- Ministri i Serbisë vizitoi Moskën
Zëvendëskryeministri dhe ministri i Punëve të Brendshme i Serbisë në mandat teknik, Ivica Daçiç, zhvilloi një vizitë në Moskë.
Më 15 tetor, Daçiç zhvilloi bisedime me zëvendëskryetarin e Këshillit të Sigurimit të Federatës Ruse, Dmitri Medvedev, për „çështje aktuale të sigurisë“, „situatën politike në botë dhe çështjet rajonale“. Në veçanti, gjatë takimit Daçiç theksoi „qëndrimin e palëkundur të Beogradit për një politikë të jashtme të pavarur, të udhëhequr vetëm nga ruajtja e interesave jetike shtetërore dhe kombëtare të Serbisë“.
Pala ruse njoftoi se një nga temat e bisedës me zyrtarin serb ishin zgjedhjet në Serbi, të planifikuara për 25 tetor. Zyra e Medvedevit theksoi se po ndjek me vëmendje fushatën zgjedhore në Serbi, ku, sipas saj, vërehen „përpjekje të Perëndimit për të ndërhyrë në proceset zgjedhore në kuadër të zgjedhjeve të parakohshme parlamentare dhe për të destabilizuar situatën përmes forcave radikale destruktive“.
Sekretari i Këshillit të Sigurimit të Federatës Ruse, Sergei Shoigu, me të cilin Daçiç u takua të nesërmen, i uroi „popullit serb zhvillim të suksesshëm të këtyre zgjedhjeve, të cilat do ta forconin ekonominë e vendit, pozitën e tij politike dhe kursin që ndjek sot Qeveria e Serbisë“.
Nga ana e tij, Daçiç e siguroi Shoigun se vendi do ta ruajë kursin e bashkëpunimit me Rusinë edhe pas zgjedhjeve parlamentare.
Gjatë qëndrimit në Moskë, Daçiç u takua edhe me ministrin rus për Mbrojtjen Civile, Situatat e Jashtëzakonshme dhe Eliminimin e Pasojave të Fatkeqësive Natyrore, Aleksandër Kurenkov. Zyrtari serb e falënderoi Rusinë për ndihmën në luftimin e zjarreve në pyje, duke veçuar angazhimin e avionit Il-76, i cili nga 20 gushti deri më 18 shtator të këtij viti mori pjesë në shuarjen e zjarreve në Serbi. Me Kurenkovin dhe Shoigun, Daçiç diskutoi zhvillimin e mëtejshëm të Qendrës Humanitare Ruso-Serbe në Nish. Sipas ministrit serb, aktualisht po shqyrtohet mundësia që nga viti i ardhshëm një avion rus zjarrfikës Il-76 të vendoset në mënyrë të përhershme në Nish.
Kreu i Ministrisë së Punëve të Brendshme të Serbisë zhvilloi gjithashtu bisedime me zëvendësministrin e Punëve të Brendshme të Federatës Ruse, Igor Zubov. Pas bisedës, Daçiç theksoi se bashkëpunimi ndërmjet dy ministrive përfshin bashkëveprimin e njësive të policisë kriminale, luftën kundër krimit të organizuar dhe terrorizmit, si edhe stërvitje të përbashkëta në këto fusha. „U dakorduam që këtë vit të zhvillohen 10 stërvitje të përbashkëta, gjysma e të cilave tashmë është zhvilluar“, tha ai.
Do të zhvillohet bashkëpunimi edhe me struktura të tjera të sigurisë. Gjatë vizitës, Daçiç zhvilloi bisedime me drejtorin e Shërbimit Federal të Ruajtjes të Federatës Ruse, Dmitri Koçnev, për bashkëpunimin ndërmjet Ministrisë së Punëve të Brendshme të Serbisë dhe FSO-së ruse.
Kreu i Ministrisë së Punëve të Brendshme të Serbisë u takua edhe me ministrin e Jashtëm rus, Sergei Lavrov. Në takimin e 16 tetorit u diskutuan „gjendja e bashkëpunimit ruso-serb dhe perspektivat e bashkëveprimit në fushat kryesore“, „situata në Ballkan“ dhe, „me theks të veçantë, situata aktuale në Kosovë dhe Metohi“. „Palët shprehën kënaqësi të madhe të ndërsjellë me zhvillimin dinamik të marrëdhënieve dypalëshe dhe bashkëpunimit në arenën shumëpalëshe“, thuhet në njoftimin e Qeverisë së Serbisë.
