- Parlamenti Evropian miraton raportet për pesë vende të Ballkanit Perëndimor
Më 17 qershor, Parlamenti Evropian miratoi raportet e tij vjetore për pesë vende të Ballkanit Perëndimor: Mali i Zi, Shqipëria, Maqedonia e Veriut, Bosnja dhe Hercegovina dhe Kosova.
Mali i Zi
Raporti për Malin e Zi u mbështet nga 486 anëtarë të Parlamentit Evropian, ndërsa 101 votuan kundër dhe 75 abstenuan. Eurodeputetët mirëpritën progresin e qëndrueshëm të Malit të Zi në reformat që lidhen me BE-në, të mbështetur nga ambicia e tij për të përfunduar negociatat e pranimit deri në fund të vitit 2026 dhe për t’u bërë shteti i 28-të anëtar i BE-së deri në vitin 2028.
Raportuesi i Parlamentit Evropian për Malin e Zi, Marjan Šarec, deklaroi gjatë debatit më 16 qershor se qëllimi i përfundimit të negociatave deri në fund të vitit 2026 është ambicioz, por i arritshëm.
Shqipëria
Në raportin e miratuar me 483 vota pro, 103 kundër dhe 70 abstenime, eurodeputetët mirëpritën progresin e shpejtë të Shqipërisë në vitet e fundit. Në të njëjtën kohë, ata vunë në dukje se Shqipëria ende përballet me disa sfida, të tilla si kapërcimi i polarizimit politik të brendshëm dhe nevoja për të përmirësuar kulturën politike të vendit, forcimin e sundimit të ligjit dhe konsolidimin e reformave kundër korrupsionit. Ndërsa pranon ambicien e Shqipërisë për të përfunduar negociatat e anëtarësimit deri në fund të vitit 2027, raporti paralajmëron se orari i pranimit të vendit do të varet nga cilësia e reformave të saj.
Gjatë debatit, Andreas Schieder, raportuesi për Shqipërinë, e përshkroi vendin si “pararendësin e dytë në procesin e zgjerimit” dhe vlerësoi se qëllimi i përfundimit të negociatave të pranimit deri në fund të vitit 2027 “nuk duket më si një ëndërr, por më tepër një perspektivë realiste”.
Bosnja dhe Hercegovina
Parlamenti Evropian riafirmoi mbështetjen e tij për pranimin e Bosnjës dhe Hercegovinës në BE me 478 vota pro, 116 kundër dhe 54 abstenime. Eurodeputetët bënë thirrje për reforma për të forcuar institucionet demokratike të vendit, për të mbështetur sundimin e ligjit, për të luftuar korrupsionin dhe krimin e organizuar dhe për të garantuar të drejtat themelore të të gjithë qytetarëve. Parlamenti u bëri thirrje udhëheqësve politikë të Bosnjës dhe Hercegovinës të rinovojnë angazhimin e tyre për anëtarësim në BE dhe të zbatojnë menjëherë reformat e vonuara. Eurodeputetët gjithashtu bënë thirrje për t’i dhënë fund obstruksionizmit dhe retorikës përçarëse që pengojnë aspiratat e vendit për anëtarësim në BE.
Kosova
Në raportin e miratuar me 412 vota pro, 174 kundër dhe 58 abstenime, eurodeputetët vlerësuan angazhimin e vazhdueshëm të Kosovës ndaj aplikimit të saj për anëtarësim në BE, ndërsa shprehën shqetësim për dështimin e vendit për të krijuar një legjislaturë dhe qeveri funksionale për më shumë se një vit. Eurodeputetët i bënë thirrje qeverisë së Kosovës të përshpejtojë reformat që lidhen me BE-në, veçanërisht në fushat e sundimit të ligjit, lirive themelore dhe luftës kundër korrupsionit. Raporti thekson se normalizimi i marrëdhënieve me Serbinë dhe zbatimi i Marrëveshjeve të Brukselit dhe Ohrit mbeten thelbësore për ambiciet e Kosovës për në BE.
Maqedonia e Veriut
Në raportin e miratuar me 411 vota pro, 120 kundër dhe 120 abstenime, Parlamenti Europian theksoi se progresi në negociatat e pranimit vazhdon të varet nga reformat e qëndrueshme dhe të thella, veçanërisht në lidhje me sundimin e ligjit, reformën gjyqësore dhe luftën kundër korrupsionit. Raporti thekson gjithashtu nevojën për të vendosur bashkëpunim ndërpartiak, kryesisht për miratimin e ndryshimeve të nevojshme kushtetuese që do të lejonin hapjen e grupit të parë të negociatave. (Kjo i referohet ndryshimeve në Kushtetutën e Maqedonisë së Veriut që do të parashikonin njohjen e bullgarëve si popull përbërës.)
