- U zhvillua “Super e marta” e zgjerimit të BE-së
Brenda një dite, më 14 korrik, u mbajtën katër Konferenca Ndërqeveritare të Anëtarësimit – numri më i madh që nga viti 2002.
Shqipëria mbylli për herë të parë tre kapituj negociues: Kapitullin 25 për Shkencën dhe Kërkimin, Kapitullin 26 për Arsimin dhe Kulturën, si dhe Kapitullin 30 për Marrëdhëniet e Jashtme. Mali i Zi mbylli dy kapituj negociues – Kapitullin 8 (Konkurrenca) dhe Kapitullin 29 (Bashkimi Doganor). Ukraina dhe Moldavia hapën për negociata Klasterin 6, i cili përfshin marrëdhëniet e jashtme dhe Politikën e Përbashkët të Jashtme, të Sigurisë dhe të Mbrojtjes.
Komisionerja për Zgjerim Marta Kos e përshëndeti këtë ditë si dëshmi se BE-ja mund t’i përmbushë premtimet e saj kur vendet kandidate tregojnë vendosmëri.
Mali i Zi mbetet lider i procesit të anëtarësimit dhe ka të gjitha gjasat t’i bashkohet BE-së në vitin 2028, pasi ka bërë përparimin më të madh në negociata (ka mbyllur 18 nga 33 kapitujt). Kryeministri malazez Milojko Spajić deklaroi se vendi ka kaluar gjysmën e rrugës në procesin negociues, ndërsa Komisionerja për Zgjerim Marta Kos theksoi se Mali i Zi ndodhet në fazën përfundimtare të përgatitjes për anëtarësim në BE. Burimet e nevojshme financiare për Malin e Zi tashmë janë parashikuar në buxhetin e ardhshëm afatgjatë të Bashkimit Evropian.
Serbia nuk ishte ndër vendet me të cilat më 14 korrik u mbajt konferencë ndërqeveritare, sepse një ditë më parë shtetet anëtare të BE-së nuk arritën konsensus për hapjen e Klasterit 3. Tetë vende evropiane kundërshtuan fillimin e fazës së ardhshme të negociatave me Beogradin për shkak të problemeve me demokracinë, sundimin e ligjit dhe mospërputhjen e politikës së jashtme me politikën e jashtme të BE-së, kryesisht sepse autoritetet serbe nuk kanë vendosur sanksione ndaj Rusisë për luftën e saj kundër Ukrainës.
Thomas Byrne, ministri i Çështjeve Evropiane i Irlandës, vend që aktualisht mban Presidencën e Këshillit të BE-së, deklaroi se presidenca irlandeze do të vazhdojë konsultimet me shtetet anëtare dhe Serbinë për vazhdimin e procesit të anëtarësimit, por shmangu përgjigjen ndaj pyetjes nëse një përpjekje e re për arritjen e marrëveshjes planifikohet që gjatë korrikut.
- Maqedonia e Veriut iu bashkua “Koalicionit të të Vullnetshmëve”
“Koalicioni i të Vullnetshmëve” (Coalition of the Willing) u krijua në fillim të vitit 2025 nën bashkëkryesimin e Mbretërisë së Bashkuar dhe Francës, me synimin për të forcuar garancitë e sigurisë për Ukrainën dhe për të përgatitur forca të mundshme paqeruajtëse dhe frenuese në rast se arrihen marrëveshje për armëpushim.
Më 13 korrik në Paris u mbajt takimi i 15-të i Koalicionit, në të cilin morën pjesë përfaqësues të 40 vendeve. Maqedoninë e Veriut e përfaqësoi Bekim Sali, zëvendëskryeministri i parë dhe ministër për Çështje Evropiane.
Maqedonia e Veriut i jep ndihmë Ukrainës që nga fillimi i agresionit të plotë rus. Edhe ndryshimi i pushtetit në vend pas zgjedhjeve të vitit 2024 nuk e pengoi vazhdimin e kursit të Shkupit në mbështetje të Kyiv-it.
- Kroacia merr pjesë në Koalicionin e të Vullnetshmëve, por në mënyrë të kufizuar
Kryeministri i Kroacisë Andrej Plenković mori pjesë në takimin e “Koalicionit të të Vullnetshmëve” në Paris.
Në një postim në Facebook, kryeministri Plenković shkroi: “Në Paris po marrim pjesë në takimin e Koalicionit të të Vullnetshmëve, të organizuar nga presidenti Emmanuel Macron në një moment të rëndësishëm për Ukrainën dhe sigurinë evropiane.” Sipas Plenković-it, megjithëse Kroacia nuk merr pjesë në komponentin ushtarak të Koalicionit të të Vullnetshmëve, ajo i jep Ukrainës mbështetje gjithëpërfshirëse: ka ndarë 20 milionë euro për nismën e NATO-s, vazhdon bashkëpunimin në fushën e prodhimit të dronëve, mbështet miratimin e paketës së 21-të të sanksioneve të BE-së kundër Rusisë dhe integrimin e Ukrainës në BE.