***
Vizita e Daçiçit, njërit prej aleatëve më të afërt politikë të Aleksandar Vuçiçit, u zhvillua 10 ditë para zgjedhjeve në Serbi. Ministri serb dukshëm u përpoq t’i siguronte autoritetet ruse për besnikërinë e Beogradit dhe të jepte garanci se kursi prorus do të vazhdonte edhe pas zgjedhjeve, nëse koalicioni aktual qeverisës do të mbetej në pushtet.
Për suksesin zgjedhor të Partisë Progresive Serbe të Aleksandar Vuçiçit dhe Partisë Socialiste të Ivica Daçiçit, mbështetja e Rusisë padyshim është e nevojshme. Lista e takimeve dhe temat e bisedimeve në Moskë japin bazë për të konsideruar se Beogradi vazhdon të mbështetet në ndihmën e shërbimeve ruse të inteligjencës, përfshirë çështjet e përgatitjes dhe zhvillimit të zgjedhjeve.
- Shqipëria mbylli tashmë kapitullin e katërt në negociatat me BE-në
Në Konferencën e 10-të Ndërqeveritare me BE-në, Shqipëria më 13 tetor mbylli përkohësisht kapitullin negociues 20, „Ndërmarrjet dhe politika industriale“, i cili lidhet me zhvillimin e ndërmarrjeve të vogla dhe të mesme, krijimin e vendeve të reja të punës dhe harmonizimin e politikës industriale të Shqipërisë me standardet e BE-së, përfshirë fushat e teknologjive të pastra, materialeve të reja dhe mjedisit.
Shqipëria i nisi negociatat në vitin 2022 dhe që atëherë ka hapur të 33 kapitujt dhe ka mbyllur përkohësisht katër prej tyre. Mbyllja e kapitullit 20 erdhi pasi vendi në korrik 2026 përfundoi me sukses negociatat për tre kapituj të tjerë: kapitullin 25 („Shkenca dhe kërkimi“), kapitullin 26 („Arsimi dhe kultura“) dhe kapitullin 30 („Marrëdhëniet me jashtë“).
Komisionerja evropiane për Zgjerimin, Marta Kos, e quajti Shqipërinë një nga vendet udhëheqëse të progresit të integrimit evropian në rajon. Marta Kos dhe ministri irlandez i Shtetit për Çështjet Evropiane dhe Mbrojtjen, Thomas Byrne (Irlanda aktualisht mban presidencën e Këshillit të BE-së), deklaruan se Brukseli mbështet synimin e Tiranës për të përfunduar të gjitha negociatat e anëtarësimit deri në fund të vitit 2027. Në të njëjtën kohë, Komisioni Evropian theksoi se, për ta arritur këtë synim, Shqipëria duhet të vazhdojë reformat e shpejta në grup-kapitullin kyç „Themeloret“ (Fundamentals), duke përfshirë qeverinë, opozitën dhe shoqërinë civile.
- Në Shqipëri vazhdojnë protestat e të rinjve
Protestat nisën më 13 tetor, kur studentët e pakënaqur me koston e arsimit, kushtet e studimit në universitete, mungesën e mbështetjes financiare dhe perspektivat e punësimit pas diplomimit dolën në demonstratë në Tiranë duke kërkuar dorëheqjen e qeverisë. Më pas atyre iu bashkuan edhe nxënës të shkollave të mesme.
Protestat u përhapën nga kryeqyteti, Tirana, në qytete të tjera, përfshirë Durrësin, Shkodrën, Korçën dhe Elbasanin.
Gjatë protestave, të rinjtë hodhën gurë dhe mjete piroteknike ndaj ndërtesave të institucioneve shtetërore dhe tregtare dhe sulmuan kordonët e policisë, ndërsa policia u përgjigj me gaz lotsjellës dhe topa uji.
Në përleshje u plagosën shumë protestues dhe punonjës të rendit. Rreth dyqind persona patën nevojë për ndihmë mjekësore.
Policia ndaloi më shumë se 150 persona për pjesëmarrje në veprime të dhunshme.
