- Serbia është i vetmi vend në Evropë që ka në shërbim raketa kineze hipersonike kuazi-balistike.
Më 9 mars, një foto e një avioni luftarak serb MiG-29 të pajisur me dy raketa kineze hipersonike CM-400 AKG u shfaq në një forum ushtarako-teknik. Ky ishte konfirmimi i parë që raketa të tilla janë në shërbim të Serbisë.
CM-400 AKG është një raketë ajër-tokë kuazi-balistike e zhvilluar nga korporata kineze CASIC. Përpara kësaj, ajo kishte qenë në zotërim vetëm të Kinës dhe Pakistanit. Serbia u bë vendi i parë në Evropë që mori këtë armë.
Disa ditë pasi u shfaq fotografia e parë, Presidenti serb Aleksandar Vuçiq pranoi blerjen e raketave kineze, duke deklaruar se CM-400 AKG është i aftë të godasë objektiva në një distancë deri në 400 km.
Shfaqja e një arme të konsideruar si ofensive shkaktoi shqetësim në Kroaci. Kryeministri Andrej Plenkoviq informoi Sekretarin e Përgjithshëm të NATO-s Mark Rutte për shfaqjen në Serbi të “armatimit shumë serioz” të paparë më parë në Evropë, duke e quajtur këtë informacion të rëndësishëm për Aleancën.
- Vuçiq deklaroi se një “sulm i mundshëm” ndaj Serbisë mund të vijë nga aleanca ushtarake e Kroacisë, Shqipërisë dhe Kosovës.
Pas shfaqjes së fotos së MiG-29 serb me raketa kineze, Presidenti serb Aleksandar Vuçiq bëri një sërë deklaratash të ashpra në të cilat e lidhi drejtpërdrejt blerjen e armëve të reja me një “ndjenjë kërcënimi” nga aleanca ushtarake e Kroacisë, Shqipërisë dhe Kosovës. Në paraqitjen e tij në transmetuesin shtetëror RTS, ai deklaroi se arsyeja që e shtyu Beogradin të blinte armët kineze ishte një ndjenjë kërcënimi e shkaktuar nga formimi i aleancës ushtarake të Zagrebit, Tiranës dhe Prishtines. “Kjo aleancë ushtarake është drejtuar drejtpërdrejt kundër Serbisë. Nuk ka asnjë arsye tjetër pse u krijua kjo aleancë ushtarake. Por pastaj ata u habitën kur panë se kemi raketa”, tha Vuçiq. Sipas presidentit serb, Kroacia, Shqipëria dhe Kosova po krijojnë një aleancë ushtarake pikërisht për një sulm: “Ata do të presin momentin që do të ndodhë në të ardhmen, kur të shpërthejë një përçarje më e madhe midis evropianëve dhe rusëve, dhe kur të shpërthejë një përçarje edhe më e madhe në Lindjen e Mesme. … Ata po presin një moment të favorshëm, kur kaosi do të mbizotërojë në botë, dhe kur, siç mendojnë ata, do të kenë mundësinë.” “Ne po përgatitemi për sulmin e tyre”, vuri në dukje ai.
Kryeministri kroat Andrej Plenkoviq mohoi deklaratat e Vuçiq, duke thënë se bashkëpunimi në nivelin e ministrive të mbrojtjes të Kroacisë, Shqipërisë dhe Kosovës nuk është i drejtuar kundër Serbisë. “Kjo është një temë plotësisht e sajuar që supozohet se ka për qëllim të mbështesë një narrativë rreth një kërcënimi të jashtëm për Serbinë në nivelin politik të brendshëm”, tha kryeministri kroat.
- Stërvitjet ushtarake të ushtrisë serbe shkaktojnë shqetësim në Prishtinë
Kryeministri Albin Kurti akuzoi Beogradin për demonstrim “agresioni” pasi ushtria serbe kreu stërvitje ushtarake më 18 mars në komunën e Bujanocit. Kjo ka të bëjë me një zonë të njohur si Lugina e Preshevës, e vendosur pranë Kosovës dhe e populluar kryesisht nga shqiptarë etnikë.