Duke iu drejtuar Parlamentit Europian, Komisionerja për Zgjerimin Marta Kos vlerësoi progresin e arritur nga Mali i Zi dhe Shqipëria dhe deklaroi se një moment i ngjashëm pritet nga të gjitha vendet e Ballkanit Perëndimor. “Sot ekziston një dritare mundësie për të përparuar drejt anëtarësimit dhe ne po i inkurajojmë të gjitha vendet e Ballkanit Perëndimor ta shfrytëzojnë atë”, tha Kos. “Komisioni Europian është i etur të ecë përpara me të gjithë ata, nëse ata përmbushin angazhimet e tyre për reforma dhe tregojnë përputhje të mjaftueshme me Politikën e Përbashkët të Jashtme dhe të Sigurisë të BE-së dhe me politikën e vizave”, theksoi Komisionerja.
Parlamenti Europian nuk e shqyrtoi raportin për Serbinë. Pritet të vendoset në rendin e ditës të Parlamentit Europian në korrik.
- Parlamenti Europian i bën thirrje Shqipërisë të përmbahet nga ndërtimet në Zonat e Mbrojtura
Parlamenti Europian i bëri thirrje Shqipërisë të vendosë një moratorium për ndërtimet në zonat e mbrojtura duke miratuar një amendament përkatës në raportin e saj vjetor mbi progresin e Shqipërisë drejt anëtarësimit në BE. Amendamenti i referohet (megjithëse nuk e përmend në mënyrë të qartë) një projekti në shkallë të gjerë prej 1 miliard dollarësh që përfshin Affinity Partners, kompaninë e Jared Kushner, dhëndrit të Donald Trump.
Raporti i PE shprehu “keqardhje të thellë dhe shqetësim serioz” për ndryshimet e nxituara në “Ligjin për Zonat e Mbrojtura” të Shqipërisë, të cilat qeveria i miratoi me qëllim tërheqjen e investimeve. Dokumenti thotë në mënyrë të qartë se “zhvillimet e vazhdueshme brenda Zonës së Mbrojtur Vjosa-Nartë demonstrojnë pasojat praktike të këtyre ndryshimeve legjislative” dhe bën thirrje për pezullimin e menjëhershëm të çdo lejeje ndërtimi në zonë.
Gjatë debatit në Parlamentin Europian, Andreas Schieder, raportuesi për Shqipërinë, theksoi se “turizmi krijon vende pune dhe stimulon rritjen ekonomike, por vetëm në planin afatgjatë nëse natyra dhe mjedisi nuk sakrifikohen në këtë proces”. “Bashkimi Evropian ka vendosur standarde të qarta në këtë fushë, që është një tjetër argument i fortë në favor të pranimit të Shqipërisë në BE. Në këtë kontekst, jam gjithashtu i bindur se të gjitha këto instrumente ligjore evropiane – nga vlerësimet e ndikimit mjedisor të hartuara për të mbrojtur habitatet natyrore deri te legjislacioni që mbron zogjtë dhe kafshët e tjera të egra – do të respektohen plotësisht”, tha Schieder.
Ndërkohë, protestat antiqeveritare vazhdojnë në Shqipëri, të nxitura nga planet për të zhvilluar zona të mbrojtura, të cilat, ndër të tjera, kërcënojnë vendet e folezimit të flamingove. Demonstratat nën sloganin “Shqipëria nuk është në shitje!” kanë vazhduar për tre javë, duke evoluar në një lëvizje antiqeveritare, të ashtuquajturin “Revolucioni i Flamingove”. Më 20 qershor, dhjetëra mijëra njerëz në Tiranë, përfshirë anëtarë të diasporës shqiptare, kryesisht nga vendet fqinje, morën pjesë në një protestë tjetër, duke kërkuar dorëheqjen e qeverisë së udhëhequr nga Edi Rama.
- Serbia Zhvillon Marrëdhëniet me Gjeorgjinë
Presidenti i Serbisë Aleksandar Vuçiç bëri vizitën e tij të parë në Gjeorgji. Homologu i tij gjeorgjian, Mikheil Kavelashvili, vizitoi Beogradin në dhjetor 2025, duke shënuar vizitën e parë në nivel presidencial në Serbi.
Fokusi i vizitës së Vuçiç ishte bashkëpunimi ekonomik midis dy vendeve, i cili po zhvillohet në mënyrë aktive: qarkullimi tregtar u rrit me 36.4% në tremujorin e parë të vitit aktual. Pas bisedimeve, palët njoftuan përfundimin e përgatitjeve për një Marrëveshje të Tregtisë së Lirë. Pritet që, pas shqyrtimit ligjor, dokumenti të nënshkruhet këtë vit.