Kundër mbështetjes ushtarake për Ukrainën, veçanërisht kundër pjesëmarrjes në komponentin ushtarak të Koalicionit të të Vullnetshmëve, është presidenti i Kroacisë Zoran Milanović. Për shkak të qëndrimit të kreut të shtetit, ushtarët kroatë nuk morën pjesë në paradën me moton “Zgjimi Strategjik i Evropës” më 14 korrik në Champs-Élysées. Kroacinë e përfaqësuan pjesëtarë të njësisë antiterroriste të Ministrisë së Punëve të Brendshme. Vendimin përkatës e mori qeveria e vendit pasi presidenti Milanović ndaloi pjesëmarrjen e ushtrisë kroate në paradë, të cilën ai e konsideronte një aktivitet të Koalicionit të të Vullnetshmëve.
- Ministrja serbe deklaroi se do ta kishte spastruar etnikisht Kosovën
Ministrja e Administratës Shtetërore dhe e Vetëqeverisjes Lokale e Serbisë, Snežana Paunović, deklaroi se në vitin 1998, po të ishte në vendin e presidentit të atëhershëm të Republikës Federale të Jugosllavisë, Slobodan Milošević, do ta kishte spastruar etnikisht Kosovën. “Po të isha Slobodan Milošević, do ta kisha spastruar etnikisht Kosovën në vitin 1998”, tha Paunović në një intervistë për televizionin Kurir më 11 korrik.
Paunović shtoi se nuk bëhet fjalë për “likuidimin e shqiptarëve, siç po përpiqen ata ta spastrojnë etnikisht Kosovën deri më sot, por në atë mënyrë që secili që ndihej më pak banor i Republikës Federale të Jugosllavisë ta linte atë dhe të shkonte në vendin e vet amë”.
Politikanë shqiptarë nga vende të ndryshme të rajonit i dënuan ashpër deklaratat e anëtares së qeverisë serbe.
Një sërë partish opozitare dhe organizatash të shoqërisë civile në Serbi kërkuan shkarkimin e menjëhershëm të Paunović-it nga detyra.
Deklaratën e Paunović-it e dënoi zëdhënësja e Bashkimit Evropian Anitta Hipper, duke thënë se ajo “bie ndesh me vlerat e dinjitetit njerëzor, pajtimit, përgjegjësisë dhe marrëdhënieve të mira fqinjësore mbi të cilat bazohet BE-ja”.
Deklaratat skandaloze të ministres nuk u dënuan nga autoritetet serbe.
Ivica Dačić, ministri i Punëve të Brendshme dhe koleg partie i Paunović-it, deklaroi se fjalët e saj ishin nxjerrë nga konteksti.
Qeveria e Kosovës në deklaratën e saj për media theksoi se “problemi qëndron në faktin se shteti i Serbisë kurrë, në asnjë mënyrë, nuk është distancuar nga politika e Milošević-it”. “Do të ishte mirë që të gjithë, krahas dënimit të deklaratave të tilla, ta kujtonin këtë kur diskutojnë me Serbinë për integrimin, reformat dhe financimin, si dhe të kuptonin se këto nuk janë thjesht deklarata, por aspirata nga të cilat shteti zyrtar i Serbisë nuk ka hequr dorë”, deklaroi Qeveria e Kosovës.
- Diplomati gjerman u emërua përfaqësues i ri special i BE-së në Kosovë
Këshilli i BE-së emëroi një përfaqësues të ri special të BE-së (EUSR) në Kosovë dhe zgjati edhe për dy vjet, deri më 31 gusht 2028, mandatin e Luigi Soreca-s, Përfaqësuesit Special të BE-së në Bosnjë dhe Hercegovinë.
Përfaqësuesi i ri i BE-së në Kosovë u bë Dirk Schübel. Ai është shtetas gjerman dhe diplomat me përvojë të gjerë në një sërë postesh drejtuese në BE. Aktualisht ai mban postin e shefit të Divizionit për Rusinë në Shërbimin Evropian të Veprimit të Jashtëm (EEAS).
Nga viti 2019 deri në vitin 2022, Dirk Schübel drejtoi Delegacionin e BE-së në Minsk. Në tetor 2022, autoritetet bjelloruse refuzuan t’i zgjatnin vizën dhe akreditimin Schübel-it pasi diplomati gjerman foli për “shkelje flagrante të të drejtave të njeriut dhe të normave të së drejtës ndërkombëtare” pas zgjedhjeve presidenciale në Bjellorusi të vitit 2020, “rezultatet e të cilave u falsifikuan dhe u shoqëruan me dhunë të vazhdueshme kundër njerëzve të pafajshëm”.
Dirk Schübel do ta fillojë punën e tij në Kosovë më 1 shtator 2026 me një mandat fillestar dyvjeçar. Ai do të zëvendësojë diplomatin estonez Aivo Orav, i cili u largua nga Kosova në prill të vitit të kaluar.
