- Europska komisija usvojila mape puta za vodeće kandidate za pristupanje EU
Europska komisija 4. novembra usvojila je godišnji Paket proširenja. Dokument donosi pregled napretka zemalja kandidatkinja tokom protekle godine i utvrđuje naredne prioritete njihovih zalaganja u Europskim integracijama. U izvještajima o svakoj zemlji Komisija se usredsredila na tempo reformi u oblastima demokratije, vladavine prava i osnovnih prava, politička opredjeljenja u oblasti sigurnosti i odbrane, te napredak ka ekonomskom približavanju.
Crna Gora je ostvarila znatan napredak na putu ka članstvu u EU (privremeno je već zatvorila 23 pregovaračka poglavlja). Uz saglasnost država članica (prije svega nakon rješavanja otvorenih pitanja s Hrvatskom), Crna Gora bi mogla privremeno zatvoriti preostala poglavlja do kraja ove godine. Već se radi na ugovoru o pristupanju Crne Gore, koji bi, prema predviđanjima, mogao biti potpisan već naredne godine.
Albanija je tokom izvještajnog perioda otvorila posljednji klaster i ispunila prelazna mjerila za poglavlja koja se odnose na vladavinu prava, čime je otvoren put privremenom zatvaranju četiri poglavlja. Ostvarivanje ambicioznog, ali dostižnog cilja Tirane, završetka pristupnih pregovora do 2027. godine, zahtijeva održavanje tempa reformi i podsticanje inkluzivnog političkog dijaloga, navodi Europska komisija. U kontekstu najvećih protesta u Albaniji od 1990-ih, Komisija ističe da Europske integracije zahtijevaju uključivanje svih građana i naglašava potrebu za konstruktivnim dijalogom.
Neusvojene ustavne izmjene i dalje su prepreka napretku Sjeverne Makedonije prema EU, zaključuje Europska komisija. Izmjene predviđaju uključivanje bugarske zajednice u Ustav. Sadašnja vlada u Skoplju kategorički odbacuje odgovarajuće dogovore postignute za prethodne vlasti. Uprkos tome, Komisija ističe da je intenziviranje napora za usvajanje neophodnih ustavnih izmjena i dalje važno za napredak pristupnog procesa.
Srbija nije ostvarila nikakav bitan napredak u pristupnim pregovorima. Konkretno, kako navodi Europska komisija, nivo usklađenosti sa Zajedničkom vanjskom i sigurnosnom politikom EU ostao je nizak. Kao što je poznato, Srbija se nije pridružila Europskim sankcijama protiv Rusije. Komisija, također, naglašava da Beograd mora ispuniti sve obaveze koje proizlaze iz dijaloga s Prištinom uz posredovanje EU, koji je sastavni dio europske perspektive Srbije. Komisija je istakla da će nove vlasti Srbije morati „obnoviti demokratski dijalog zasnovan na međusobnom poštovanju, pokazati jasnu i nedvosmislenu posvećenost vrijednostima EU, uključujući usklađivanje sa zajedničkom vanjskom i sigurnosnom politikom EU, te zalaganja usmjerena na pomirenje, dobrosusjedske odnose i normalizaciju”.
Kosovo, kao i Bosna i Hercegovina, prema zaključcima Europske komisije, stagniraju na putu prema EU.
Bosna i Hercegovina, iako i dalje javno iskazuje posvećenost integraciji u EU kao strateškom cilju, istovremeno sve više skreće sa svog Europskog puta. Nakon općih izbora Bosna i Hercegovina treba brzo pristupiti formiranju svih izvršnih i zakonodavnih organa, te pokazati obnovljenu posvećenost provođenju reformi neophodnih za Europske integracije, smatra Europska komisija.
Proces reformi povezanih s EU na Kosovu usporen je zbog dugotrajne institucionalne krize povezane s nizom vanrednih parlamentarnih izbora, dugim periodom bez formirane vlade i sporovima oko izbora predsjednika. Da bi napredovala ka EU, kako navodi Komisija, Priština mora ubrzati reforme i, poput Beograda, ispuniti sve obaveze koje proizlaze iz dijaloga uz posredovanje EU.
Uz izvještaje o svakoj zemlji kandidatkinji, Komisija je predstavila okvirne mape puta za zemlje koje su ostvarile najveći napredak u pregovaračkom procesu: na Zapadnom Balkanu to su Crna Gora i Albanija, a van regiona Moldavija i Ukrajina. Kako se navodi, te četiri zemlje napredovale su u pristupnim pregovorima otvaranjem klastera i privremenim zatvaranjem poglavlja dosad nezabilježenom brzinom. Mapa puta za Crnu Goru obuhvata period do završne faze, odnosno potpisivanja ugovora o pristupanju, dok su mape puta za Albaniju, Moldaviju i Ukrajinu uglavnom usmjerene na narednih 12 mjeseci.
Vijeće EU treba razmotriti zaključke Europske komisije o zemljama kandidatkinjama i odlučiti o narednim koracima u procesu proširenja.
- U Srbiji uhapšen vlasnik velike banke
Narodna banka Srbije (NBS) 31. oktobra oduzela je dozvolu za rad banci ALTA Bank. NBS je tu odluku donijela zbog pogoršanja finansijskog stanja banke i problema s likvidnošću. Redovno poslovanje banke obustavljeno je i pokrenut je stečajni postupak.
