- Komisioni Evropian miraton planet kombëtare të mbrojtjes për tetë shtetet anëtare, përfshirë Kroacinë
Komisioni Evropian ka miratuar dhe po vazhdon me adaptimin nga Këshilli i BE-së planet kombëtare të mbrojtjes të tetë shteteve anëtare – Belgjika, Bullgaria, Danimarka, Spanja, Qiproja, Portugalia, Rumania dhe Kroacia. Ky vendim u mor pas një vlerësimi të plotë të “Planeve Kombëtare të Investimeve në Mbrojtje” të vendeve në kuadër të iniciativës SAFE (Veprimi i Sigurisë për Evropën; ang. Security Action For Europe). Miratimi i planeve do të hapë rrugën për valën e parë të kredive afatgjata me çmim të ulët, të cilat do t’u lejojnë këtyre vendeve të rrisin urgjentisht gatishmërinë e tyre ushtarake dhe të sigurojnë pajisjet e nevojshme moderne të mbrojtjes. Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, tha: “Vitin e kaluar, BE-ja ka bërë më shumë përparim në mbrojtje sesa në dekada. Dokumenti i Bardhë dhe Udhërrëfyesi i Gatishmërisë 2030 u kanë mundësuar Shteteve Anëtare të mobilizojnë deri në 800 miliardë euro për mbrojtjen. Kjo përfshin 150 miliardë euro për prokurim të përbashkët — SAFE. Ne kemi miratuar tashmë grupin e parë të planeve SAFE për Belgjikën, Bullgarinë, Danimarkën, Spanjën, Kroacinë, Qipron, Portugalinë dhe Rumaninë. Të tjera do të pasojnë së shpejti. Këshilli tani duhet të miratojë urgjentisht këto plane për të siguruar shpërndarjen e shpejtë të fondeve.”x
Pas miratimit të vendimit nga Këshilli i BE-së, Komisioni Evropian do të finalizojë përfundimin e marrëveshjeve të kredisë. Shpërndarjet e para priten në mars 2026.
Grupi i parë prej tetë Shteteve Anëtare është i kualifikuar për të marrë afërsisht 38 miliardë euro.
Në total, 19 Shtete Anëtare kanë shprehur interes për të përdorur kredi preferenciale. Komisioni Evropian do të mbledhë fonde në tregjet e kapitalit dhe do t’ua shpërndajë ato Shteteve Anëtare të interesuara sipas kërkesës, bazuar në planet e tyre të investimeve në industrinë evropiane të mbrojtjes.
Nivelet e financimit për secilin vend u përcaktuan paraprakisht në shtator në bazë të parimeve të solidaritetit dhe transparencës. Për shembull, Kroacia është planifikuar të marrë 1.7 miliardë euro.
SAFE (Veprimi i Sigurisë për Evropën) është një program i Bashkimit Evropian i nisur në vitin 2025 për të financuar prokurimin dhe investimet e përbashkëta në industrinë evropiane të mbrojtjes, me qëllim forcimin e aftësive mbrojtëse të BE-së dhe integrimin e kompleksit industrial të mbrojtjes ukrainas në zinxhirët evropianë të furnizimit.
- Sipas Planit të Rritjes së BE-së për Ballkanin Perëndimor, Serbia do të marrë transhin e parë
Pas një vonese shtatëmujore, Komisioni Evropian vendosi t’i ndajë Serbisë transhin e parë prej 56.5 milionë eurosh sipas Planit të Rritjes për Ballkanin Perëndimor. Vendimi u mor në dritën e reformave të zbatuara nga Beogradi në gjysmën e dytë të vitit 2024. Nga shtatë hapat e parashikuar nga Axhenda e Reformës për këtë periudhë, Serbia përfundoi vetëm tre, prandaj në vend të shumës së plotë prej gati 112 milionë eurosh, Serbia do të marrë rreth 50 përqind. Drejtori i Përgjithshëm i Drejtorisë së Përgjithshme për Fqinjësi dhe Negociata për Zgjerim të Komisionit Evropian, Gert Jan Koopman, duke folur para anëtarëve të Komisioneve të Parlamentit Evropian për Punë të Jashtme dhe Buxhete, vuri në dukje se Serbia “ka ndërmarrë pak hapa nga Axhenda e saj e Reformave në lidhje me sundimin e ligjit”, ndërsa hapat që u zbatuan “kryesisht kanë të bëjnë me sferën socio-ekonomike”.
Pavarësisht vonesës në procesin e vendimmarrjes dhe ndarjes vetëm të një pjese të fondeve të planifikuara, lajmi nga Komisioni Evropian u prit me optimizëm në Beograd.