Si pjesë e zhvillimit të marrëdhënieve dypalëshe, Serbia planifikon të hapë një ambasadë në Tbilisi. “Ne do të hapim Ambasadën e Serbisë në Tbilisi. Kjo do të na lejojë të mbajmë dialog të rregullt politik dhe të punojmë në projekte konkrete ekonomike”, tha Vuçiç. Kryeministri gjeorgjian Irakli Kobakhidze deklaroi se Tbilisi, nga ana e tij, po shqyrton hapjen e misionit të vet diplomatik në Beograd.
Vizita e presidentit serb dhe afrimi midis Gjeorgjisë dhe Serbisë vijnë në sfondin e përkeqësimit të marrëdhënieve midis të dy vendeve dhe Bashkimit Evropian. Të dyja vendet janë kandidate për anëtarësim në BE dhe të dyja morën vlerësime mjaft negative në Raportin e Zgjerimit të Komisionit Evropian për vitin 2025.
Sipas Vuçiç, çështjet që lidhen me rrugën evropiane të Serbisë dhe Gjeorgjisë u diskutuan gjatë takimeve me udhëheqjen e Gjeorgjisë. Ai deklaroi se planifikon të ftojë udhëheqësit e vendeve kandidate të BE-së për bisedime mbi qasjen e tyre ndaj Brukselit dhe bashkëpunimin më të ngushtë në procesin e pranimit në BE. “Në të ardhmen e afërt, do t’i ftoj vendet kandidate të vijnë në Beograd në mënyrë që të diskutojmë se si dhe në çfarë mënyre duhet të pozicionohemi ndaj Brukselit, si mund ta ndihmojmë njëri-tjetrin dhe si mund t’i përcaktojmë interesat dhe prioritetet tona të përbashkëta”, tha Vuçiç në Tbilisi.
- Uashingtoni dhe Prishtina nuk arrijnë marrëveshje për pjesëmarrjen e Kosovës në projektet amerikane të gazit
Shtetet e Bashkuara po e inkurajojnë fuqimisht Kosovën të bëhet pjesë e një projekti rajonal amerikan të gazit. Më 5 qershor, kreu i misionit diplomatik amerikan në Prishtinë, i Ngarkuari me Punë Anu Prattipati, publikoi një artikull në median e Kosovës me titull “Rruga drejt Sigurisë Energjitike dhe një Partneriteti Afatgjatë me Amerikën”, në të cilin ajo theksoi se Kosova duhet t’i bashkohet projekteve të gazit që Shtetet e Bashkuara po zhvillojnë në Ballkan.
“Kosova tani përballet me një zgjedhje të rëndësishme strategjike. Administrata Trump e ka bërë uljen e varësisë së Evropës nga energjia ruse një përparësi kryesore. Ne i kërkojmë Kosovës të bashkohet me një partneritet afatgjatë energjitik me Amerikën përmes LNG-së për të siguruar të ardhmen e saj energjitike”, theksoi Anu Prattipati.
“Furnizimi me energji i Kosovës nuk po ecën me ritmin e kërkesës në rritje. Sipas të dhënave të Doganave, Kosova shpenzoi 735 milionë euro duke importuar energji elektrike nga vendet fqinje në katër vitet e fundit, duke u rritur nga 142 milionë euro në vitin 2024 në 259 milionë euro në vitin 2025. Ndërsa çmimet dhe kërkesa vazhdojnë të rriten, Kosova do të jetë gjithnjë e më e varur nga fqinjët e saj në të ardhmen e parashikueshme.
Për të adresuar këto sfida strukturore, Kosova duhet t’u bashkohet projekteve të gazit natyror të SHBA-së të planifikuara në të gjithë Ballkanin. Këto projekte mund të sigurojnë burime energjie amerikane për Kosovën. Gazi natyror i lëngshëm amerikan (LNG) do të diversifikonte furnizimin me energji të Kosovës, do të plotësonte burimet e brendshme të energjisë të Kosovës dhe do të shtonte një lidhje tjetër në partneritetin ekonomik në rritje SHBA-Kosovë”, thuhet në artikull.
“Kosova duhet të veprojë shpejt për të ndjekur këtë partneritet sepse ndërtimi i infrastrukturës së nevojshme do të kërkojë kohë. Eksportet e LNG-së të SHBA-së pritet të dyfishohen deri në vitin 2030 dhe do të rrjedhin përmes projekteve rajonale si Korridori Vertikal i Gazit dhe terminali lundrues i gazit natyror në Kroaci. Kosova gjithashtu mund të lidhet me tubacionin e gazit natyror që po ndërtohet për të lidhur terminalin e LNG-së në Aleksandropolis, Greqi, me Shkupin aty pranë, Maqedoninë e Veriut”, theksoi diplomati, duke shtuar: “Dritarja për t’u bashkuar me këto projekte po mbyllet. Vonesa e këtij vendimi rrezikon që furnizimet amerikane të LNG-së të kryhen diku tjetër dhe mund ta lërë Kosovën si vendin e vetëm të Ballkanit Perëndimor pa qasje në LNG-në amerikane.” Kosova aktualisht nuk ka infrastrukturë gazi dhe mbështetet në termocentralet me qymyr. Kosova gjeneron rreth 90 përqind të energjisë elektrike nga dy termocentrale me qymyr. Megjithatë, qeveria e Kosovës e udhëhequr nga Albin Kurti nuk ka treguar gatishmëri për t’u bashkuar me projektin amerikan të gazit në Ballkan.
