- Imenovan vršilac dužnosti visokog predstavnika u Bosni i Hercegovini
Evropske zemlje i Sjedinjene Američke Države nisu uspjele da se dogovore o kandidatu za visokog predstavnika u Bosni i Hercegovini. Na sastanku održanom 30. juna, ambasadori Upravnog odbora Vijeća za provedbu mira (PIC) u Sarajevu imenovali su vršioca dužnosti visokog predstavnika. Dužnost je preuzeo dosadašnji prvi zamjenik visokog predstavnika i supervizor za Distrikt Brčko, američki diplomata Louis Crishock. Crishock je preuzeo dužnost vršioca dužnosti visokog predstavnika 1. jula, kada je stupila na snagu ostavka njegovog prethodnika, njemačkog diplomate Christiana Schmidta.
Christian Schmidt podnio je ostavku na funkciju visokog predstavnika i o svojoj odluci obavijestio Upravni odbor PIC-a u maju 2026. godine, zatraživši da se pokrene postupak izbora njegovog nasljednika.
Upravni odbor PIC-a obavezao se da će što prije postići dogovor o imenovanju novog visokog predstavnika, s ciljem da imenovanje bude završeno najkasnije do 14. jula 2026. godine. Prema bosanskohercegovačkim medijima, evropski članovi PIC-a ne podržavaju kandidaturu italijanskog diplomate Antonija Zanardija Landija, koju su predložile Sjedinjene Države i Italija. Sa svoje strane, Sjedinjene Države nisu spremne da podrže kandidaturu francuskog diplomate Renéa Troccaza, kojeg su predložile Njemačka i Francuska.
Prema ocjenama stručnjaka, pošto nijedan od dva prijedloga nema potrebnu podršku, članovima PIC-a ne preostaje ništa drugo nego da traže kompromisno rješenje. Prema pisanju Klix.ba, trenutno se razmatra treći kandidat, također italijanski diplomata.
- Srbija najavljuje dalju kupovinu kineskih raketa
Predsjednik Srbije Aleksandar Vučić najavio je novu kupovinu kineskih kvazibalističkih raketa CM-400. “CM-400 je strašna raketa… Povećaćemo broj”, obećao je tokom posjete vojnim vježbama i prikazu naoružanja Vojske Srbije 28. juna.
U martu se prvi put saznalo da je Srbija kupila kvazibalističke rakete iz Kine. Međutim, za sada nema informacija o tome koliko je tih raketa kupljeno niti po kojoj cijeni.
Mediji navode da je, prema međunarodno dostupnim registrima naoružanja, Srbija jedina zemlja u Evropi koja posjeduje ove rakete.
Evropska unija i Sjedinjene Države više puta su upozoravale Srbiju da ne produbljuje vojnu saradnju s Kinom.
U junu je Odbor Evropskog parlamenta za vanjske poslove (AFET) oštro osudio kupovinu kineskih raketa CM-400, navodeći da je takva nabavka suprotna zajedničkoj evropskoj politici. Prema usvojenom dokumentu, ona “otvara ozbiljna pitanja u vezi s geopolitičkom orijentacijom Srbije”.
- Bezvizni režimi u pojedinim zemljama Zapadnog Balkana predstavljaju prijetnju sigurnosti EU
Građani Kine, Rusije, Turske, kao i “nosioci jordanskih pasoša palestinskog porijekla”, zloupotrebljavaju bezvizne režime na Zapadnom Balkanu tako što najprije putuju u zemlje regiona, a zatim pokušavaju da nastave put prema Evropskoj uniji, upozorava Frontex u svojoj Godišnjoj analizi rizika za period 2026–2027.
U izvještaju se naglašava da nepotpuno usklađivanje viznih politika pojedinih zemalja regiona (Srbije, Bosne i Hercegovine i Crne Gore) s viznom politikom EU i dalje olakšava korištenje Zapadnog Balkana kao uporišta za nezakonit ulazak u EU. Evropska komisija već nekoliko godina poziva zemlje Zapadnog Balkana da usklade svoje vizne politike s pravilima EU kako bi se smanjio rizik od neregularnih migracija.
Osim toga, stručnjaci ističu da se moraju uzeti u obzir i sigurnosni rizici povezani sa zadržavanjem bezviznog ulaska, posebno za ruske državljane.
“Poznato je da su ruski državljani učestvovali u određenim hibridnim aktivnostima kako izvan EU, u zemljama Zapadnog Balkana, tako i unutar EU. Dok je u EU izuzetno teško proći sigurnosne provjere, bilo prilikom izdavanja viza ili ulaska u zemlju, situacija je drugačija na Balkanu, posebno ako postoji liberalizovan režim za ruske državljane”, kaže Denis Avdagić, analitičar vanjske politike na Institutu za strategije novih medija (INMS) u Zagrebu.
Crna Gora se sprema da u bliskoj budućnosti uskladi svoj vizni režim s režimom Evropske unije, jer planira da u roku od godinu dana završi pristupne pregovore i pristupi EU 2028. godine. Očekuje se da će vize za ruske državljane biti uvedene u septembru 2026. godine. Ministarstvo vanjskih poslova Crne Gore pokrenulo je 2. juna proces podnošenja zahtjeva za vize putem VFS Globala u nekoliko gradova širom Ruske Federacije.
Srbija kategorički odbija da ukine bezvizni režim za ruske državljane. U Bosni i Hercegovini isti stav zastupa Republika Srpska, čime se na državnom nivou faktički blokira uvođenje viza za državljane Ruske Federacije.
- Srbija od početka rata u Ukrajini izdala pasoše rekordnom broju Rusa
Vlada Srbije je 2025–2026. godine dodijelila državljanstvo rekordnom broju ruskih državljana, pokazuje istraživanje Balkanskog servisa Radija Slobodna Evropa. Broj ruskih državljana koji su dobili srpske pasoše bio je četiri puta veći od broja svih ostalih stranaca koji su ih dobili, zajedno. Srbija nije članica EU niti Šengenskog prostora, ali njen pasoš omogućava putovanje bez viza širom Šengenskog prostora.
Samo u prvih pet mjeseci 2026. godine, po ubrzanoj proceduri “u nacionalnom interesu”, Vlada Srbije dodijelila je srpsko državljanstvo 44 ruskim državljanima. Od početka 2022. godine više od 300 Rusa dobilo je srpsko državljanstvo po ovoj proceduri. Znatno veći broj ruskih državljana stekao je srpsko državljanstvo kroz redovni postupak naturalizacije.
Kako navode novinari, među novim nosiocima srpskih pasoša nalaze se Rusi koji su pod međunarodnim sankcijama zbog podrške ruskom ratu protiv Ukrajine.
Marko Todorović iz beogradskog Centra za evropske politike smatra da Srbija, dodjeljivanjem državljanstva osobama pod sankcijama, ugrožava vlastite izglede za evropske integracije i podriva kredibilitet EU, kojoj želi da pristupi. “To ukazuje na postojanje ruskog uticaja na određene dijelove političkog i sigurnosnog aparata Srbije, koji pružaju takve ‘usluge’ u nadi da će proći nezapaženo — ili čak uz potpuno zanemarivanje mogućih političkih posljedica”, smatra Todorović.
U nedavnom neformalnom dokumentu Evropske komisije za raspravu navodi se upozorenje da ubrzano sticanje bezviznog pristupa Evropskoj uniji sve većeg broja Rusa putem srpskog državljanstva predstavlja potencijalnu prijetnju sigurnosti Evropske unije.