“Ky lajm dëshmon për angazhimin tonë për të zbatuar qëllimet e Axhendës së Reformës, edhe pse progresi ynë është ngadalësuar disi për shkak të ngjarjeve negative të brendshme. Megjithatë, jam i bindur se do ta kompensojmë shpejt këtë dhe do të kthehemi në rrugën e zhvillimit të përshpejtuar dhe reformave të mëtejshme. Ky është prioriteti ynë absolut dhe ne mbetemi të përkushtuar ndaj tij. Ne e kemi hartuar qartë rrugën tonë evropiane dhe do të qëndrojmë në të derisa të përmbushen të gjitha objektivat e reformës”, theksoi Zëvendëskryeministri i Parë dhe Ministri i Financave Sinisha Mali.
- Qytetarët e Shqipërisë, Bosnjës dhe Hercegovinës, Kosovës, Maqedonisë së Veriut dhe Malit të Zi nuk do të jenë në gjendje të marrin përkohësisht viza imigruese amerikane
Departamenti i Shtetit i SHBA-së njoftoi ndryshime rrënjësore në politikën e imigracionit. Duke filluar nga 21 janari, Shtetet e Bashkuara do të pezullojnë përkohësisht lëshimin e vizave imigruese për qytetarët e 75 vendeve në të gjithë botën, përfshirë pesë nga gjashtë vendet e Ballkanit Perëndimor. Departamenti i Shtetit i përcaktoi ato si vende me një shkallë të lartë përdorimi të përfitimeve publike nga qytetarët e tyre pas zhvendosjes në Shtetet e Bashkuara.
Vendimi nuk zbatohet për vizat jo-emigruese (siç janë vizat turistike, studentore ose të përkohshme pune). Udhëtimi afatshkurtër mbetet i disponueshëm sipas procedurës së zakonshme.
Lista e vendeve, qytetarët e të cilave aktualisht nuk do të jenë në gjendje të marrin viza imigruese përfshin Shqipërinë, Bosnjën dhe Hercegovinën, Kosovën, Maqedoninë e Veriut dhe Malin e Zi. Serbia është i vetmi vend në rajon që nuk i nënshtrohet kufizimeve.
Vendimi i Departamentit të Shtetit është pjesë e një strategjie më të gjerë të administratës së Presidentit Trump që synon forcimin e kontrollit mbi “barrën publike”. Departamenti shpjegon se kufizimet u futën për vendet, qytetarët e të cilave kanë një rrezik të lartë për t’u bërë të varur nga ndihma sociale publike ose përfitime të tjera pas mbërritjes në Shtetet e Bashkuara. “Ne po kryejmë një shqyrtim të plotë të politikave dhe procedurave për të siguruar që emigrantët nga vendet me rrezik të lartë të mos bëhen barrë për taksapaguesit amerikanë”, thuhet në deklaratën zyrtare.
Ambasadat e SHBA-së në vendet që i nënshtrohen kufizimeve mund të vazhdojnë të pranojnë aplikime dhe të zhvillojnë intervista, por nuk do të lëshohen viza për emigrantë pas 21 janarit, ndërsa urdhri mbetet në fuqi.
Për vendet e Ballkanit Perëndimor, ky vendim erdhi si një sinjal diplomatik i papritur. Meqenëse Shqipëria, Mali i Zi dhe Maqedonia e Veriut janë anëtare të NATO-s, përfshirja e tyre në listë së bashku me shtetet e konsideruara “të paqëndrueshme” ka shkaktuar shqetësim midis qeverive lokale. Nga ana tjetër, përjashtimi i Serbisë interpretohet si një veprim i qëllimshëm gjeopolitik nga Uashingtoni në kontekstin aktual politik.
Kohëzgjatja e “pauzës” në lëshimin e vizave për emigrantë nuk është përcaktuar ende – do të varet nga shpejtësia me të cilën Departamenti i Shtetit përfundon shqyrtimin e protokolleve të shqyrtimit të emigrantëve.
- Shqipëria do t’i bashkohet Nismës PURL
Më 15-16 janar, Ministrja për Evropën dhe Punët e Jashtme e Shqipërisë, Elisa Spiropali, zhvilloi një vizitë pune në Ukrainë. Rezultati kryesor i udhëtimit ishte njoftimi i qëllimit të Shqipërisë për t’u bashkuar me programin PURL (Lista e Kërkesave të Prioriteteve të Ukrainës, ang. Prioritized Ukraine Requirements List) në vitin 2026. Kjo iniciativë, e nisur nga Shtetet e Bashkuara dhe NATO, do t’i lejojë Shqipërisë të financojë drejtpërdrejt prokurimin e armëve dhe pajisjeve të prodhuara në SHBA për nevojat e ushtrisë ukrainase.