Në seancën e qeverisë më 19 mars, Kurti deklaroi se përmes këtyre veprimeve provokuese Serbia synon të rrisë tensionet dhe të frikësojë shqiptarët që jetojnë në Bujanoc.
“Këto provokime pranë brezit kufitar në Karaçevë nga njësitë e Brigadës së 63-të të Parashutistëve Serbë përmes ushtrimeve me një helikopter H125M dhe një parashutë që ulet disa metra larg kufirit me Republikën e Kosovës përbëjnë një manifestim të rrezikshëm të agresionit”, vuri në dukje Kurti. “Një demonstrim i tillë i forcës ushtarake mbi shtëpi, shkolla, qendra mjekësore përbën jo vetëm presion, nxitje tensioni dhe një përpjekje për të frikësuar banorët vendas, … por gjithashtu demonstron një provokim të hapur kundër shtetit tonë të pavarur, Republikës së Kosovës”, theksoi ai.
Kurti theksoi se veprimet demonstrative të Serbisë janë “edhe më alarmante” “kur kujtojmë se e njëjta njësi trajnoi dhe mbështeti grupin kriminal të Milan Radoiçiqit, i cili kreu sulmin agresiv terrorist në fshatin Banjska në Zveçan”.
Përveç kësaj, Kryeministri i Kosovës kujtoi se ushtrimet po zhvillohen në një moment kur Serbia ka blerë raketa kineze (raketa ajër-tokë kuazi-balistike hipersonike CM-400 AKG). Ai theksoi se ushtrimet e kryera më 18 mars, “së bashku me retorikën nxitëse të Presidentit Aleksandar Vuçiq se Serbia gjoja po përgatitet për një sulm të mundshëm nga aleanca Kroaci-Shqipëri-Kosovë, si dhe blerja e armëve kineze dhe ruse, konfirmojnë se Serbia po përdor ushtrinë si mjet shantazhi për të mbajtur Ballkanin në tension të vazhdueshëm”. Kurti i bëri thirrje bashkësisë ndërkombëtare të ndëshkojë Serbinë për “këtë qasje destabilizuese, e cila kërcënon drejtpërdrejt paqen dhe sigurinë rajonale”. Shaip Kamberi, një politikan kryesor shqiptar në Serbi, anëtar i parlamentit serb dhe udhëheqës i Partisë për Veprim Demokratik (Partia për Veprim Demokratik, PVD), e cila është me seli në Luginën e Preshevës, theksoi në postimin e tij në Facebook se “kryerja e ushtrimeve ushtarake nga Serbia në territorin e komunës së Bujanocit, pranë kufirit me Republikën e Kosovës, është një çështje me rëndësi të rëndësishme për situatën e sigurisë në rajon”. Sipas tij, “aktivitete të tilla, veçanërisht kur kryhen pranë zonave të populluara dhe përfshijnë një komponent aviacioni, ndikojnë në vlerësimin e sigurisë së komuniteteve lokale, në veçanti të shqiptarëve në Luginën e Preshevës” dhe “mund të interpretohen si faktorë që ndikojnë në rritjen e tensioneve dhe uljen e besimit midis aktorëve lokalë”. “Ruajtja e një mjedisi sigurie të qëndrueshëm dhe të parashikueshëm kërkon një angazhim të vazhdueshëm për respektimin e normave ndërkombëtare dhe forcimin e mekanizmave të parandalimit të krizave”, beson Shaip Kamberi, duke propozuar për këtë qëllim, para së gjithash, një rritje të forcave të KFOR-it. Përveç kësaj, “duke marrë parasysh provokimet e vazhdueshme të regjimit të Vuçiqit kundër Kosovës dhe shqiptarëve në Luginë”, NATO, sipas tij, “duhet të marrë në konsideratë rishikimin e vendimit për Zonën e Sigurisë Tokësore”.
