- Serbia dhe Kosova nuk e nënshkruan Deklaratën për Parimet Kyçe të Sigurisë Evropiane
41 vende evropiane nënshkruan Deklaratën për Parimet Kyçe të Sigurisë Evropiane.
Dokumenti u nis nga Franca gjatë Samitit të 9-të të Komunitetit Politik Evropian në Dublin, më 12 nëntor. Nisma lindi në sfondin e negociatave midis SHBA-së, Ukrainës dhe Rusisë për përfundimin e luftës, të cilat ngrenë, ndër të tjera, çështjen e arkitekturës së ardhshme të sigurisë në Evropë.
Shtetet nënshkruese të Deklaratës kujtuan se “rruga drejt paqes në Ukrainë duhet të vendoset së bashku me Ukrainën, dhe çdo çështje që lidhet me sigurinë evropiane duhet të vendoset së bashku me evropianët”.
Në dokument theksohet nevoja që Ukrainës t’i jepen garanci të besueshme sigurie, “për të parandaluar përsëritjen e agresionit në Evropë në të ardhmen”. Gjithashtu nënvizohet se “siguria e Ukrainës është pjesë e pandashme e sigurisë euroatlantike dhe se zhvillimi i ardhshëm i stabilitetit strategjik evropian do të kushtëzohet nga përfundimi i luftës në Ukrainë”.
Pjesëmarrësit e samitit që nënshkruan Deklaratën theksuan se “fushatat hibride të Rusisë dhe përpjekjet për të minuar mbështetjen për Ukrainën vetëm do ta forcojnë përkushtimin e tyre ndaj Ukrainës dhe vendosmërinë e tyre”.
“Të përkushtuara ndaj paqes dhe respektimit të së drejtës ndërkombëtare, si dhe përballë agresionit të paprovokuar rus në shkallë të plotë kundër Ukrainës dhe kërcënimeve në rritje për stabilitetin e Evropës”, shtetet nënshkruese deklaruan se “e konsiderojnë forcimin e sigurisë evropiane dhe mbrojtjen e interesave të tyre të sigurisë si qëllimin e tyre të përbashkët” dhe theksuan mbështetjen e tyre të vendosur për “pavarësinë, sovranitetin dhe integritetin territorial të Ukrainës brenda kufijve të saj të njohur ndërkombëtarisht”.
Numri i atyre që e mbështetën Deklaratën është rritur gradualisht që nga përfundimi i samitit. Deri më 17 nëntor, dokumentin e kishin nënshkruar 41 vende, ndër to Shqipëria, Bosnja dhe Hercegovina, Mali i Zi dhe Maqedonia e Veriut.
Gjashtë vende të Komunitetit Politik Evropian nuk e nënshkruan dokumentin, ndër to Serbia dhe Kosova.
Komuniteti Politik Evropian është një format takimesh i krerëve të 47 shteteve evropiane, i nisur në vitin 2022 me nismën e presidentit francez Emmanuel Macron, që përfshin si shtetet anëtare të Bashkimit Evropian, ashtu edhe ato që nuk bëjnë pjesë në BE, por ndodhen në kontinentin evropian. Samitet e Komunitetit Politik Evropian mbahen dy herë në vit për të diskutuar sfidat e përbashkëta politike dhe të sigurisë.
- SHBA-ja miratoi shitjen e armëve për Shqipërinë në vlerë prej 210 milionë dollarësh
Departamenti i Shtetit i SHBA-së miratoi një shitje të mundshme pajisjesh ushtarake për Shqipërinë në vlerë prej rreth 210 milionë dollarësh, përfshirë dy sisteme raketore M142 HIMARS dhe pajisje të tjera ushtarake.
Vendimi u bë publik më 17 nëntor nga Byroja e Çështjeve Politiko-Ushtarake e Departamentit të Shtetit, në kuadër të procedurës së njoftimit të Kongresit të SHBA-së për shitjen e pajisjeve ushtarake shteteve të huaja.
