- Gjykata e Kosovës në Hagë i shpalli fajtorë ish-udhëheqësit e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës për krime lufte
Më 16 shtator, Dhomat e Specializuara, të cilat funksionojnë brenda sistemit gjyqësor të Kosovës, por punojnë me personel ndërkombëtar në Hagë, dhanë aktgjykimin e shkallës së parë ndaj katër ish-udhëheqësve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës (UÇK), duke i shpallur fajtorë për kryerjen e krimeve të luftës gjatë konfliktit të armatosur në Kosovë në vitet 1998–1999. Trupi gjykues konstatoi se të akuzuarit ishin përgjegjës për ndalim të paligjshëm (385 persona), trajtim mizor (49 persona), torturë (303 persona) dhe vrasje (96 persona).
Hashim Thaçi, ish-anëtar i Shtabit të Përgjithshëm dhe i Drejtorisë Politike të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, i cili në periudhën e pasluftës ka shërbyer si president dhe kryeministër, u dënua me 25 vjet burgim.
Ish-kreu i shërbimit të zbulimit së Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës dhe ish-kryetari i Kuvendit të Kosovës, Kadri Veseli, u dënua me 18 vjet burgim.
Ish-zëdhënësi i Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës dhe ish-kryetari i Kuvendit, Jakup Krasniqi, u dënua me 25 vjet burgim.
Ish-deputeti i Kuvendit të Kosovës dhe ish-komandanti i Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, Rexhep Selimi, u dënua me 13 vjet burgim.
Të katër ndodhen në paraburgim në Hagë që nga viti 2020.
Prokuroria kërkoi 45 vjet burgim për secilin nga të akuzuarit, të cilët akuzoheshin edhe për krime kundër njerëzimit. Megjithatë, ata u liruan nga kjo akuzë pasi nuk u provua pretendimi për sulme të përhapura dhe sistematike kundër popullsisë civile.
Gjatë seancës, gjyqtari kryesues theksoi se procesi gjyqësor nuk kishte të bënte as me legjitimitetin e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, as me qëllimin e saj — një Kosovë të pavarur, „por me përdorimin e disa mjeteve kriminale nga disa prej anëtarëve të saj për arritjen e këtyre qëllimeve“.
Aktgjykimi i shkallës së parë nuk është përfundimtar dhe mbrojtja njoftoi se do ta apelojë.
***
Vendimi i Dhomave të Specializuara në Hagë shkaktoi reagim të fortë në Prishtinë. Qytetarët që u mblodhën në qendër të kryeqytetit të Kosovës gjatë shpalljes së aktgjykimit nga Dhomat e Specializuara në Hagë organizuan protesta para selisë së Misionit të Bashkimit Evropian për Sundimin e Ligjit në Kosovë (EULEX) dhe para ndërtesës së qeverisë. Protestuesit hodhën gurë dhe sende të tjera drejt ndërtesave të institucioneve. Pati edhe përplasje me policinë.
***
Kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, duke komentuar vendimin e gjykatës, deklaroi se dënimet e shqiptuara ndaj katër ish-udhëheqësve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës janë të padrejta, por se „nuk janë përfundimtare dhe do të shqyrtohen në apel“.
Kryeministri i Shqipërisë, Edi Rama, e quajti aktgjykimin „të turpshëm“.
Presidenti i Shqipërisë, Bajram Begaj, shprehu „trishtim të thellë“, duke deklaruar se „për shqiptarët, askush dhe asgjë nuk mund ta njollosë Ushtrinë Çlirimtare të Kosovës“.
***
Ushtruesi i detyrës së ministrit të Punëve të Brendshme të Serbisë, Ivica Dačić, deklaroi se aktgjykimi i shkallës së parë ndaj katër ish-komandantëve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës „rrëzoi narrativën e rreme për heronjtë kombëtarë dhe konfirmoi natyrën e vërtetë të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës“.
Presidenti i Serbisë, Aleksandar Vučić, e kritikoi aktgjykimin e Dhomave të Specializuara në Hagë, duke theksuar se gjykata nuk kishte vërtetuar ekzistencën e sulmeve sistematike ndaj popullsisë civile sepse nuk dëshironte të cenonte besimin në Ushtrinë Çlirimtare të Kosovës. Sipas tij, „nuk duhet të ketë eufori për aktgjykimet e shkallës së parë“, pasi ato mund të ndryshohen.
***
Përfaqësuesit e Shteteve të Bashkuara, Mbretërisë së Bashkuar, Gjermanisë, Francës dhe BE-së u bënë thirrje palëve të respektojnë vendimet e Dhomave të Specializuara.
Zëdhënësi i Komisionit Evropian, Guillaume Mercier, deklaroi se BE-ja kishte marrë në dijeni aktgjykimin e shkallës së parë dhe vuri në dukje se personat e dënuar kanë të drejtë ta apelojnë atë.