Opozita mbështeti kërkesat politike të studentëve. Forca kryesore opozitare, Partia Demokratike e Shqipërisë, kërkon dorëheqjen e qeverisë aktuale, shpërndarjen e parlamentit, formimin e një qeverie të përkohshme dhe mbajtjen e zgjedhjeve të parakohshme. „Kjo lëvizje nuk është thjesht protestë kundër qeverisë“, deklaroi partia. „Është revoltë kundër modelit të qeverisjes të krijuar nga Edi Rama, i cili ua ka vjedhur shpresën të rinjve, ka minuar besimin e qytetarëve dhe po e largon gjithnjë e më shumë Shqipërinë nga e ardhmja e saj evropiane.“
Kryeministri i Shqipërisë, Edi Rama, ndërkohë theksoi se nuk do të bëjë lëshime ndaj atyre që përdorin dhunë dhe përjashtoi mundësinë e dorëheqjes së tij, duke deklaruar se ndryshimi i qeverisë duhet të ndodhë „përmes zgjedhjeve demokratike“. Në deklaratat e tij, ai fajësoi opozitën dhe „aktorë të huaj“ që gjoja qëndrojnë pas protestave për përshkallëzimin e dhunës, duke i cilësuar trazirat aktuale si një përpjekje për të penguar përparimin e Shqipërisë drejt Bashkimit Evropian.
Edi Rama, i cili drejton Partinë Socialiste në pushtet, është kryeministër që nga viti 2013. Gjatë këtyre viteve ai ka përballuar disa valë të fuqishme pakënaqësie publike. Megjithatë, protestat aktuale studentore, të cilat kanë fuqizuar „Revolucionin e Flamingos“, një lëvizje disamujore kundër ndërtimit nga kompania e Jared Kushnerit, dhëndrit të Donald Trumpit, në zonat e mbrojtura, përbëjnë një nga sfidat më serioze për pushtetin e tij.
- Mali i Zi synon t’i zgjidhë çështjet e hapura me Kroacinë
Në Konferencën Ndërqeveritare në Luksemburg më 12 tetor, Mali i Zi mbylli përkohësisht tre kapituj negociues: 17 („Politika ekonomike dhe monetare“), 18 („Statistikat“) dhe 19 („Politika sociale dhe punësimi“).
Kështu, Mali i Zi deri tani ka mbyllur 21 nga 33 kapitujt në negociatat për anëtarësim në Bashkimin Evropian.
„Së bashku me partnerët tanë evropianë po ecim me vendosmëri drejt anëtarësimit të plotë të Malit të Zi në vitin 2028“, shkroi në Facebook kryeministri i Malit të Zi, Milojko Spajiç.
Duke iu përgjigjur pyetjes së një gazetari për çështjet e hapura me Kroacinë, Spajiç shprehu optimizëm. „Jemi partnerë në NATO dhe kemi kohë që punojmë së bashku. Çdo ditë zhvillojmë negociata aktive. Shfrytëzojmë çdo mundësi për t’i mbyllur të gjitha çështjet. Ka shumë çështje dhe probleme, por jam i bindur se Mali i Zi dhe Kroacia do të shohin drejt një të ardhmeje më të mirë të Evropës dhe do t’i zgjidhin këto çështje në kënaqësinë e të gjitha palëve“, theksoi Spajiç.
Megjithatë, po në ato ditë, nga burime diplomatike kroate u bë e ditur se Kroacia kërkon nga Mali i Zi zgjidhjen e tetë çështjeve të hapura, shumica e të cilave janë pasoja të luftërave të viteve 1990.
Në veçanti, Kroacia kërkon zgjidhjen e çështjes së kompensimit për shtetasit kroatë që u mbajtën në kampin Morinj në Mal të Zi, ku nga tetori 1991 deri në gusht 1992 u burgosën më shumë se 300 shtetas kroatë, kryesisht nga zona e Dubrovnikut. Kërkesa e dytë lidhet me ruajtjen e pllakës përkujtimore të vendosur në vendin e ish-kampit. Pllaka u përurua bashkërisht nga ministrat kroatë dhe malazezë në tetor 2022, por më pas zyrtarët malazezë kanë kërkuar disa herë heqjen e saj.
Kërkesa e tretë lidhet me riemërtimin e pishinës së qytetit në Kotor, e cila mban emrin e vaterpolistit Zoran Gopçeviç. Sipas palës kroate, ai ishte roje në Morinj në vitet 1991 dhe 1992. Kroacia e konsideron të papranueshme që një objekt sportiv të mbajë emrin e një personi të lidhur me keqtrajtimin dhe torturimin e të burgosurve kroatë.