Sipas dokumentit zyrtar, qeveria e Shqipërisë ka paraqitur kërkesë për blerjen e dy sistemeve M142 HIMARS, gjashtë moduleve me raketa të drejtuara M31A2 GMLRS dhe gjashtë moduleve M30A2 GMLRS me koka luftarake alternative. Paketa përfshin gjithashtu tetë sisteme për menaxhimin e të dhënave taktike të artilerisë, dy automjete ushtarake HMMWV, mjete komunikimi, transporti dhe furnizimi, pjesë këmbimi, si dhe shërbime trajnimi dhe mbështetjeje teknike.
Blerja do të financohet me fonde kredie nga programi i SHBA-së për Financimin Ushtarak të Huaj (FMF), një mekanizëm që mbështet blerjen e pajisjeve ushtarake amerikane nga vendet partnere.
Departamenti i Shtetit pohon se shitja e propozuar do të mbështesë objektivat e politikës së jashtme dhe të sigurisë kombëtare të Shteteve të Bashkuara, duke forcuar aftësitë mbrojtëse të Shqipërisë si vend anëtar i NATO-s.
- Një kompani serbe furnizonte përmes ndërmjetësve me pajisje ndërmarrje ruse të sanksionuara – hetim gazetaresk
Kompania serbe Grindex, e cila prodhon pajisje për përpunimin e metaleve, pas fillimit të pushtimit në shkallë të plotë të Ukrainës nga Rusia eksportoi në Federatën Ruse produkte në vlerë prej rreth 27,5 milionë eurosh. Një pjesë e pajisjeve, përmes ndërmjetësve rusë, përfundoi në ndërmarrje të kompleksit ushtarako-industrial të Rusisë, të cilat janë nën sanksionet e SHBA-së dhe të BE-së.
Kjo bëhet e ditur në një hetim të përbashkët të Shërbimit Ballkanik dhe të projekteve “Skhemy” dhe “Systema” të Radios Evropa e Lirë.
Vetë kompania Grindex, e cila ndodhet në qytetin e Kikindës në veri të Serbisë, nuk është nën sanksionet e SHBA-së apo të BE-së. Sipas pasqyrave financiare, pothuajse të gjitha të ardhurat e kompanisë vijnë nga shitjet jashtë vendit. Megjithatë, në to nuk tregohet se cilave ndërmarrje saktësisht ua shet ajo produktet e saj.
- Aksidenti në JANAF ndërpreu furnizimin me naftë të rafinerisë në Pançevo
Në Kroaci, më 6 nëntor, u dëmtua naftësjellësi magjistral JANAF, si pasojë e të cilit rrodhën rreth 500 metra kub, ose 500 mijë litra naftë bruto.
JANAF (Jadranski naftovod) siguron transportin e naftës nga terminali në ishullin Krk në Detin Adriatik, përmes territorit të Kroacisë e më tej drejt vendeve të Evropës Qendrore dhe Juglindore.
Incidenti ndodhi pranë qytetit Nova Gradiška. Gjatë punimeve për rindërtimin e naftësjellësit, të kryera nga një kontraktor i jashtëm, një pjesë e makinerisë së punës (kova e ekskavatorit) ra dhe dëmtoi tubin.
Pas aksidentit, rrjedhja u ndal, transporti i naftës u pezullua dhe në vendin e incidentit u dërguan ekipe riparimi dhe pajisje të specializuara.
Deri më 17 nëntor, riparimi i segmentit të dëmtuar ende vazhdonte.
Aksidenti çoi në ndërprerjen e transportit të naftës drejt rafinerisë së kompanisë Naftna Industrija Srbije (NIS) në Pançevo të Serbisë, për të cilën JANAF është e vetmja rrugë furnizimi me lëndë të parë të importuar. Rafineria u detyrua të ulë vëllimin e prodhimit të produkteve të naftës, në radhë të parë të karburantit dizel. Ndalimi i plotë i ndërmarrjes u shmang falë përdorimit të rezervave shtetërore – më 13 nëntor qeveria e Serbisë lejoi që kompanisë NIS t’i kalohen deri në 66 mijë tonë naftë bruto nga rezervat shtetërore. Vendimi u mor për të siguruar funksionimin e pandërprerë të rafinerisë në Pançevo dhe furnizimin e qëndrueshëm të tregut serb me karburant.
