Agjencia e Sigurisë Kombëtare e Maqedonisë së Veriut deklaroi se kishte zbuluar një infrastrukturë propagande të përbërë nga portale, faqe në rrjetet sociale dhe individë të cilët, sipas Agjencisë, i shërbenin interesave ruse.
Rrjeti i Dezinformimit
Më 18 shtator, si pjesë e një operacioni të koordinuar nga Agjencia e Sigurisë Kombëtare, Ministria e Punëve të Brendshme dhe Prokuroria Themelore Publike për Ndjekjen e Krimit të Organizuar dhe Korrupsionit, u kontrollua banesa e një shtetasi maqedonas. Individi, emri i të cilit nuk është bërë i ditur, dyshohet për tri vepra penale:
- nxitje e urrejtjes, përçarjes dhe intolerancës kombëtare, racore dhe fetare;
- zbulim i sekretit zyrtar;
- shpërndarje e materialeve raciste dhe ksenofobe përmes sistemeve kompjuterike.
Sipas Agjencisë, “aktorët e vërtetë” pas “rrjetit të propagandës që u shërben interesave ruse fshihen pas pseudo-portaleve të klonuara, të regjistruara nën domenin e internetit të Maqedonisë”.
- Infrastruktura mediatike e zbuluar përdorej për:
- shpërndarjen e lajmeve të rreme dhe dezinformimit,
- manipulimin e çështjeve aktuale përmes ndryshimit ose riformulimit të narrativave mbi ngjarjet në zhvillim,
- dhe krijimin e përmbajtjes që minon besimin te institucionet dhe nxit intolerancën etnike e kombëtare.
Agjencia e lidh rrjetin me struktura politike rajonale pro-ruse dhe pretendon se rrjeti vepronte në interes të Rusisë, si dhe se aktivitetet e tij synonin të pengonin proceset e integrimit evropian të Maqedonisë së Veriut. Sipas Agjencisë së Sigurisë Kombëtare, shtetasi maqedonas shpërndante propagandë ruse para vizitës së fundit në Shkup të Presidentes së Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen.
Deklarata e Agjencisë nuk përmend zyrtarisht as individët dhe as portalet që përhapin dezinformim dhe manipulim. Megjithatë, Agjencia theksoi se “aktivitetet e lartpërmendura janë vazhdimësi e aktiviteteve hibride pro-ruse të ndërprera më parë, të kryera nga një shtetas maqedonas i lidhur me këto rrjete propagande; ndaj këtij të fundit ishte iniciuar gjithashtu një procedurë penale për shpërndarjen e materialeve raciste dhe ksenofobe përmes një sistemi kompjuterik, në bazë të Nenit 394-d të Kodit Penal”.
Lufta kundër Ndikimit Hibrid
Aktiviteti aktual i shërbimeve të sigurisë dhe agjencive të zbatimit të ligjit në Maqedoninë e Veriut shihet si vazhdimësi e luftës së nisur më parë kundër ndikimit hibrid.
Në mars të vitit 2026, Agjencia për Siguri Kombëtare (ASK) njoftoi se kishte ndërprerë aktivitetet hibride të individëve të caktuar, duke theksuar se, në bashkëpunim me Prokurorinë Publike dhe Ministrinë e Punëve të Brendshme, ishin ndërmarrë masa dhe veprime të koordinuara për të ndjekur penalisht individët dhe për të sekuestruar materiale propagandistike që synonin nxitjen e intolerancës, armiqësisë dhe urrejtjes etnike e kombëtare mes qytetarëve. “Individët në fjalë planifikonin të nxisnin urrejtje ndaj shtetit dhe identitetit maqedonas dhe të krijonin tensione përmes shtypjes dhe shpërndarjes së materialeve propagandistike, ndërsa përmes rrjetit social Facebook, në faqen ‘Historical Data for Macedonia’ (Të dhëna historike për Maqedoninë), ata shpërndanin përmbajtje që shkaktonte diskriminim kombëtar dhe etnik,” deklaroi Agjencia.
