- Parlamenti i Serbisë miratoi ligje kontroverse mbi gjyqësorin
Më 28 janar, Parlamenti i Serbisë miratoi ndryshime në një numër ligjesh që kanë të bëjnë me gjyqësorin, të propozuara nga një anëtar i parlamentit nga Partia Progresive Serbe (SNS) në pushtet, kryetari i Komisionit parlamentar për Gjyqësorin, Ugljesha Mrdiq. Më 30 janar, Presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, nënshkroi “ligjet Mrdiq”.
Opozita dhe ekspertët në fushën e drejtësisë theksojnë se pasojat e ligjeve të miratuara do të jenë rritja e kontrollit qeveritar mbi sistemin gjyqësor dhe paraliza e Zyrës së Prokurorit Publik për Krimin e Organizuar (ZPP). Sipas dispozitave të reja ligjore, më shumë se gjysma (11) e prokurorëve të ZPP do të humbasin mandatet e tyre brenda 30 ditëve.
Ekspertët i konsiderojnë hetimet e kryera nga ZPP kundër zyrtarëve aktualë të qeverisë si arsyen e ndryshimeve legjislative. “Ka vetëm një arsye për këtë: Gjatë vitit të kaluar, Zyra e Prokurorit Publik për Krimin e Organizuar ka nisur hetime ndaj dy ish-ministrave dhe ka ngritur një padi kundër një ministri në detyrë të qeverisë. Kjo është hakmarrje”, tha për DW Sofija Mandiq nga Qendra për Kërkime Gjyqësore (CEPRIS).
Siç dihet, TOC po zhvillon raste të bujshme kundër Ministrit të Kulturës Nikola Selakoviq (i cili dyshohet për falsifikime në procesin e heqjes së statusit të trashëgimisë së mbrojtur nga ish-kompleksi i Shtabit të Përgjithshëm me qëllim zbatimin e një projekti zhvillimi nga Jared Kushner, dhëndri i Presidentit të SHBA-së Donald Trump) dhe ish-Ministrave të Ndërtimit, Transportit dhe Infrastrukturës Goran Vesiq dhe Tomislav Momiroviq (rasti që ka të bëjë me shembjen e një tendë në stacionin hekurudhor të Novi Sadit, që rezultoi në vdekjen e 16 personave).
Në të njëjtën kohë, deputeti Mrdiq pretendon se ndryshimet legjislative kanë për qëllim “kthimin” e pushtetit gjyqësor te shteti. “Si autor i ligjit, jam mirënjohës për të gjithë deputetët që votuan për miratimin e paketës së ligjeve gjyqësore, sepse ata dhanë një kontribut historik për t’i rikthyer Serbisë një gjyqësor të vjedhur, i cili ishte pjesë e një revolucioni me ngjyra dhe një mënyrë për të marrë pushtetin e zgjedhur ligjërisht në vendin tonë”, theksoi ai. Sipas tij, “ata” filluan të arrestonin ministrat nga Partia Progresive Serbe dhe “në fund të fundit donin të arrestonin Presidentin Vuçiq, le të jemi të sinqertë”. “Ata donin ta çonin revolucionin me ngjyra deri në fund, të përmbysnin shtetin”, tha Mrdiq.
Miratimi i ndryshimeve në ligjet për gjyqësorin nuk mori një reagim pozitiv nga Bashkimi Evropian. Komisionerja Evropiane për Zgjerimin, Marta Kos, deklaroi se “vota e parlamentit serb për të kufizuar pavarësinë e gjyqësorit është një hap serioz prapa në rrugën e Serbisë drejt BE-së”. “Në një kohë progresi të madh në zgjerim, kur Mali i Zi dhe Shqipëria po përparojnë me shpejtësi, Serbia rrezikon të lëvizë në drejtim të kundërt. Kjo nuk është ajo që duam”, shkroi Kos në X menjëherë pas votimit në parlamentin serb. Të nesërmen, Kos u bëri thirrje deputetëve që të shqyrtojnë ligjet e miratuara rishtazi sa më shpejt të jetë e mundur dhe t’i sjellin ato në përputhje me standardet evropiane. “Ne i bëjmë thirrje parlamentit serb që të shqyrtojë këto ligje sa më shpejt të jetë e mundur dhe të harmonizojë ligjet mbi gjyqësorin me standardet evropiane”, tha Kos pas mbërritjes në një takim të ministrave të jashtëm të BE-së në Bruksel. Ajo shtoi se ky ishte “një hap serioz prapa”, pasi ndryshimet u miratuan shumë “me nxitim dhe jo transparente, pa asnjë konsultim”.
