinari zaključuju da Srbija, koja ima status zemlje kandidata za pristupanje Evropskoj uniji, ali se ne pridružuje politici sankcija EU protiv Rusije, stvara povoljne uslove za takve operacije. Posebno zato što ruskim državljanima nisu potrebne vize za ulazak u Srbiju, dok građani Srbije mogu da putuju bez viza širom EU. Istraživač Beogradskog centra za bezbjednosnu politiku Predrag Petrović objašnjava da se time stvaraju optimalni uslovi za hibridne operacije, s obzirom na to da značajan dio stanovništva Srbije ima proruske stavove, te da Beograd i Moskva održavaju bliske kontakte na zvaničnom nivou. On napominje i da je srpski pravosudni sistem brzo reagovao u slučaju svinjskih glava zbog neospornih dokaza koje su pružile francuske vlasti, kao i zbog važnosti dobrih odnosa s Francuskom za predsjednika Aleksandra Vučića.
- Parlament Albanije proglasio Iran sponzorom terorizma
Parlament Albanije usvojio je rezoluciju kojom se Islamska Republika Iran proglašava državnom sponzorom terorizma, i kojom se Korpus islamske revolucionarne garde (IRGC) proglašava terorističkom organizacijom.
Nacrt rezolucije predložila je vladajuća Socijalistička partija. Predsjednik parlamentarne grupe Socijalista, Taulant Bala, pozvao je poslanike da odobre rezoluciju koja je, prema njegovim riječima, „povezana s najvažnijim pitanjima međunarodne bezbjednosti i svjetskog poretka, borbom protiv terorizma i odgovornošću država koje ga podržavaju ili tolerišu.“
Parlament je podržao dokument sa 79 glasova za, dok je jedan zastupnik bio suzdržan. Zastupnici opozicione Demokratske stranke bili su odsutni sa plenarne sjednice.
„Albanski parlament proglašava Islamsku Republiku Iran državom koja podržava terorizam i državom koja koristi teroristička sredstva za postizanje svojih vanjskopolitičkih ciljeva“, navodi se u rezoluciji. Dokument takođe osuđuje sajber napade iranskih hakera na albanske institucije, uključujući incident od 9. marta 2026. godine, kada je IT infrastruktura Parlamenta Albanije bila izložena neovlaštenom pristupu. Telegram kanali povezani s Domovinom pravde (Homeland Justice), hakerskom grupom za koju se vjeruje da je iranska, tvrdili su da su preuzeli kontrolu nad serverima Parlamenta Albanije i izvukli prepisku članova zakonodavnih tijela.
Napad na digitalnu infrastrukturu parlamenta je treći napad grupe Domovinska pravda, nakon napada na portal javnih usluga „e-Albanija“ 2022. godine i napada na digitalnu infrastrukturu opštine Tirana u junu 2025. godine. Vjeruje se da Domovinska pravda djeluje u koordinaciji s iranskim režimom, koji je ogorčen činjenicom da je Albanija od 2013. godine ugostila grupu od više od 2.000 iranskih disidenata u egzilu iz Mudžahedin-e Kalk, MEK (Organizacija narodnih mudžahedina Irana).
