- Vuçiç planifikon të japë dorëheqjen si President i Serbisë
Në përgjigje të një pyetjeje nga prezantuesi i Radio Beograd 1 nëse planifikon të japë dorëheqjen brenda tre deri në katër muajve të ardhshëm, Presidenti serb Aleksandar Vuçiç u përgjigj se mund ta bëjë “ndoshta edhe më shpejt”. Ai theksoi se do të ishte dorëheqje dhe jo shkurtim i mandatit. “Nuk do t’u them njerëzve se e shkurtova mandatin tim, do të them se dhashë dorëheqjen”, tha Vuçiç, duke shtuar se kishte “filluar të mblidhte librat” në zyrën e tij si shenjë e qëllimit.
Sipas legjislacionit serb, në rast dorëheqjeje të presidentit, detyrat e tij kryhen nga Kryetarja e Kuvendit — që do të thotë se Vuçiç do të zëvendësohet nga Ana Brnabiç. Kjo “presidencë e përkohshme” nuk mund të zgjasë më shumë se tre muaj, ndërsa ligji kërkon shpalljen e zgjedhjeve presidenciale brenda 90 ditëve nga dorëheqja. Analistët parashikojnë se pasi të largohet nga presidenca, Vuçiç do të pranojë ftesën e aleatëve në Partinë Progresiste Serbe (SNS) dhe do të kandidojë për kryeministër.
Milosh Vuçiç, kryetar i SNS-së dhe këshilltar i presidentit, deklaroi se pret ta shohë Aleksandar Vuçiçin si kryeministër, pasi “ka ende energjinë dhe njohuritë” dhe “do të ishte turp i madh të humbiste një kapital të tillë”. Ana Brnabiç ndau të njëjtin qëndrim, duke njoftuar se udhëheqja e SNS-së do të bisedojë me Vuçiçin për t’u bërë kandidati i tyre për kryeministër.
Analistët parashikojnë se zgjedhjet parlamentare, të cilat pritet të çojnë në ndryshim qeverie, do të mbahen në vjeshtë, ndërsa ato presidenciale do të zhvillohen afër fundit të vitit. Vetë Vuçiç tha se zgjedhjet do të mbahen “pas disa muajsh”, duke përjashtuar korrikun dhe gushtin.
- Samiti BE-Ballkani Perëndimor mbahet në Mal të Zi
Më 5 qershor, Samiti Bashkimi Evropian–Ballkani Perëndimor u mbajt në Tivat nën sloganin “Prosperitet dhe Stabilitet i Përbashkët i BE-së dhe Ballkanit Perëndimor”. Takimi mblodhi mbi tridhjetë delegacione të huaja, duke përfshirë udhëheqës shtetesh dhe qeverish të BE-së, krerë të institucioneve evropiane si dhe përfaqësues të Shqipërisë, Bosnjës dhe Hercegovinës, Kosovës, Malit të Zi, Maqedonisë së Veriut dhe Serbisë. Ngjarja u zhvillua mes masave të shtuara të sigurisë dhe kufizimeve të konsiderueshme të trafikut, duke u eklipsuar disi nga skandali rreth përpjekjes së dështuar të rreth 90 aktivistëve të SNS-së për të mbërritur me çarter në Tivat për të mbështetur Vuçiçin.
Samiti u përqendrua në zbatimin e reformave të nevojshme për integrimin evropian të rajonit dhe thellimin e bashkëpunimit me Tregun e Përbashkët të BE-së.
“Po hapim sektorë të Tregut të Përbashkët për kompanitë nga Ballkani Perëndimor, dhe për këtë arsye vendet e rajonit duhet të zbatojnë reforma dhe të krijojnë kushte të barabarta për bizneset, sepse investimet tona ndjekin reformat”, theksoi Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen.
“Mesazhi im për Ballkanin Perëndimor është i qartë: tani është koha për të kapur momentin dhe për të zbatuar reformat”, tha Presidenti i Këshillit Evropian, António Costa.
Një tipar i dukshëm i samitit ishte vendimi i pjesëmarrësve për të mos hartuar dokumente ose deklarata të përbashkëta përfundimtare, gjë që pasqyroi vështirësinë e arritjes së formulimeve kompromisi të pranueshme për të gjitha palët. Një ndër çështjet e vështira ishte orientimi i politikës së jashtme të vendeve kandidate — konkretisht refuzimi i Serbisë për t’u bashkuar me sanksionet kundër Rusisë.
Pas samitit, Von der Leyen theksoi se Serbia ka kushte shumë të qarta për hapjen e paketës së tretë të kapitujve të negociatave: reforma në sundimin e ligjit, lirinë e medias dhe legjislacionin zgjedhor, si dhe përputhshmëria me Politikën e Përbashkët të Jashtme dhe të Sigurisë të BE-së. Deklarata e BE-së e lëshuar pas samitit citoi Presidentin e Këshillit Evropian, i cili deklaroi se “përputhja e plotë e partnerëve tanë të Ballkanit Perëndimor me Politikën e Përbashkët të Jashtme dhe të Sigurisë mbetet shprehje thelbësore e unitetit tonë”.
Vuçiç konfirmoi se disa vende kishin këmbëngulur që Serbia të fusë sanksionet kundër Rusisë. “Pikërisht kjo është ajo që ata kërkuan prej nesh”, tha ai.
