- Mosmarrëveshje midis Malit të Zi dhe Serbisë në sfondin e përgatitjeve për Samitin BE-Ballkani Perëndimor
Ndërsa Mali i Zi po përgatitej të priste Samitin BE-Ballkani Perëndimor më 5 qershor në Tivat, shpërtheu një mosmarrëveshje sigurie midis dy vendeve.
Mëngjesin e 3 qershorit, një fluturim çarter i operuar nga Air Serbia nga Beogradi zbarkoi në Aeroportin e Tivatit me 87 burra, qytetarë serbë, të ardhur si grup i organizuar. Pas inspektimit, një ekip i përbashkët i policisë kufitare dhe Agjencisë së Sigurisë Kombëtare (ANB) konkludoi se mbërritja e këtij grupi përbënte kërcënim të drejtpërdrejtë për sigurinë kombëtare, me rrezik të lartë destabilizimi të rendit publik gjatë samitit ndërkombëtar. Mediat malazeze e përshkruan grupin si “ekip me qëllim të veçantë për veprime në rrugë” dhe “trupa hije të (Presidentit serb Aleksandar) Vuçiçit”. Të 87 personave iu mohua hyrja dhe u deportuan disa orë më vonë në Beograd.
Po atë mbrëmje, Agjencia e Informacionit të Sigurisë (BIA) e Serbisë lëshoi një deklaratë duke e këshilluar Presidentin e Serbisë të mos udhëtojë për në Tivat, pasi jeta e tij dyshohet të ishte në rrezik atje: sipas informacioneve të tyre, udhëheqësi i “klanit Kavac”, Radoje Zvicer — i dyshuar se kishte porositur më parë vrasjen e Vuçiçit — ndodhej në Mal të Zi.
Gjithashtu atë mbrëmje, Ministria e Brendshme e Serbisë vuri në fuqi një regjim kontrolli të shtuar për qytetarët malazezë. Zyrtarët kufitarë malazezë konfirmuan jozyrtarisht se kolegët serbë e cilësuan këtë “masë të përkohshme reciproke”. Në pikat kryesore kufitare midis dy vendeve dhe në Aeroportin e Beogradit, mbajtësit e pasaportave malazeze u nënshtruan kontrollit të intensifikuar dhe shumëve iu mohua hyrja në Serbi, me vëmendje të veçantë ndaj burrave.
Ministria e Punëve të Jashtme e Malit të Zi nisi komunikim intensiv me palën serbe nëpërmjet kanaleve diplomatike dhe ambasadës në Beograd, duke dërguar kërkesa zyrtare për justifikime ligjore mbi ndaljet dhe refuzimet masive.
Më 4 qershor, Komisioni Evropian lëshoi një deklaratë zyrtare duke bërë thirrje për normalizim të menjëhershëm të situatës. “Vonesat artificiale, radhët dhe kufizimet selektive të lirisë së lëvizjes bien ndesh me parimet e bashkëpunimit rajonal dhe marrëdhënieve të fqinjësisë së mirë. Në një kohë kur udhëheqësit e Ballkanit Perëndimor dhe BE-së po mblidhen për të diskutuar një të ardhme të përbashkët, respekti i ndërsjellë dhe zbatimi i protokolleve ndërkombëtare të kalimit të kufijve janë të detyrueshëm”, theksoi KE.
Në mbrëmjen e 4 qershorit, pasi mbërriti në Mal të Zi për samitin, Vuçiç komentoi gjithashtu incidentin me grupin e deportuar. Sipas tij, bëhej fjalë për aktivistë të Partisë Progresive Serbe (SNS) në pushtet, të cilët donin thjesht të shpalosnin pankarta me mbishkrimin “Serbia fiton” (“Srbija pobeđuje”) në shenjë mbështetjeje. Ai pranoi se fluturimi çarter ishte organizuar nga dikush i rrethit të tij që donte t’ia bënte qëndrimin në Mal të Zi “më të këndshëm”, por e cilësoi atë “gabim të madh politik”. Kur u pyet se kush e kishte organizuar fluturimin, Vuçiç u përgjigj se ishte çështje e brendshme e partisë dhe se askush nuk kishte pasur qëllime të këqija.
Lidhur me ndalimin e qytetarëve malazezë në pikat kufitare, Vuçiç deklaroi se autoritetet serbe vepronin sipas parimit të reciprocitetit, duke shtuar: “U kërkoj atyre të mos e bëjnë këtë. Qytetarët e Malit të Zi janë vëllezërit dhe motrat tona; atyre duhet t’u lejohet hyrja në Serbi.” Lidhur me paralajmërimet e BIA-s dhe rekomandimet për të anuluar pjesëmarrjen në samit, Vuçiç tha se të dhënat nga aplikacioni Sky tregonin se përfaqësues të klaneve kriminale kishin planifikuar ta vrisnin, por se nuk e shikonte këtë si arsye për të mos marrë pjesë.