Gjatë bisedimeve me Ministrin e Punëve të Jashtme Andrii Sybiha, palët diskutuan situatën në fushën e betejës, gjendjen e sistemit energjetik pas sulmeve ruse dhe mekanizmat për ta detyruar Moskën drejt paqes përmes presionit në rritje.
Palët diskutuan gjithashtu bashkëpunimin në luftimin e kërcënimeve hibride dhe operacionet ruse të informacionit në Ballkanin Perëndimor.
Sybiha vuri në dukje se Shqipëria është një partner kyç i Ukrainës në rajon dhe një pjesëmarrëse aktive në formatin “Ukrainë – Evropa Juglindore”.
Dimensioni ekonomik i vizitës u përfaqësua nga një takim me Zëvendëskryeministrin Taras Kachka. Tema kryesore ishte thellimi i marrëdhënieve tregtare dhe ekonomike, në veçanti përpunimi i një Marrëveshjeje dypalëshe të Tregtisë së Lirë.
Të dy palët i kushtuan vëmendje të veçantë mbështetjes së sektorit të energjisë së Ukrainës dhe koordinimit të veprimeve në kuadër të procesit të integrimit evropian.
- Zgjedhjet lokale në Maqedoninë e Veriut përfunduan me triumfin e Partisë në pushtet
Më 11 janar, në Maqedoninë e Veriut u zhvilluan votime në zgjedhjet për kryetar bashkie në komunat Gostivar, Vrapçisht, Mavrovë dhe Rostushë, si dhe Qendër Zhupë.
Zgjedhjet e përsëritura lokale në këto katër komuna u mbajtën pasi raundi i parë i zgjedhjeve lokale më 19 tetor nuk arriti pragun minimal të pjesëmarrjes së votuesve, ose një të tretën e votuesve të regjistruar.
Sipas rezultateve paraprake të Komisionit Shtetëror Zgjedhor (KSHZ), Aleanca Kombëtare për Integrim është fituese në komunat Gostivar dhe Vrapçisht, koalicioni “Maqedonia Juaj” i udhëhequr nga VMRO-DPMNE në Mavrovë dhe Rostushë, dhe Partia Demokratike e Turqve të Maqedonisë në komunën Qendër Zhupë.
Kështu, sipas rezultateve të përgjithshme të zgjedhjeve lokale, përfaqësuesit e partisë në pushtet VMRO-DPMNE do të drejtojnë 56 komuna në vend, ndërsa Bashkimi Social Demokrat i Maqedonisë në opozitë do të drejtojë vetëm gjashtë.
Duke komentuar rezultatet e zgjedhjeve, kreu i VMRO-DPMNE dhe kryeministri Hristijan Mickoski i quajti ato një “vendim të qartë politik” nga qytetarët. Ai theksoi se kjo shpërndarje e pushtetit është një pasojë logjike e humbjes së besimit tek LSDM dhe lidershipi i saj aktual i kryesuar nga Venko Filipçe. Sipas Mickoskit, një parti që mbledh vetëm rreth 140,000 vota në nivel kombëtar nuk ka më besueshmërinë për të folur në emër të shumicës ose për t’u konsideruar një opozitë e fortë.
Raportohet se procesi zgjedhor kaloi i qetë dhe agjencitë e zbatimit të ligjit nuk regjistruan shkelje të rëndësishme të rendit publik në ditën e votimit.
- Ministritë e Brendshme të Maqedonisë së Veriut dhe Hungarisë Ranë Dakord të Thellojnë Bashkëpunimin
Ministri i Brendshëm i Maqedonisë së Veriut, Pançe Toshkovski, zhvilloi një vizitë në Hungari nga 14 deri më 16 janar, gjatë së cilës zhvilloi një takim me homologun e tij hungarez, Sándor Pintér. Tema kryesore e diskutimit ishte lufta kundër migracionit të paligjshëm dhe kontrabandës së qenieve njerëzore. Ministri Pintér theksoi se Hungaria e konsideron Republikën e Maqedonisë së Veriut një partner strategjik që kontribuon në stabilitetin e Ballkanit Perëndimor.