Në të njëjtën kohë, misioni i NATO-s në Kosovë, KFOR, deklaroi më 19 mars se Beogradi e kishte informuar paraprakisht për ushtrimet e planifikuara pranë kufirit jugor të Kosovës në komunën e Bujanocit, ku shqiptarët përbëjnë shumicën e popullsisë. KFOR konfirmoi se ushtrimet përfshinin vendosjen e parashutistëve nga helikopterët, por theksoi se “ky është një aktivitet rutinë i kryer në territorin e Serbisë dhe nuk përbën kërcënim për sigurinë ose stabilitetin në rajon”. Misioni i NATO-s shtoi se vazhdon të monitorojë nga afër situatën përgjatë vijës administrative (kufirit) të Kosovës dhe mbetet në kontakt të vazhdueshëm me Forcën e Sigurisë së Kosovës dhe Shefin e Shtabit të Përgjithshëm të Forcave të Armatosura të Serbisë.
Kryetari i komunës së Bujanocit, Arbër Pajaziti, theksoi gjithashtu se nuk ka arsye për panik. “Qytetarët janë të shqetësuar nga këto ushtrime të ushtrisë serbe, por duhet theksuar se nuk ka nevojë për panik, të gjitha këto lëvizje të ushtrisë u monitoruan dhe u koordinuan me KFOR-in në Kosovë”, tha ai në një intervistë me mediat e Kosovës.
- Serbia vendosi ushtrinë për të mbrojtur gazsjellësin që furnizon me gaz rus Hungarinë.
Sipas një vendimi të Presidentit të Serbisë dhe një urdhri të Shefit të Shtabit të Përgjithshëm, njësitë e Forcave të Armatosura të Serbisë filluan mbrojtjen e përforcuar të stacionit të kompresorëve “Velika Plana” në vendbanimin e Zhabari-t. Siç raportohet nga transmetuesi shtetëror serb RTS, ky objekt është jashtëzakonisht i rëndësishëm për funksionimin e “Balkan Stream” — gazsjellësi kryesor përmes të cilit furnizohet gazi rus përmes Turqisë dhe Bullgarisë në Serbi dhe Hungari. Vitin e kaluar, Hungaria mori rreth 7.5 miliardë metra kub gaz përmes këtij gazsjellësi.
Brigada e 72-të e Operacioneve Speciale është vendosur për mbrojtje dhe është ngarkuar me zbulimin në kohë të kërcënimeve dhe kundërshtimin e tyre në një fazë të hershme. Nga ajri, objekti mbulohet nga Brigada e 250-të e Raketave të Mbrojtjes Ajrore, e cila ka në shërbim sistemin e raketave tokë-ajër HQ-17AE, versioni i eksportit të një sistemi modern kinez të mbrojtjes ajrore me rreze të shkurtër veprimi. HQ-17AE është i aftë të zbulojë dhe shkatërrojë dronë, avionë, helikopterë dhe raketa lundrimi.
Siç vëren transmetuesi shtetëror serb, vendimi për të vendosur ushtrinë u mor në sfondin e incidenteve të “sabotimit” në objektet energjetike në Evropë, mbi të gjitha në “TurkStream”, duke përsëritur kështu narrativat ruse. RTS citon gjithashtu shembullin e Hungarisë fqinje, ku ushtria ruan objektet energjetike “në 75 vende të ndryshme”. Duhet theksuar se vendimi i Budapestit u mor për shkak të shqetësimit të pabazuar në lidhje me “kërcënimin ukrainas”. Kështu, megjithëse Beogradi zyrtar nuk e deklaron drejtpërdrejt pritjen e tij për veprime kërcënuese konkretisht nga Ukraina, de facto autoritetet e Serbisë po demonstrojnë një politikë solidariteti me Rusinë dhe Hungarinë në dimensionin e sigurisë së çështjes së energjisë.