Ministri i Serbisë për Integrimin Evropian, Nemanja Staroviç, deklaroi se paketa e re e ligjeve mbi sistemin gjyqësor përputhet plotësisht me parimet kushtetuese që ishin rënë dakord më parë me BE-në. Megjithatë, sipas tij, qeveria do t’i drejtohet Komisionit të Venedikut të Këshillit të Evropës dhe, pasi të marrë mendimin e tij, do të bëhen ndryshime në ligje nëse është e nevojshme.
- Partia Demokratike Popullore Pro-Serbe Largohet nga Koalicioni Qeverisës i Malit të Zi
Partia Demokratike Popullore (DNP), e afërt me Beogradin zyrtar, është larguar nga koalicioni qeverisës i Malit të Zi si në nivel shtetëror ashtu edhe në nivel kryeqyteti. Përfaqësuesit e DNP-së në qeverinë malazeze, Zëvendëskryeministri për Infrastrukturën dhe Zhvillimin Rajonal Milun Zogoviq dhe Ministrja e Transportit Maja Vukičeviq, njoftuan dorëheqjet e tyre nga pozicionet e tyre në ekzekutiv.
Vendimi u mor pasi Kryeministri Milojko Spajiq refuzoi të shqyrtonte, në një seancë qeveritare, propozimet e Partisë Demokratike Popullore për t’i dhënë gjuhës serbe statusin zyrtar krahas gjuhës malazeze; për të lejuar shtetësinë e dyfishtë; dhe për t’i dhënë statusin e simbolit shtetëror flamurit historik trengjyrësh krahas flamurit aktual kombëtar të Malit të Zi. Kërkesa e katërt e DNP-së është të fillojë një dialog gjithëpërfshirës bazuar në rezultatet e një referendumi mbi ndërtimin e impiantit të trajtimit të ujërave të zeza në Botun, “i cili do të merrte parasysh mendimet” e qytetarëve të Zetës, të cilët i thanë “jo” ndërtimit të kolektorit (DNP mbështet protestat e banorëve vendas kundër ndërtimit të një objekti të rëndësishëm për Podgoricën).
Kryeministri i Malit të Zi, Milojko Spajiq, nga ana tjetër, deklaroi në X se asnjë forcë politike në shumicën aktuale nuk do të lejonte një “model shantazhi” bashkëpunimi dhe se vetëm shteti do të vendoste për interesat jetësore të Malit të Zi. Ai theksoi se vendi i duhur për të propozuar dhe shqyrtuar iniciativat në lidhje me gjuhën serbe është Parlamenti i Malit të Zi, me pjesëmarrjen e të gjitha qarqeve të interesuara – jo vetëm parlamentare, por edhe shoqërore, profesionale dhe akademike. Spajiq theksoi gjithashtu se çështja e ndërtimit të impianteve të trajtimit të ujërave të zeza në Botun është një çështje qytetëruese dhe mjedisore dhe nuk duhet të lidhet me çështje kulturore dhe identiteti.
Lideri i Partisë Demokratike Popullore të Malit të Zi, Milan Kneževiq, pranoi se qeveria e Milojko Spajiq ka ende shumicën pasi DNP u largua nga koalicioni, por ai pret “turbulenca”.