Përveç kësaj, Zagrebi kërkon bashkëpunimin e plotë të autoriteteve malazeze për përcaktimin e fatit të 14 shtetasve kroatë të zhdukur, përfshirë shkëmbimin e informacionit, vazhdimin e punës së komisioneve përkatëse dhe qasjen në arkiva dhe dokumente që mund të ndihmojnë në kërkimin e tyre.
Kroacia kërkon gjithashtu vënien para përgjegjësisë të personave përgjegjës për krime lufte. Në çështjen Morinj, katër pjesëtarë të Ushtrisë Popullore Jugosllave u dënuan përfundimisht për krime lufte me gjithsej 12 vjet burg, por këto vendime nuk përfshinin krimet kundër civilëve që mbaheshin në kamp.
Ndër kërkesat është edhe zgjidhja e të drejtave pronësore të familjeve kroate në Mal të Zi. Kroacia thekson se ndër rastet e pazgjidhura janë 51 familje nga Tivati dhe familje të tjera nga Gjiri i Kotorrit, kërkesat e të cilave, sipas dokumentit kroat, nuk janë zgjidhur pavarësisht vendimeve gjyqësore.
Dy kërkesat e mbetura lidhen me kapitullin 31 të negociatave me BE-në. Mali i Zi ka përmbushur të gjitha kërkesat e BE-së për mbylljen e kapitullit 31 („Politika e përbashkët e jashtme, e sigurisë dhe e mbrojtjes“), por vendimi në nivel të BE-së u shty në fund të vitit 2025 me kërkesë të Kroacisë. Zagrebi kërkon nga Podgorica kthimin e anijes shkollore „Jadran“, e cila është nën kontrollin malazez që nga viti 1991.
Një kërkesë tjetër lidhet me përcaktimin përfundimtar të kufirit ndërmjet dy shteteve në zonën e gadishullit Prevlaka.
Në dhjetor 2023, Kroacia i dorëzoi Malit të Zi një dokument jozyrtar me listën e çështjeve të hapura, të cilin e ndau edhe me shtetet anëtare të BE-së dhe Komisionin Evropian. Konsultimet dypalëshe u zhvilluan në janar dhe maj 2025, pas të cilave vijoi një ndërveprim intensiv diplomatik, përfshirë rreth dhjetë takime të ministrave të jashtëm të dy vendeve gjatë vitit 2026. E gjithë kjo u zhvillua me nismën e palës kroate, por asnjë nga këto çështje nuk është zgjidhur ende.
- Mali i Zi i jep fund regjimit pa viza me Rusinë
Shtetasit e Malit të Zi do të duhet të pajisen me viza për të udhëtuar në Rusi, njoftoi zëdhënësja e Ministrisë së Jashtme të Federatës Ruse, Maria Zaharova.
Zaharova konfirmoi se Ministria e Punëve të Jashtme e Malit të Zi e kishte njoftuar Moskën në fund të shtatorit për përfundimin e vlefshmërisë së Marrëveshjes së vitit 2008 ndërmjet dy qeverive për kushtet e udhëtimeve të ndërsjella të qytetarëve. „Në praktikë, kjo do të thotë se nga 1 nëntori qytetarët tanë do të mund të hyjnë në Mal të Zi dhe të qëndrojnë në vend vetëm me vizë. Rrjedhimisht, edhe shtetasit e Malit të Zi do të duhet të pajisen me viza për të udhëtuar në Rusi“, deklaroi zëdhënësja e Ministrisë së Jashtme ruse.
Marrëveshja e vitit 2008 parashikonte hyrje pa viza për shtetasit e të dy vendeve për qëndrime deri në 30 ditë. Meqenëse BE-ja pezulloi që në vitin 2022 marrëveshjen për lehtësimin e vizave me Federatën Ruse dhe kufizoi ndjeshëm hyrjen për shtetasit rusë, Mali i Zi, i cili shpreson të anëtarësohet në Bashkimin Evropian gjatë viteve të ardhshme, duhej të përmbushte një nga kushtet e detyrueshme: ta harmonizonte plotësisht regjimin e tij të vizave me politikën e përbashkët të Bashkimit Evropian.