- Inteligjenca amerikane: “Lufta e Rusisë kundër Ukrainës ringjalli frikën e konfliktit etnik në Ballkanin Perëndimor”
Në raportin e deklasifikuar të vitit 2026 të Komunitetit të Inteligjencës së SHBA-së (“Vlerësimi Vjetor i Kërcënimeve të Komunitetit të Inteligjencës së SHBA-së” (ATA)), Ballkani Perëndimor identifikohet si një nga rajonet më të prekshme të Evropës nga pikëpamja e sigurisë. Përveç kësaj, analistët besojnë se një “vijë ndarëse” midis Rusisë dhe Perëndimit kalon nëpër rajon, dhe se ajo po thellohet.
“Lufta e Rusisë në Ukrainë ringjalli frikën e konfliktit etnik dhe përforcoi vijat e ndarjes politike në Ballkanin Perëndimor midis Rusisë dhe Perëndimit”, thekson raporti.
Komuniteti i Inteligjencës së SHBA-së gjithashtu tërheq vëmendjen ndaj veprimeve shkatërruese të Rusisë në rajon që synojnë ndezjen e konflikteve. Siç thuhet në raport, “Rusia nxit paqëndrueshmëri midis Serbisë – të cilën e favorizon – dhe Kosovës mbi shtetësinë e Kosovës, dhe mbështet ndarjen e entitetit serb Republika Srpska nga Bosnja dhe Hercegovina.”
Ai gjithashtu ka të bëjë me përdorimin e të ashtuquajturës “fuqi e butë” për fushata anti-evropiane dhe anti-euroatlantike. “Rusia gjithashtu përdor entitete joqeveritare të sponsorizuara nga shteti për të drejtuar fushata me qëllim pengimin e NATO-s dhe BE-së, duke theksuar viktimizimin serb dhe duke promovuar lidhjet me Rusinë, veçanërisht në Bosnje dhe Hercegovinë, Mal të Zi dhe Serbi, të cilat kanë popullsi të madhe serbe etnike”, thuhet në raport.
Vlerësimi Vjetor i Kërcënimeve të Komunitetit të Inteligjencës së SHBA-së (ATA) është një raport publik vjetor i përgatitur nga Zyra e Drejtorit të Inteligjencës Kombëtare të Shteteve të Bashkuara. Ai përcakton vlerësimin zyrtar të kërcënimeve kryesore globale që ndikojnë në sigurinë kombëtare të Shteteve të Bashkuara dhe aleatëve të saj. ATA përdoret nga qeveria dhe Kongresi i SHBA-së si një kornizë analitike për përcaktimin e prioriteteve në politikën e jashtme, mbrojtjen dhe financimin e strukturave të inteligjencës. Partnerët e SHBA-së, përfshirë NATO-n dhe BE-në, e përdorin këtë dokument si pikë referimi për koordinimin e politikës së sigurisë dhe vlerësimin e kërcënimeve që Uashingtoni i konsideron kritike. Grupet e ekspertëve, media dhe institucionet akademike e përdorin ATA-n si një burim bazë për analizimin e trendeve globale dhe sjelljen e aktorëve shtetërorë.
Raporti ka ndikim të rëndësishëm politik, pasi përcakton prioritetet globale të Shteteve të Bashkuara dhe ndikon në shpërndarjen e burimeve të Pentagonit, iniciativat diplomatike dhe politikën e sanksioneve. Ai formëson axhendën ndërkombëtare duke vendosur kornizën për diskutime në NATO dhe BE dhe gjithashtu u sinjalizon aleatëve dhe kundërshtarëve njësoj se cilat veprime dhe rajone janë në fokus të inteligjencës amerikane.
