- Emërohet Përfaqësuesi i Lartë në detyrë në Bosnjë dhe Hercegovinë
Vendet evropiane dhe Shtetet e Bashkuara nuk kanë arritur të bien dakord për një kandidat për postin e Përfaqësuesit të Lartë në Bosnjë dhe Hercegovinë. Në mbledhjen e 30 qershorit, ambasadorët e Bordit Drejtues të Këshillit për Zbatimin e Paqes (PIC) në Sarajevë emëruan një Përfaqësues të Lartë në detyrë. Detyrën e mori zëvendësi i parë aktual i Përfaqësuesit të Lartë dhe mbikëqyrësi i Distriktit të Brçkos, diplomati amerikan Louis Crishock. Crishock mori detyrën e Përfaqësuesit të Lartë në detyrë më 1 korrik, kur hyri në fuqi dorëheqja e paraardhësit të tij, diplomatit gjerman Christian Schmidt.
Christian Schmidt dha dorëheqjen nga posti i Përfaqësuesit të Lartë dhe e informoi Bordin Drejtues të PIC-ut për vendimin e tij në maj 2026, duke kërkuar nisjen e procedurës për zgjedhjen e pasardhësit të tij.
Bordi Drejtues i PIC-ut u zotua të arrijë sa më shpejt marrëveshje për emërimin e një Përfaqësuesi të ri të Lartë, me synimin që emërimi të përfundojë jo më vonë se më 14 korrik 2026. Sipas mediave boshnjako-hercegovinase, anëtarët evropianë të PIC-ut nuk e mbështesin kandidaturën e diplomatit italian Antonio Zanardi Landi, të propozuar nga Shtetet e Bashkuara dhe Italia. Nga ana e tyre, Shtetet e Bashkuara nuk janë të gatshme të mbështesin kandidaturën e diplomatit francez René Troccaz, të propozuar nga Gjermania dhe Franca.
Sipas ekspertëve, meqë asnjë nga dy propozimet nuk ka mbështetjen e nevojshme, anëtarëve të PIC-ut nuk u mbetet zgjidhje tjetër përveçse të kërkojnë një zgjidhje kompromisi. Sipas Klix.ba, aktualisht po shqyrtohet një kandidat i tretë, gjithashtu diplomat italian.
- Serbia paralajmëron blerje të mëtejshme të raketave kineze
Presidenti i Serbisë, Aleksandar Vučić, paralajmëroi një blerje të re të raketave kuazi-balistike kineze CM-400. “CM-400 është një raketë e frikshme… Do ta rrisim numrin” (CM-400 je strašna raketa… Povećaćemo broj), premtoi ai gjatë një vizite në stërvitje ushtarake dhe në një demonstrim të armatimit të Forcave të Armatosura të Serbisë më 28 qershor.
Për herë të parë u bë e ditur në mars se Serbia kishte blerë raketa kuazi-balistike nga Kina. Megjithatë, deri tani nuk ka informacion se sa raketa të tilla janë blerë dhe me çfarë çmimi.
Mediat raportojnë se, sipas regjistrave ndërkombëtarisht të disponueshëm të armëve, Serbia është i vetmi vend në Evropë që i posedon këto raketa.
Bashkimi Evropian dhe Shtetet e Bashkuara e kanë paralajmëruar vazhdimisht Serbinë kundër thellimit të bashkëpunimit ushtarak me Kinën.
Në qershor, Komiteti për Punë të Jashtme i Parlamentit Evropian (AFET) dënoi ashpër blerjen e raketave kineze CM-400, duke deklaruar se një prokurim i tillë bie ndesh me politikën e përbashkët evropiane. Sipas dokumentit të miratuar, ai “ngre pyetje serioze lidhur me orientimin gjeopolitik të Serbisë”.
- Regjimet pa viza në disa vende të Ballkanit Perëndimor paraqesin kërcënim për sigurinë e BE-së
Shtetasit e Kinës, Rusisë, Turqisë, si edhe “mbajtësit e pasaportave jordaneze me origjinë palestineze”, po abuzojnë me regjimet pa viza në Ballkanin Perëndimor duke udhëtuar fillimisht në vendet e rajonit dhe më pas duke u përpjekur të vazhdojnë udhëtimin drejt Bashkimit Evropian, paralajmëron Frontex në Analizën Vjetore të Rrezikut për 2026–2027.