- Qeveria e katërt e Kurtit filloi punën në Kosovë
Deputetët e Kuvendit të Kosovës votuan për qeverinë e re të Kosovës të udhëhequr nga kryeministri Albin Kurti, i cili e mban këtë post për herë të katërt.
Kabineti i ri u miratua në seancën parlamentare të 13 shtatorit me 62 vota pro nga 120 dhe tetë vota kundër, të dhëna nga deputetët e Listës Serbe. Përfaqësuesit e partive opozitare të Kosovës — Partisë Demokratike të Kosovës (PDK), Lidhjes Demokratike të Kosovës (LDK) dhe Aleancës për Ardhmërinë e Kosovës (AAK) — nuk morën pjesë në seancë.
Pas formimit të qeverisë së re, sipas Kushtetutës, parlamenti ka 60 ditë për të zgjedhur presidentin e ri të Kosovës. Në mbledhjen e parë të qeverisë së re, Albin Kurti u bëri thirrje partive politike dhe deputetëve ta zgjidhin çështjen e presidentit, duke theksuar se zgjedhjet e reja janë të papranueshme.
Parlamenti i zgjedhur në zgjedhjet e parakohshme të 7 qershorit filloi punën më 9 shtator me zgjedhjen e Albulena Haxhiut kryetare të Kuvendit. Pas zgjedhjes më 13 shtator të tre nënkryetarëve që përfaqësojnë Lidhjen Demokratike të Kosovës, komunitetin serb dhe komunitetet joserbe, kryetarja e Kuvendit e shpalli legjislaturën të konstituuar, megjithëse nuk ishte zgjedhur nënkryetari nga Partia Demokratike e Kosovës.
Megjithatë, sipas Partisë Demokratike të Kosovës, parlamenti nuk mund të konsiderohet i konstituuar pa zgjedhjen e të gjithë nënkryetarëve. Partia tashmë i është drejtuar Gjykatës Kushtetuese me kërkesë për vlerësimin e kushtetutshmërisë së procedurës së konstituimit të parlamentit.
- Zgjedhjet e parakohshme parlamentare në Serbi do të mbahen më 25 tetor
Presidenti i Serbisë, Aleksandar Vučić, nënshkroi më 9 shtator dekretin për shpërndarjen e Kuvendit Popullor (parlamentit) dhe shpalljen e zgjedhjeve të parakohshme parlamentare për 25 tetor.
Këshilli Kryesor i Partisë Progresive Serbe (SNS) e kandidoi Vučićin si bartës të listës së saj zgjedhore dhe si kandidat për kryeministër. Vučić njoftoi se më 27 shtator do të japë dorëheqjen nga posti i presidentit të shtetit dhe do të kandidojë si qytetar i zakonshëm.
Komisioni Republikan Zgjedhor i Serbisë tashmë e ka miratuar zyrtarisht listën zgjedhore të koalicionit të udhëhequr nga Partia Progresive Serbe për pjesëmarrje në zgjedhje. Lista me emrin „Aleksandar Vučić — Serbia e Bashkuar“ kryesohet nga vetë Aleksandar Vučić. Pas tij në listë janë kryetari i SNS-së dhe ish-kryeministri Miloš Vučević, si dhe kryetarja e Kuvendit Popullor Ana Brnabić.
Lëvizja protestuese studentore, e cila prej disa muajsh organizon protesta kundër qeverisë, merr pjesë në zgjedhje me listën e saj: „Lista Studentore — Studentët fitojnë“. I pari në listë është Ilija Srdanović, profesor në Fakultetin e Mjekësisë në Novi Sad.
- Serbia nisi prodhimin e përbashkët të dronëve me Izraelin
Presidenti i Serbisë, Aleksandar Vučić, më 17 shtator hapi një fabrikë të përbashkët serbo-izraelite për montimin e dronëve. Sipas tij, fabrika e re do të prodhojë „pajisjet më moderne“ për Forcat e Armatosura të Serbisë dhe forcat e armatosura të vendeve të tjera.
Vučić nuk e bëri të ditur vendndodhjen e fabrikës së re dhe as emrin e kompanisë partnere izraelite, duke deklaruar se gazetarët nuk u lejuan të merrnin pjesë në hapje për shkak të „konfidencialitetit të procesit të prodhimit“.
Mediat kishin përmendur më herët kompaninë izraelite të mbrojtjes Elbit Systems si partner të Serbisë në procesin e prodhimit të dronëve.
Sipas Vučićit, qeveria, së bashku me partnerët izraelitë, planifikon të hapë edhe tri fabrika të ngjashme në rajone të ndryshme të Serbisë.