- Le Monde: Serbia po bëhet qendra kryesore e operacioneve hibride ruse në Evropë
Publikimi francez Le Monde, në artikullin e tij të 17 marsit, thekson se Serbia është shndërruar në një qendër kyçe të operacioneve destabilizuese ruse në Evropë dhe se një numër vendimesh dhe hetimesh gjyqësore konfirmojnë rolin në rritje të vendit në koordinimin e veprimeve hibride të drejtuara kundër shteteve të Bashkimit Evropian. Një shembull i tillë ishte dënimi i tre qytetarëve të Serbisë të cilët u shpallën fajtorë për kryerjen e një sërë provokimesh në Francë dhe Gjermani.
Në fund të dhjetorit, një gjykatë në Senta pranë Beogradit shpalli tre qytetarë serbë fajtorë për spiunazh dhe diskriminim racor. Ata u akuzuan për vendosjen e kokave të derrave përpara nëntë xhamive në rajonin e Parisit në shtator 2025 dhe për spërkatjen e bojës së gjelbër në Memorialin e Holokaustit dhe tre sinagoga në Paris në maj 2025. Materialet e gjykatës gjithashtu thonë se grupi kreu një numër veprimesh të tjera. Midis tyre ishte vendosja e gjashtëqind deri në shtatëqind ngjitëseve pranë Harkut të Triumfit dhe në arondismentin e 18-të të Parisit në prill 2025, duke bërë thirrje për përkujtimin e viktimave të gjenocidit armen, si dhe instalimi i skeleteve plastike përpara Portës së Brandenburgut në Berlin në korrik të të njëjtit vit. Skeletet mbanin mbishkrime drejtuar Kancelarit Friedrich Merz: “Unë ende po pres pensionin tim. Faleminderit, Merz.”
Të akuzuarit morën dënime me arrest shtëpiak që varionin nga gjashtë deri në tetëmbëdhjetë muaj me përdorimin e byzylykëve elektronikë.
Vendimi i gjykatës në Senta u dha pa publikim, si pjesë e një marrëveshjeje për pranimin e fajësisë, dhe u botua më 6 mars nga Shërbimi Ballkanik i Radios Evropa e Lirë. Vendimi i gjykatës thotë se grupi veproi sipas udhëzimeve dhe me financim nga strukturat e lidhura me shërbimet e inteligjencës së Federatës Ruse, raporton Le Monde. Sipas përfundimeve të gjykatave serbe, qëllimi i grupit ishte të kryente destabilizim politik dhe të nxiste armiqësi fetare dhe etnike në Francë dhe Gjermani.
Sipas gazetarëve, të gjithë të dënuarit vijnë nga qyteti i vogël i Velika Plana, janë të papunë dhe profesionet e tyre (punëtorë, teknikë laboratori, kamerierë) nuk kishin të bënin fare me shërbimet speciale. Ata u rekrutuan dhe u dërguan në Francë për disa mijëra euro nga një person i emëruar në vendim si “Gjuetari”. Sipas medias franceze Mediapart, kjo i referohet shtetasit serb A. S.
Le Monde vëren se megjithëse përdorimi i ekzekutorëve të patrajnuar për operacione ndikimi është regjistruar që nga fillimi i luftës në shkallë të plotë në Ukrainë, ishte pikërisht viti 2025 që u shënua nga roli në rritje i Serbisë si një qendër kyçe e aktiviteteve destabilizuese ruse. Në shtator 2025, autoritetet moldave arrestuan më shumë se shtatëdhjetë qytetarë të Moldavisë dhe Rumanisë të dyshuar se kishin kaluar trajnime në territorin e Serbisë për pjesëmarrje në trazirat përpara zgjedhjeve të 28 shtatorit, në të cilat fituan forcat pro-evropiane. Sipas policisë serbe, grupi numëronte më shumë se njëqind e pesëdhjetë persona, të cilët u trajnuan për disa javë në një kamp pranë kufirit midis Serbisë dhe Bosnjës dhe Hercegovinës. Në këtë rast, u ndaluan edhe dy shtetas serb, ndërsa vendndodhja e organizatorit të dyshuar të kampit, të cilin Radio Evropa e Lirë e identifikon si shtetas të Rusisë, mbetet e panjohur.