Kurti deklaroi se do të preferonte të shndërronte qymyrin e Kosovës në gaz sesa të importonte gaz. Sipas tij, Kosova është e interesuar për kompanitë amerikane të afta për gazifikimin e qymyrit. “Ne jemi shumë të interesuar për ekspertizën amerikane dhe korporatat amerikane për gazifikimin e linjitit sepse kemi burimet tona.” “Unë besoj se kjo nuk është në kundërshtim me politikën aktuale të administratës amerikane, e cila nuk distancohet nga shfrytëzimi i qymyrit në të njëjtën masë si administrata e mëparshme”, tha ai.
Në prill, Ministrja e Ekonomisë e Kosovës, Artane Rizvanolli, i dërgoi një kërkesë Ambasadës Amerikane duke kërkuar mbështetje për projektet e gazifikimit të qymyrit, duke përmendur rezervat e mëdha të linjitit dhe politikën e Presidentit Donald Trump për mbështetjen e industrisë së qymyrit. Në letrën e saj drejtuar Prattipati-t, Rizvanolli vuri në dukje se Kosova zotëron rezervat më të mëdha të linjitit në Evropë, të vlerësuara në afërsisht 12.44 miliardë ton. Letra gjithashtu thotë se, në dritën e deklaratave të fundit të Presidentit Trump që mbështesin iniciativat e reja të qymyrit, Kosova kërkon bashkëpunim në aspektin e ekspertizës teknike dhe investimeve të SHBA-së.
Megjithatë, qeveria e Kosovës nuk mori mbështetje për iniciativën e saj nga pala amerikane.
Ekspertët paralajmërojnë se refuzimi për t’u bashkuar me projektin amerikan të gazit do të ndikojë negativisht në marrëdhëniet midis Prishtinës dhe Uashingtonit.
Politikanët e opozitës kritikuan ashpër qëndrimin e qeverisë në lidhje me gazifikimin e propozuar nga amerikanët të Kosovës. Bashkimi me projektin rajonal amerikan të gazit mund të bëhet një nga kushtet e opozitës në kuadër të formimit të një… koalicion me Lëvizjen Vetëvendosje (LVV) të Albin Kurtit për të krijuar institucione pas zgjedhjeve të fundit.
- FATF e Vendos Bosnjën dhe Hercegovinën në “Listën Gri”
Task Forca e Veprimit Financiar (FATF) e ka vendosur Bosnjën dhe Hercegovinën në listën e juridiksioneve nën monitorim të shtuar (e ashtuquajtura “lista gri”). Siç është njoftuar nga Ministria e Sigurisë së Bosnjës dhe Hercegovinës, vendi tani duhet të bashkëpunojë në mënyrë aktive me FATF-në për të adresuar mangësitë strategjike në sistemet e saj për luftimin e pastrimit të parave, financimit të terrorizmit dhe financimit të përhapjes së armëve të shkatërrimit në masë.
Siç vërejnë mediat boshnjake, përfshirja në listën e monitorimit të shtuar është një “karton i verdhë” financiar për Bosnjën dhe Hercegovinën, sepse institucionet ndërkombëtare konsiderojnë se vendi ka shumë boshllëqe në legjislacionin e tij që mundësojnë pastrimin e parave.
Dërgimi dhe marrja e parave nga jashtë, qoftë përmes bankave, Western Union apo platformave online, ka të ngjarë të zgjasë më shumë dhe t’i nënshtrohet një shqyrtimi më të afërt nga bankat e huaja. Në të njëjtën kohë, bankat vendase mund të kërkojnë gjithashtu më shumë dokumentacion dhe prova të origjinës së fondeve nga qytetarët dhe kompanitë për transaksione rutinë për shkak të rregulloreve më të rrepta. Vështirësitë mund të shfaqen në shqyrtimet e hollësishme të ndërkombëtare transaksione, kërkesa në rritje nga bankat e huaja dhe bankat korrespondente, kohë më të gjata përpunimi për pagesa të caktuara ndërkufitare, si dhe kosto më të larta administrative dhe operative.