Gjatë vizitës, u nënshkrua një Deklaratë Bashkëpunimi midis Qendrës së Trajnimit të Ministrisë së Brendshme të Maqedonisë së Veriut dhe Qendrës së Arsimit dhe Trajnimit Policor të Ministrisë së Brendshme të Hungarisë. Qendra hungareze u ftua të bashkohej me Shoqatën Rajonale të Qendrave të Trajnimit dhe Akademive Policore të Evropës Juglindore, e krijuar së fundmi me iniciativën e Ministrisë së Brendshme të Maqedonisë së Veriut.
Ministri Toshkovski zhvilloi gjithashtu takime me Drejtorin e Byrosë Kombëtare të Hetimit dhe Drejtorin e Drejtorisë së Përgjithshme Kombëtare për Menaxhimin e Fatkeqësive. “Hungaria është një mik dhe partner i provuar i Maqedonisë së Veriut, dhe kjo vizitë është një hap tjetër drejt forcimit të bashkëpunimit, shkëmbimit të përvojave dhe ndërtimit të partneriteteve që kontribuojnë në siguri më të madhe, stabilitet dhe një perspektivë evropiane”, theksoi Ministri Toshkovski.
- Zagrebi i thekson Podgoricës rëndësinë e zgjidhjes së çështjes së kthimit të pronës
Zgjidhja e çështjes së kthimit të pronës që u përket familjeve kroate në Mal të Zi është një kusht i rëndësishëm për integrimin evropian të Podgoricës. Kjo u deklarua nga Ministri i Punëve të Jashtme dhe Evropiane të Kroacisë, Gordan Grlić Radman, gjatë vizitës së tij në Mal të Zi.
Grlić Radman vizitoi vendin fqinj me rastin e Ditës së Popullit Kroat në Mal të Zi, e cila shënohet më 13 janar. Kjo datë përkujton transferimin e relikteve të Shën Trifonit nga Kostandinopoja në Kotor në vitin 809, një ngjarje e rëndësishme për komunitetin kroat të rajonit.
Fokusi i vëmendjes së ministrit kroat ishte fati i pronës së pesëdhjetë e një familjeve kroate në zonën e Mrçevac (komuna e Tivatit). Pavarësisht faktit se pronarët kanë vendime pozitive gjyqësore nga të gjitha instancat – nga gjykata lokale në Kotorr deri te Gjykata Administrative e Malit të Zi – riregjistrimi aktual i tokës dhe ndërtesave është bllokuar për një kohë të gjatë. Gordan Grlić Radman theksoi se kjo çështje ka të bëjë drejtpërdrejt me sundimin e ligjit dhe Kapitullin 23 të procesit të negociatave të pranimit në BE, i cili mbulon gjyqësorin dhe të drejtat themelore. Në kontekstin e integrimit evropian, ky kapitull është kyç, pasi demonstron aftësinë e shtetit për të mbrojtur të drejtat e pronës dhe për të zbatuar vendimet e gjykatës.
Ministri kroat shmangu përdorimin e drejtpërdrejtë të fjalës “bllokim”, por e bëri të qartë se mbyllja e kapitujve të negociatave varet drejtpërdrejt nga mënyra se si shteti kandidat përmbush kriteret e përcaktuara. Ai theksoi se megjithëse Kroacia mbështet rrugën evropiane të Malit të Zi, Zagrebi pret përparim të vërtetë në zgjidhjen e çështjeve të hapura të trashëguara pas shpërbërjes së ish-Jugosllavisë.
Nga ana malazeze, Zëvendëskryeministri dhe Ministri i Punëve të Jashtme Ervin Ibrahimović konfirmoi gatishmërinë për dialog. Ai vuri në dukje se vendi i kupton plotësisht detyrimet e tij si ndaj Kroacisë ashtu edhe në rrugën e tij drejt BE-së. Sipas tij, Mali i Zi kërkon të ndërmarrë hapa konkretë për të lehtësuar brezat e ardhshëm nga barra politike dhe ligjore e së kaluarës. Përveç dëmshpërblimit në Tivat, mbeten edhe një sërë çështjesh të tjera të hapura midis Zagrebit dhe Podgoricës. Këto përfshijnë, në veçanti, përcaktimin përfundimtar të kufirit në zonën e Gadishullit Prevlaka, çështjen e pronësisë së anijes stërvitore me vela “Jadran”, të cilën Kroacia e konsideron të përvetësuar në mënyrë të paligjshme nga Mali i Zi, dhe mosmarrëveshjen për emrin e një pishine në Kotor, e cila mban emrin e një lojtari të vaterpolos i cili, gjatë agresionit kundër Dubrovnikut, shërbeu si roje në kampin Morinj për të burgosurit kroatë.