Kryetari i Bordit Drejtues të Qendrës për Monitorim dhe Kërkim (CEMI), Zlatko Vujoviq, beson se dalja e Milan Kneževiq dhe Partisë Demokratike Popullore nga koalicioni qeverisës duhet të shihet si një veprim taktik dhe i llogaritur politikisht, qëllimi kryesor i të cilit është krijimi i një krize institucionale dhe hapja e hapësirës për zgjedhje të parakohshme parlamentare, të cilat do ta bënin praktikisht të pamundur për Malin e Zi të përfundojë negociatat e pranimit në BE deri në fund të vitit 2026.
- Gjykata Kushtetuese e Kosovës shpall jokushtetuese zgjedhjen e Nenad Rashiq si Zëvendëskryetar të Kuvendit
Me pesë vota “pro” dhe dy “kundër”, Gjykata Kushtetuese e Kosovës vendosi se vendimi i Kuvendit të Kosovës për të zgjedhur Nenad Rashiq si Zëvendëskryetar të Kuvendit është në kundërshtim me Kushtetutën.
Kushtetutshmëria e vendimit parlamentar të 10 tetorit 2025, në të cilin Nenad Rashiq u zgjodh Zëvendëskryetar, u kundërshtua nga përfaqësuesit e partisë kryesore serbe të Kosovës, Lista Serbe.
Nenad Rashiq, një serb etnik, anëtar i qeverisë së Albin Kurtit dhe udhëheqës i partisë “Për Liri, Drejtësi dhe Mbijetesë”, u zgjodh Zëvendëskryetar i Kuvendit të Kosovës pasi asnjë nga kandidatët nga Lista Serbe – nëntë gjithsej – nuk arriti të siguronte numrin e mjaftueshëm të votave të nevojshme për zgjedhje. Rashiq mori mbështetjen e 71 deputetëve, ndërsa 9 votuan kundër dhe 24 abstenuan.
Kryetari i Parlamentit e vuri kandidaturën e Rashiqit në votim edhe pse Lista Serbe nuk e kishte nominuar atë, dhe kjo u njoh si shkelje e Kushtetutës.
Në shpjegimin e saj, Gjykata Kushtetuese deklaroi se Kushtetuta bën dallimin e qartë midis procedurës për zgjedhjen e Zëvendëskryetarëve nga grupet më të mëdha parlamentare dhe atyre që përfaqësojnë komunitetet kombëtare. Tre Zëvendëskryetarë propozohen nga grupet më të mëdha parlamentare, ndërsa e drejta për të nominuar një Zëvendëskryetar nga komunitetet serbe dhe të tjera i përket shumicës së përfaqësuesve të këtyre komuniteteve. Gjykata konstatoi se zgjedhja e Rashiqit nuk ishte rezultat i një propozimi nga ajo shumicë, pra Lista Serbe, dhe për këtë arsye bie ndesh me Kushtetutën.
Në të njëjtën kohë, Gjykata Kushtetuese vendosi që vendimi nuk ka efekt prapaveprues; kështu, zgjedhja e Rashiqit mbetet e vlefshme. Përveç kësaj, vendimi i Gjykatës Kushtetuese u miratua pas shpërbërjes së parlamentit në nëntor 2025 dhe zgjedhjeve të parakohshme parlamentare të mbajtura më 28 dhjetor të të njëjtit vit.
- Skandal Politik në Zagreb mbi Pritjen e Medalistëve të Bronztë të Kampionatit Evropian
Dhjetëra mijëra tifozë pritën ekipin kombëtar kroat të hendbollit në mbrëmjen e 2 shkurtit në sheshin kryesor të Zagrebit – Sheshin Ban Josip Jelačiq – pasi ekipi fitoi medaljen e bronztë në Kampionatin Evropian. Megjithatë, pritja e atletëve u bë jo vetëm një festë, por edhe një skandal politik.
Fillimisht, festimi zyrtar u organizua nga Qyteti i Zagrebit. Megjithatë, pasi autoritetet e qytetit ndaluan performancën në shesh nga këngëtari Marko Perkoviq Thompson, Federata Kroate e Hendbollit njoftoi se nuk do të kishte asnjë festë në kushte të tilla.