- Prishtina merr kontrollin e objekteve të Hekurudhave Serbe
Institucionet e Kosovës vendosën kontroll mbi stacionet hekurudhore në veri të Kosovës që deri tani kishin qëndruar nën menaxhimin e Hekurudhave Serbe (Železnice Srbije). Në Zveçan, përfaqësuesit e kompanisë “Infrastruktura Hekurudhore e Kosovës” (Infrakos), të mbështetur nga policia e Kosovës, hynë në ndërtesën e stacionit, hoqën një tabelë me shkrim cirilik serb dhe ngritën flamurin e Kosovës. Ministri i Brendshëm Xhelal Sveçla dhe përfaqësues të tjerë të autoriteteve ishin të pranishëm në vendngjarje. Sveçla deklaroi se operacioni ishte pjesë e “zbatimit të legjislacionit në të gjithë territorin e Kosovës” dhe e likuidimit të “strukturave paralele” serbe, duke shtuar se operacione të ngjashme do të vazhdojnë nëse zbulohen objekte të tjera nën kontrollin e institucioneve serbe. Sipas mediave, punonjësit e Infrakos vendosën kontroll edhe mbi stacionet në Leposavić, Ibarska Slatina dhe Lešak.
Misioni i OSBE-së në Kosovë vuri në dukje se ngjarjet në stacionet hekurudhore përkuan me nisjen e fushatës zgjedhore — zgjedhjet parlamentare ishin planifikuar për 7 qershor. “Të gjithë pjesëmarrësve u këshillohet të jenë të vetëdijshëm për ndjeshmërinë e veçantë të kësaj çështjeje”, theksoi Misioni.
Petar Petković, Drejtor i Zyrës për Kosovën dhe Metohinë të Qeverisë Serbe, deklaroi se sekuestrimi i objekteve të Hekurudhave Serbe ishte pjesë e fushatës zgjedhore të Albin Kurtit.
- Vazhdojnë protestat në Shqipëri kundër projektit të Jared Kushner
Protestat masive po vazhdojnë në Shqipëri kundër planeve për ndërtimin e një kompleksi turistik elitar të lidhur me kompaninë e investimeve Affinity Partners të Jared Kushner — dhëndrit të Presidentit amerikan Donald Trump.
Affinity Partners synon të investojë mbi 1 miliard dollarë në krijimin e një resorti luksoz, me komplekse hoteliere dhe vila të klasit premium me kapacitet total prej rreth 10,000 dhomash. Dy vende unike janë zgjedhur për zhvillim: Ishulli i Sazanit — një ishull i pabanuar në kryqëzimin e deteve Adriatik dhe Jon, më parë i mbyllur për civilët për shkak të objekteve ushtarake të fshehta — dhe Zvërneci, në rajonin e Vlorës, një fshat bregdetar piktoresk ngjitur me zonën e mbrojtur Vjosë-Nartë, një ndër ecosisteme të fundit fluviale të egra në Evropë.
Protestat u intensifikuan pasi zhvilluesit instaluan gardh me tela me gjemba në vendin e ardhshëm të ndërtimit. Demonstratat po zhvillohen në Tiranë dhe në zonat bregdetare jugore ku pritet të ngrihet resorti. Më 3 qershor, mijëra protestues u mblodhën në bulevardin kryesor të Tiranës duke mbajtur figura të mëdha kartoni në formën e flamingove — shpend që ka dhënë edhe emrin e lëvizjes, tashmë të njohur si “revolucioni i flamingove”.
Flamingoja u bë simbol i protestave sepse ndërtimi është planifikuar brenda një ekosistemi natyror të mbrojtur ku folezojnë këta zogj. Ndryshimet kontroverse të ligjit shqiptar për zonat e mbrojtura në vitin 2024 hapën rrugën për zhvillimin e turizmit në ish-rezervatet natyrore. Zyra e Prokurorisë Speciale Kundër Korrupsionit (SPAK) ka hapur zyrtarisht një hetim mbi projektin, duke shqyrtuar ligjshmërinë e vendimeve të vitit 2024 lidhur me ndryshimin e statusit të parcelave të tokës.
Autoritetet, nga ana e tyre, e cilësojnë protestën produkt të dezinformimit masiv dhe ndërhyrjes së jashtme. Në një intervistë me media ndërkombëtare, Kryeministri Edi Rama e quajti situatën “luftë hibride” të zhvilluar “nëpërmjet mijëra profilesh të rreme”. Sipas tij, ende nuk ka projekt përfundimtar dhe vlerësimi i ndikimit mjedisor është ende në proces. Rama theksoi se “detyra nuk është të derdhim beton mbi kokat e flamingove” dhe se “natyra dhe zhvillimi jo vetëm që mund të bashkëjetojnë, por kanë nevojë për njëra-tjetrën”.