Më pas, Prokuroria Publike njoftoi ndjekjen penale të një individi për shpërndarjen e materialeve raciste dhe ksenofobe përmes një sistemi kompjuterik, në bazë të Nenit 394-d të Kodit Penal. “Përmes një faqeje të krijuar posaçërisht në rrjetin social Facebook, i dyshuari shpërndante përmbajtje që shkaktonte diskriminim kombëtar dhe etnik, duke nxitur kështu urrejtje ndaj shtetit dhe identitetit maqedonas. Sipas informacioneve paraprake nga Agjencia për Siguri Kombëtare, oficerët e policisë kryen një kontroll dhe sekuestruan materiale propagandistike që 30-vjeçari nga Shkupi i kishte shtypur me qëllim shpërndarjen e tyre në vend,” thuhej në deklaratë. “I dyshuari ishte nxitur të përfshihej në aktivitete të tilla nga një shtetas bullgar, i cili për një periudhë të gjatë kishte publikuar përmbajtje në rrjetet sociale dhe portale të tjera, me qëllim nxitjen e urrejtjes, intolerancës dhe dhunës,” njoftoi asokohe Prokuroria Publike.
Më vonë, mediat raportuan se Ministria e Punëve të Brendshme dhe Agjencia për Siguri Kombëtare po hetonin aktivitetet e rreth njëzet portaleve dhe faqeve në rrjetet sociale lidhur me shpërndarjen e gjuhës së urrejtjes në kontekstin e mosmarrëveshjes midis Maqedonisë së Veriut dhe Bullgarisë.
Në korrik, mediumi maqedonas “360 Degrees” publikoi një hetim të vetin mbi një rrjet mediash të dezinformimit dhe propagandës.
Hetimi Gazetaresk
Hetimi i kryer nga gazetarët e “360 Degrees” identifikoi të paktën pesë faqe në Facebook në gjuhën maqedonase, të menaxhuara nga Bullgaria, të cilat prezantoheshin si media. Ata, nga ana e tyre, publikuan lajme nga pesë faqe interneti të regjistruara në Maqedoninë e Veriut dhe një nga jashtë vendit — Vestimak.mk, Vestimk.mk, 24mk.mk, Mk24.mk dhe Utre.mk. “360 Degrees” konstatoi se faqet publikonin përmbajtje pothuajse identike, ndërsa portalet kishin dizajne thuajse të njëjta dhe kopjonin tekstet e njëri-tjetrit.
Sipas të dhënave nga regjistruesi bullgar i emrave të domenit MARNET, të analizuara nga gazetarët, dy portale — Vestimak.mk dhe Vestimk.mk — ishin regjistruar nga Aleksandar Smiljkov, ndërsa 24mk.mk, Mk24.mk dhe Utre.mk ishin regjistruar nga Asen Petrovski. Grupet e portaleve përdornin adresa të përbashkëta kontakti dhe “360 Degrees” zbuloi se disa prej këtyre adresave ishin të lidhura me Fondacionin “Maqedonia” në Sofje, të themeluar nga politikani bullgar Viktor Stoyanov. Stoyanov-it i është ndaluar hyrja në Maqedoninë e Veriut për shkak të akuzave për nxitje të armiqësisë dhe mohim të identitetit maqedonas.
Sipas hetimit, një pjesë e përmbajtjes së rrjetit kishte të bënte me marrëdhëniet midis Maqedonisë dhe Bullgarisë, maqedonasve dhe shqiptarëve, si dhe me çështje të tjera që lehtësisht mund të nxisin përçarje të thella politike dhe identitare.
Qëllimi i rrjetit, i përbërë nga disa burime online, ishte të siguronte që përmbajtja të arrinte te sa më shumë njerëz, duke krijuar njëkohësisht përshtypjen se bëhej fjalë për opinion publik të krijuar në mënyrë spontane. Një artikull i publikuar në një faqe interneti ripublikohej nga katër të tjerat dhe më pas shpërndahej gjerësisht në Facebook përmes postimeve dhe videove të shkurtra. Lexuesit i krijohej iluzioni se bëhej fjalë për një “çështje aktuale” që po diskutohej nga “dhjetëra burime të pavarura”, ndërkohë që në realitet po qarkullonte thjesht i njëjti mesazh manipulues.