Qeveria ndërhyri në situatë dhe, së bashku me Federatën Kroate të Hendbollit, organizoi festimin në sheshin kryesor të kryeqytetit kundër vullnetit të autoriteteve të qytetit. Thompson arriti të interpretojë disa këngë në skenë, përfshirë himnin jozyrtar të ekipit kroat të hendbollit, këngën “Nëse nuk e dini çfarë ndodhi” (Ako ne znash shta je bilo) rreth Luftës Kroate të Pavarësisë (Domovinski rat).
Kryetari i Bashkisë së Zagrebit, një nga udhëheqësit e platformës politike të majtë-të gjelbër të opozitës “Ne mundemi!” (Možemo!), Tomislav Tomasheviq, deklaroi se duke organizuar pritjen për lojtarët e hendbollit pa pëlqimin e autoriteteve të qytetit, qeveria shkeli Kushtetutën, “e cila në Nenin 4 garanton të drejtën e vetëqeverisjes lokale”.
Presidenti kroat Zoran Milanoviq e quajti vendimin e qeverisë “një akt antikushtetues, të paligjshëm dhe pirat”.
Kryeministri dhe udhëheqësi i Bashkimit Demokratik Kroat (HDZ) të qendrës së djathtë në pushtet, Andrej Plenkoviq, hodhi poshtë akuzat për veprime të dyshuara të paligjshme nga qeveria në lidhje me vendimin për të marrë përsipër organizimin e pritjes së ekipit të hendbollit. Disa zyrtarë qeveritarë kritikuan ashpër politizimin e ngjarjes nga e majta.
Shkencëtarët politikë e përshkruan mosmarrëveshjen politike rreth pritjes së ekipit të hendbollit si fillimin e parakohshëm të fushatës zgjedhore parlamentare, duke vënë në dukje se sondazhet e ardhshme të opinionit publik do të tregojnë se kush arriti në fund të fundit të rriste vlerësimin e tij.
- I dyshuari i parë identifikohet në rastin “Sarajevo Safari”
Zyra e Prokurorit të Milanos ka ndërmarrë hapin e parë procedural në hetimin e rastit “Sarajevo Safari”. Rasti ka të bëjë me akuzat kundër të huajve të cilët, gjatë luftës në Bosnjë dhe Hercegovinë (1992–1995), dyshohet se kanë ardhur në pozicionet serbe rreth Sarajevës së rrethuar për të paguar mundësinë për të qëlluar ndaj civilëve.
Personi i parë kundër të cilit është hapur zyrtarisht procedura dhe është ngritur një dyshim është një ish-shofer kamioni 80-vjeçar që jeton pranë qytetit të Pordenones në Italinë verilindore. Hetimi dyshon se burri ka komplotuar me persona të tjerë, ende të paidentifikuar, për të kryer një plan kriminal që çoi në vdekjen e civilëve të paarmatosur, përfshirë gra, të moshuar dhe fëmijë.
Gjatë një kontrolli në shtëpinë e të dyshuarit, karabinierët gjetën shtatë armë zjarri që ai i zotëronte ligjërisht: dy pistoleta, një pushkë dhe katër pushkë. Dokumentet nga kompania ku ai punonte më parë tregojnë se burri udhëtoi disa herë në ish-Jugosllavi në fillim të viteve 1990. Zyra e Prokurorit të Milanos po punon për të identifikuar pjesëmarrës të tjerë të mundshëm; një emër tjetër specifik shfaqet tashmë në këtë çështje.
Rrethimi i Sarajevës zgjati nga viti 1992 deri në vitin 1996. Gjatë bllokadës së qytetit, më shumë se 11,000 njerëz u vranë nga bombardimet, përfshirë 1,601 fëmijë. Snajperët në Sarajevë vranë midis 300 dhe 350 njerëz, pothuajse të gjithë civilë.