- Kanale televizive në Mal të Zi penalizohen për transmetimin e një filmi propagandistik
Agjencia e Medias Audiovizuale (AMU) e Malit të Zi njoftoi vendosjen e sanksioneve ndaj disa kanaleve televizive serbe dhe malazeze për transmetimin e filmit dokumentar me dy pjesë “Referendumi — Një histori lirie e shpikur” (Referendum — priča o izmišljenoj slobodi). Filmi u përgatit nga organizata “Qendra për Stabilitet Social” nga Novi Sadi, e lidhur me Partinë Progresiste Serbe (SNS) në pushtet, si kujtim i 20-vjetorit të referendumit për pavarësinë e Malit të Zi, dhe u transmetua më 20 dhe 21 maj njëkohësisht në TV Prva, TV Adria, Informer TV, B92 dhe Dokumentarna TV.
Qendra Dixhitale Forenzike (Digitalni forenzički centar / DFC) nga Podgorica vlerësoi: “Edhe pse paraqitet si dokumentar, filmi nuk ofron një pamje objektive të referendumit të vitit 2006, por është një përpjekje e motivuar politikisht për ta riinterpretuar ngjarjen më të rëndësishme të historisë moderne të Malit të Zi. Mesazhi i tij kryesor synon delegjitimimin e rivendosjes së pavarësisë, kontestimin e subjektivitetit shtetëror dhe denigrimin e imazhit të qytetarëve malazezë.”
AMU gjobiti kanalet e regjistruara në Mal të Zi — TV Adria dhe TV Prva — me nga 10,000 euro dhe miratoi një vendim për kufizimin e transmetimit të programeve të kanalit serb Informer TV në Mal të Zi për gjashtë muaj.
Presidenti serb Vuçiç doli në mbrojtje të autorëve të filmit dhe komentoi kritikisht qëndrimin e udhëheqjes malazeze. Ai deklaroi se kishte parë një pjesë të vogël të dokumentarit dhe nuk kishte vënë re asnjë fyerje ndaj Malit të Zi, duke e quajtur vendimin për bllokimin e kanaleve “jodemokratik”.
- Stërvitje ushtarake ndërkombëtare po zhvillohen në Serbi
Më 1 qershor nisi stërvitja taktike ndërkombëtare “Ujku i Platinit 26” (Platinasti vuk 26) në poligonet ushtarake pranë Bujanocit, në jug të Serbisë. Është edicioni i njëmbëdhjetë i kësaj serie, i organizuar nga Forcat e Armatosura Serbe me mbështetjen e Komandës Evropiane të SHBA-së (USEUCOM). Stërvitja do të vazhdojë deri më 13 qershor.
Këtë vit, mbi 550 ushtarakë nga 11 vende marrin pjesë në “Ujku i Platinit”. Përveç vendit pritës — Serbisë — dhe partnerit kryesor — Shteteve të Bashkuara — në manovra janë të përfshirë edhe njësi nga Azerbajxhani, Bosnja dhe Hercegovina, Greqia, Hungaria, Italia, Rumania, Maqedonia e Veriut, Mali i Zi dhe Mbretëria e Bashkuar.
Sipas Ministrisë së Mbrojtjes Serbe, qëllimi kryesor i stërvitjes është shkëmbimi i përvojës praktike, rritja e nivelit të gatishmërisë luftarake dhe thellimi i ndërveprimit midis ushtrive partnere gjatë operacioneve ndërkombëtare të mbështetjes së paqes. Stërvitjet po zhvillohen në bazën “Jug”, poligonin “Borovac” dhe kompleksin e qitjes “Vrtogoš”. Gjatë dy javëve, kontingjenti shumëkombësh do të provojë skenarë taktikë që imitojnë situata reale të misioneve paqeruajtëse.
Stërvitjet në serinë “Ujku i Platinit” mbahen çdo vit në Serbi që nga viti 2014. Establishmenti mbrojtës serb thekson se këto manovra rrisin ndjeshëm kapacitetin e komandës për planifikimin dhe organizimin e operacioneve të mëdha ndërkombëtare, duke përgatitur njëkohësisht edhe njësitë taktike për integrim efektiv në kontingjente shumëkombëshe nën ombrellën e OKB-së ose organizatave të tjera ndërkombëtare.
Pavarësisht neutralitetit ushtarak të deklaruar, Beogradi zyrtar demonstron nëpërmjet ngjarjeve të tilla gatishmëri për bashkëpunim të gjerë ndërkombëtar në fushën e sigurisë.