Kancelari gjerman Friedrich Merz u tha gazetarëve se Serbia duhet të zgjedhë qartë rrugën e saj. “Është e pamundur të ndiqet një politikë lëkundjeje midis Rusisë, Kinës dhe Evropës. Rruga e Serbisë drejt BE-së është e hapur, por ajo duhet të vendosë se në cilën anë është”, tha ai.
Samitet e rregullta BE–Ballkani Perëndimor mbahen që nga viti 2020, kur Kroacia — atëherë në presidencën e Këshillit të BE-së — propozoi takimet vjetore të liderëve rajonalë si njohje e perspektivës evropiane të rajonit. Ky ishte samiti i parë i këtij formati i mbajtur në Mal të Zi, vend që pritet të bëhet anëtari i 28-të i BE-së deri në vitin 2028.
- Zgjedhjet e parakohshme në Kosovë mund të mos e zgjidhin krizën politike
Në zgjedhjet e parakohshme parlamentare të mbajtura më 7 qershor, Lëvizja Vetëvendosje (LVV) e kryeministrit Albin Kurti kryesoi me diferencë të madhe, por humbi disa pikë përqindjeje krahasuar me zgjedhjet e dhjetorit të vitit të kaluar — 43% kundrejt 51%. Kjo do të thotë se partia në pushtet nuk arriti shumicën absolute në parlament dhe mbetet larg shumicës prej dy të tretash të nevojshme për të formuar qeveri të vetme dhe për të zgjedhur president të ri.
Partia Demokratike e Kosovës (PDK) mori 21% të votave, Lidhja Demokratike e Kosovës (LDK) — 17%, ndërsa Aleanca për Ardhmërinë e Kosovës (AAK) kaloi 7%. Në komunat me shumicë serbe Lista Serbe fitoi zgjedhjet me afërsisht 7%, duke siguruar nëntë nga dhjetë vendet e garantuara për serbët; vendi i mbetur do t’i shkojë partisë tjetër serbe Për Liri, Drejtësi dhe Mbijetesë, e udhëhequr nga Nenad Rašić, e cila mori rreth 0.8%, kryesisht nga zonat me shumicë shqiptare.
Pjesëmarrja në votim ra ndjeshëm — rreth 36.8%, krahasuar me 45% në dhjetor — gjë e parashikueshme pasi këto ishin zgjedhjet e treta parlamentare brenda një viti e gjysmë. Zgjedhjet u shpallën pasi parlamenti i Kosovës nuk arriti të zgjedhë president të ri brenda afatit të Gjykatës Kushtetuese, pas skadimit të mandatit të Vjosa Osmanit në prill.
Rezultatet tregojnë se Kurti do të detyrohet të formojë koalicion me një nga partitë kryesore opozitare shqiptare për të siguruar qeverinë, zgjedhjen e presidentit dhe shmangien e zgjedhjeve të reja të parakohshme.
- Misioni i NATO-s në Kosovë do të zvogëlohet
“Ndërsa siguria në Kosovë mbetet përgjithësisht e qëndrueshme, NATO do të optimizojë qëndrimin e KFOR-it dhe do të përshtasë gradualisht forcën aktuale gjatë vitit të ardhshëm”, thuhej në një deklaratë të SHAPE-it (Shtabit Suprem të Forcave Aleate në Evropë).
Me situatën e sigurisë “tani të qëndrueshme”, prania e KFOR-it “mund të përshtatet në përputhje me rrethanat, duke ruajtur një mjedis të sigurt për të gjithë njerëzit dhe komunitetet që jetojnë në Kosovë, si dhe lirinë e lëvizjes, në çdo kohë dhe në mënyrë të paanshme, në përputhje me mandatin e gjatë të OKB-së, në koordinim të ngushtë me Policinë e Kosovës dhe EULEX-in”, theksoi deklarata.
“NATO dhe KFOR-i janë plotësisht të përkushtuar ndaj sigurisë në Kosovë — dhe pikërisht ky angazhim ka çuar në rritjen e stabilitetit, ndërsa strukturat vendase të sigurisë janë bërë gjithnjë e më të afta”, deklaroi Gjenerali Alexus G. Grynkewich, Komandant Suprem i Forcave Aleate për Evropën (SACEUR). “Kushtet aktuale ofrojnë mundësinë për të optimizuar madhësinë dhe pozicionin e KFOR-it”, shtoi ai, duke riafirmuar “angazhimin e fortë të NATO-s ndaj Ballkanit Perëndimor”, rajon “siguria i të cilit është e lidhur drejtpërdrejt me sigurinë euroatlantike”. Sipas tij, “NATO nuk do të lejojë shfaqjen e ndonjë vakumi sigurie”.
Optimizimi i njoftuar me rastin e 27-vjetorit të misionit u bazua në “shqyrtim dhe vlerësim të kujdesshëm të situatës së sigurisë”. Procesi “do të jetë gradual dhe i kushtëzuar nga zhvillimet në terren” dhe mund të ndalet “nëse rrethanat e sigurisë e kërkojnë këtë”. Reduktimi pritet të zhvillohet gjatë “cikleve të ardhshme të vendosjes dhe rotacionit kombëtar”. Aktualisht në Kosovë shërbejnë mbi 4,600 trupa të KFOR-it nga 31 vende — dukshëm më pak se rreth 50,000 sa kishte në vitin 1999.
Mediat serbe vunë re se lajmi për reduktimin e misionit dërgon një sinjal të qartë se KFOR-i po ecën ngadalë por me vendosmëri drejt përfundimit të tij.