Gazetarët arrijnë në përfundimin se Serbia, e cila ka statusin e vendit kandidat për anëtarësim në Bashkimin Evropian, por nuk i bashkohet politikës së sanksioneve të BE-së kundër Rusisë, krijon kushte të favorshme për operacione të tilla. Në veçanti, sepse qytetarët rusë nuk kanë nevojë për viza për të hyrë në Serbi, ndërsa qytetarët serb mund të udhëtojnë pa viza në të gjithë BE-në. Studiuesi i Qendrës së Beogradit për Politikat e Sigurisë, Predrag Petroviq, shpjegon se kjo krijon kushte optimale për operacione hibride, duke pasur parasysh se një pjesë e konsiderueshme e popullsisë së Serbisë mban pikëpamje pro-ruse dhe se Beogradi dhe Moska mbajnë kontakte të ngushta në nivel zyrtar. Ai gjithashtu vëren se sistemi gjyqësor serb veproi shpejt në rastin e kokave të derrave për shkak të provave të padiskutueshme të ofruara nga autoritetet franceze, si dhe për shkak të rëndësisë së marrëdhënieve të mira me Francën për Presidentin Aleksandar Vuçiq.
- Parlamenti i Shqipërisë shpall Iranin si një shtet sponsor të terrorizmit
Parlamenti i Shqipërisë miratoi një rezolutë që e shpall Republikën Islamike të Iranit një shtet sponsor të terrorizmit, si dhe e shpalli Korpusin e Gardës Revolucionare Islamike (IRGC) një organizatë terroriste.
Projektrezoluta u propozua nga Partia Socialiste në pushtet. Kryetari i grupit parlamentar socialist, Taulant Balla, u bëri thirrje deputetëve të miratojnë rezolutën, e cila, sipas tij, “është e lidhur me çështjet më të rëndësishme të sigurisë ndërkombëtare dhe rendit botëror, luftën kundër terrorizmit dhe përgjegjësinë e shteteve që e mbështesin ose e tolerojnë atë”.
Parlamenti e mbështeti dokumentin me 79 vota pro, ndërsa 1 deputet abstenoi. Deputetët e Partisë Demokratike të opozitës munguan në seancën plenare.
“Parlamenti shqiptar e shpall Republikën Islamike të Iranit një shtet që mbështet terrorizmin dhe një shtet që përdor mjete terroriste për të arritur qëllimet e saj të politikës së jashtme”, thuhet në rezolutë. Dokumenti gjithashtu dënon sulmet kibernetike nga hakerat iranianë kundër institucioneve shqiptare, përfshirë incidentin e 9 marsit 2026, kur infrastruktura e IT-së e Parlamentit të Shqipërisë iu nënshtrua aksesit të paautorizuar. Kanalet e Telegramit të lidhura me Homeland Justice, një grup hakerash që besohet të jenë iranianë, pretenduan se kishin marrë kontrollin e serverave të Parlamentit të Shqipërisë dhe kishin nxjerrë korrespondencën e anëtarëve të organeve legjislative.
Sulmi ndaj infrastrukturës dixhitale të parlamentit është sulmi i tretë nga grupi Homeland Justice, pas sulmit ndaj portalit të shërbimeve publike “e-Albania” në vitin 2022 dhe sulmit ndaj infrastrukturës dixhitale të Bashkisë së Tiranës në qershor 2025. Homeland Justice besohet se vepron në koordinim me regjimin iranian, i cili është i zemëruar nga fakti se që nga viti 2013 Shqipëria ka pritur një grup prej më shumë se 2,000 disidentësh iranianë në mërgim nga Mujahedin-e Khalq, MEK (Organizata Popullore e Muxhahedinëve të Iranit).