ALTA Bank u Srbiji, ALTA Bank Bitola u Sjevernoj Makedoniji i platni sistem ALTA Pay dio su ALTA Group, u vlasništvu biznismena iz Srbije Davora Macure. Macura se smatra bliskim Srpskoj naprednoj stranci (SNS). Nakon poraza SNS-a na vanrednim parlamentarnim izborima 25. oktobra, u medijima su se pojavile informacije da je s računa banke ALTA Bank u Srbiji u inostranstvo, u Skoplje i Moskvu, prebačeno 50 miliona eura.
Vlasnik ALTA Group Macura i još dvojica zaposlenih u banci uhapšeni su 4. novembra u Srbiji. Prema navodima istrage, Macura je s dvojicom saučesnika neovlašćeno ušao u trezor banke i odnio približno 45 milijardi dinara (više od 380 miliona eura).
Problemi u ALTA Group pojavili su se i u drugim zemljama regiona.
Narodna banka Sjeverne Makedonije 1. novembra uvela je privremenu upravu u ALTA Bank Bitola i ograničila podizanje novca klijentima na najviše 160 eura sedmično. Mjera je uvedena nakon što je samo 31. oktobra iz banke podignuto oko dva miliona eura.
Također, 1. novembra Savjet Centralne banke Crne Gore oduzeo je dozvolu za pružanje platnih usluga podgoričkoj kompaniji ALTA Pay.
- U Srbiji uhapšeni visoki zvaničnici MUP-a u slučajevima mučenja demonstranata i manipulacija istragama
U Srbiji su započele istrage protiv rukovodilaca Ministarstva unutrašnjih poslova.
Po nalogu beogradskog tužilaštva, 1. novembra uhapšeni su načelnik Uprave kriminalističke policije Marko Kričak i načelnik Službe za suzbijanje kriminaliteta Boško Sekulović. Sumnjiče se za zloupotrebu službenog položaja. Prema pisanju srbijanskih medija, Kričak i Sekulović sumnjiče se za prikrivanje dokaza od tužilaštva, falsifikovanje spisa predmeta, vršenje pritiska na svjedoke i nezakonito postupanje prema osumnjičenima tokom ispitivanja, uključujući njihovo premlaćivanje. Postupak se odnosi na istragu ubistva u jednom beogradskom restoranu, koju je vodio Kričak.
Prije imenovanja za načelnika kriminalističke policije krajem decembra 2025. godine Marko Kričak vodio je Jedinicu za obezbjeđenje određenih osoba i objekata (JZO). Nezavisni mediji i opozicija više su puta optuživali JZO za prekomjernu upotrebu sile i nezakonita privođenja tokom studentskih protesta.
Sektor unutrašnje kontrole MUP-a 4. novembra, po nalogu beogradskog tužilaštva, uhapsio je komandanta Specijalne antiterorističke jedinice (SAJ) Igora Žmirića, te osam sadašnjih i bivših pripadnika Jedinice za obezbjeđenje određenih osoba i objekata. Prema navodima istražitelja, osumnjičeni su za mučenje i zlostavljanje koje je grupa osoba, prema prethodnom dogovoru, počinila tokom obavljanja službenih dužnosti. Predmet se odnosi na incident u noći s 14. na 15. august 2025. godine u garaži zgrade Vlade Srbije tokom masovnih studentskih protesta. Prema navodima istrage, pripadnici sigurnosnih snaga primjenjivali su fizičku silu nad privedenim građanima, tukli ih i prijetili im. Među oštećenima je studentica Nikolina Sinđelić, koja je javno izjavila da su je pripadnici sigurnosnih snaga tukli i prijetili joj silovanjem.
Istražne radnje u tim predmetima intenzivirane su nakon vanrednih parlamentarnih izbora 25. oktobra, na kojima je Srpska napredna stranka (SNS) izgubila vlast nakon 14 godina vladavine.
- Mađarska obustavila finansiranje programa grantova za poljoprivrednike Republike Srpske
Fond za održivi razvoj „Progressus”, putem kojeg se program provodio u Republici Srpskoj, objavio je 16. oktobra privremenu obustavu programa.
Paket pomoći od 100 miliona eura za privredu i poljoprivredu Republike Srpske 2022. godine najavili su tadašnji predsjednik Republike Srpske Milorad Dodik i tadašnji premijer Mađarske Viktor Orban. Vrijednost paketa iznosila je 100 miliona eura izdvojenih iz mađarskog budžeta, od čega je potrošeno najmanje 28 miliona. Tačan iznos isplaćenih sredstava nije objavljen.
Poljoprivrednici iz Republike Srpske morali su podnijeti zahtjev za kupovinu mašina, opreme i alata proizvedenih u Mađarskoj, uz obavezno vlastito učešće od najmanje 30 posto vrijednosti investicije.
Program grantova za poljoprivrednike bio je dio šire pomoći koju je Orbanova vlada pružala Republici Srpskoj zaobilazeći državne institucije Bosne i Hercegovine. Među drugim finansijskim i privrednim projektima saradnje Budimpešte i Banje Luke bili su kredit od oko 126 miliona eura koji je Republika Srpska dobila 2022. godine preko mađarske državne izvozno-uvozne banke (EXIM), kao i najavljene investicije u energetske i infrastrukturne projekte.
Kritičari su isticali da je saradnja Budimpešte i Banje Luke za vrijeme Orbanove vlade imala političku pozadinu i podsticala separatističke težnje rukovodstva Republike Srpske. Nova mađarska vlada, na čelu s Peterom Mađarom, očigledno nema namjeru nastaviti takvu politiku.