Raporti thekson se përafrimi jo i plotë i politikave të vizave të disa vendeve të rajonit (Serbisë, Bosnjës dhe Hercegovinës dhe Malit të Zi) me politikën e vizave të BE-së vazhdon ta lehtësojë përdorimin e Ballkanit Perëndimor si pikënisje për hyrje të paligjshme në BE. Prej disa vitesh, Komisioni Evropian u bën thirrje vendeve të Ballkanit Perëndimor t’i përafrojnë politikat e tyre të vizave me rregullat e BE-së për të ulur rrezikun e migracionit të parregullt.
Përveç kësaj, ekspertët theksojnë se duhet të merren parasysh edhe rreziqet e sigurisë që lidhen me ruajtjen e hyrjes pa viza, veçanërisht për shtetasit rusë.
“Dihet se shtetasit rusë janë përfshirë në disa aktivitete hibride si jashtë BE-së, në vendet e Ballkanit Perëndimor, ashtu edhe brenda BE-së. Ndërsa në BE është jashtëzakonisht e vështirë të kalosh kontrollet e sigurisë, qoftë gjatë lëshimit të vizave apo gjatë hyrjes në vend, situata është ndryshe në Ballkan, sidomos nëse ekziston një regjim i liberalizuar për shtetasit rusë”, thotë Denis Avdagić, analist i politikës së jashtme në Institutin për Strategji të Mediave të Reja (INMS) në Zagreb.
Mali i Zi po përgatitet ta përafrojë në të ardhmen e afërt regjimin e tij të vizave me atë të Bashkimit Evropian, pasi planifikon t’i përfundojë negociatat e anëtarësimit brenda një viti dhe t’i bashkohet BE-së në vitin 2028. Pritet që vizat për shtetasit rusë të futen në shtator 2026. Më 2 qershor, Ministria e Punëve të Jashtme e Malit të Zi nisi procesin e aplikimit për viza përmes VFS Global në disa qytete të Federatës Ruse.
Serbia refuzon kategorikisht të heqë udhëtimin pa viza për shtetasit rusë. Në Bosnjë dhe Hercegovinë, Republika Srpska mban të njëjtin qëndrim, duke bllokuar faktikisht futjen e vizave për shtetasit e Federatës Ruse në nivel shtetëror.
- Serbia u ka lëshuar pasaporta një numri rekord rusësh që nga fillimi i luftës në Ukrainë
Në vitet 2025–2026, qeveria serbe u dha shtetësi një numri rekord shtetasish rusë, sipas një hulumtimi të Shërbimit Ballkanik të Radio Evropa e Lirë. Numri i shtetasve rusë që morën pasaporta serbe ishte katër herë më i madh se numri i të gjithë shtetasve të tjerë të huaj në vend, së bashku. Serbia nuk është anëtare e BE-së apo e zonës Shengen, por pasaporta e saj lejon udhëtim pa viza në të gjithë zonën Shengen.
Vetëm në pesë muajt e parë të vitit 2026, sipas procedurës së përshpejtuar “në interes kombëtar”, qeveria serbe u dha shtetësi serbe 44 shtetasve rusë. Që nga fillimi i vitit 2022, më shumë se 300 rusë kanë marrë shtetësi serbe përmes kësaj procedure. Një numër dukshëm më i madh shtetasish rusë mori shtetësi serbe përmes procedurës standarde të natyralizimit.
Siç vërejnë gazetarët, ndër mbajtësit e rinj të pasaportave serbe ka rusë që janë subjekt i sanksioneve ndërkombëtare për mbështetjen e luftës së Rusisë kundër Ukrainës.
Marko Todorović nga Qendra për Politika Evropiane me seli në Beograd beson se, duke u dhënë shtetësi personave nën sanksione, Serbia po rrezikon perspektivat e saj për integrim evropian dhe po minon besueshmërinë e BE-së, ku synon të anëtarësohet. “Kjo tregon ekzistencën e ndikimit rus mbi pjesë të caktuara të aparatit politik dhe të sigurisë së Serbisë, të cilat ofrojnë ‘shërbime’ të tilla me shpresën se do të kalojnë pa u vënë re — ose madje duke shpërfillur plotësisht pasojat e mundshme politike”, beson Todorović.
Në një dokument të fundit joformal diskutimi të Komisionit Evropian thuhet paralajmërimi se fitimi i përshpejtuar i qasjes pa viza në Bashkimin Evropian nga një numër gjithnjë e më i madh rusësh përmes shtetësisë serbe përbën një kërcënim të mundshëm për sigurinë e Bashkimit Evropian.