Asgjë e re
Nëse lexohet me kujdes deklarata e fundit e Agjencisë për Siguri Kombëtare, metodat e përdorura nga i dyshuari dhe rrjeti ku ai bënte pjesë përputhen pothuajse plotësisht me metodat e përdorura nga portalet dhe faqet në Facebook që u trajtuan në hetimin e muajit korrik nga “360 Gradë”. Megjithatë, shërbimi i sigurisë tashmë disponon prova se infrastruktura e zbuluar vepron në interes të Rusisë.
Duke komentuar deklaratën e Agjencisë për Siguri Kombëtare, organizata maqedonase për të drejtat e njeriut CIVIL – e cila prej më shumë se dhjetë vitesh monitoron propagandën ruse dhe forma të ndryshme të ndikimit hibrid në media, politikë, shoqëri civile, ekonomi dhe diskursin publik – vuri në dukje se shërbimi i sigurisë nuk kishte zbuluar asgjë që nuk dihej më parë. Në një sërë raportesh speciale, studimesh dhe publikimesh, CIVIL ka identifikuar me saktësi modelet që Agjencia për Siguri Kombëtare po përshkruan tani: ndërmjetësues lokalë, kanale mediatike dhe dixhitale, narrativa politike dhe ideologjike pro-ruse, si dhe mekanizma për minimin e besimit te institucionet demokratike dhe te perspektiva evropiane e vendit. Megjithatë, siç thekson organizata, “për vite me radhë, paralajmërime të tilla janë pritur me minimizim, tallje, presion, kërcënime dhe fushata diskreditimi”, ndërkohë që “në diskursin politik, mediatik dhe në pjesë të shoqërisë civile, ndikimi rus shpesh paraqitej si i parëndësishëm, margjinal ose i trilluar”. “Veprimet institucionale të sotme nuk konfirmojnë automatikisht çdo përfundim që CIVIL ka publikuar gjatë shumë viteve. Por ato përbëjnë një konfirmim të fortë institucional të paralajmërimit qendror: Ndikimi hibrid rus në Maqedoninë e Veriut është një kërcënim real për sigurinë dhe demokracinë, me kanale vendase dhe rajonale dhe një infrastrukturë të organizuar informacioni”, thekson organizata e të drejtave të njeriut.
Vlerësimi i NSA-së është gjithashtu në përputhje me vlerësimet zyrtare të Bashkimit Evropian në lidhje me gjendjen e kërcënimeve hibride në Maqedoninë e Veriut. Dokumentet e BE-së e identifikojnë Rusinë si një aktor në operacionet e manipulimit të informacionit të huaj që synojnë Maqedoninë e Veriut, ndërsa në Raportin e Maqedonisë së Veriut të vitit 2025, Komisioni Evropian deklaron se kërcënimet hibride mbeten një rrezik, veçanërisht përmes ndërhyrjeve të huaja keqdashëse, instrumenteve ekonomike të ndikimit, operacioneve në hapësirën e informacionit dhe sulmeve kibernetike.
Pavarësisht kësaj, Maqedonia e Veriut ende nuk ka ligj që rregullon ndikimin e huaj dhe radikalizimin në hapësirën online. Një ligj i tillë, raportojnë mediat maqedonase, është ende duke u hartuar: ekspertët e BE-së janë të përfshirë, por institucionet vendase ende nuk kanë arritur të krijojnë një grup pune.
Përfundime
Ekspozimi i rrjetit të dezinformimit shënon një transformim cilësor të mjeteve hibride të Federatës Ruse në Ballkanin Perëndimor. Pasi transmetimet nga kanalet e propagandës ruse, përfshirë RT (Russia Today) dhe Sputnik, u ndërprenë në disa vende të rajonit, përfshirë Maqedoninë e Veriut, Kremlini kaloi në ndërtimin e rrjeteve të decentralizuara të ndërmjetësve. Ky model kombinon përdorimin e domeneve kombëtare, klonimin teknik të burimeve dhe përfshirjen e aktorëve nga vendet fqinje.
Rasti i Maqedonisë tregon se verifikimi i fakteve gazetareske dhe analiza e shoqërisë civile janë të pamjaftueshme për të luftuar kërcënimet hibride. Situata aktuale kërkon kundërmasa sistematike kundër kërcënimeve të informacionit në hapësirën kibernetike dhe koordinim midis të gjitha organeve shtetërore për t’u mbrojtur nga ndikimi shkatërrues i huaj – rus.
Grupi Analitik i CWBS
