- Rezultatet e zgjedhjeve të përgjithshme në Bosnjë dhe Hercegovinë shqetësojnë ekspertët
Më 4 tetor në Bosnjë dhe Hercegovinë u mbajtën zgjedhjet e përgjithshme, në të cilat qytetarët zgjodhën zyrtarë dhe deputetë për organet e pushtetit në nivel shtetëror dhe në dy entitetet – Federatën e Bosnjës dhe Hercegovinës dhe Republikën Serbe. Në procesin zgjedhor merr pjesë plotësisht edhe Distrikti i Brçkos.
Sipas Komisionit Qendror të Zgjedhjeve të Bosnjës dhe Hercegovinës, pjesëmarrja e votuesve ishte rreth 42 për qind, afërsisht 10 pikë përqindjeje më e ulët se në zgjedhjet e mëparshme të përgjithshme.
Në Listën Qendrore të Votuesve ishin regjistruar më shumë se 3,4 milionë votues, ndërsa votimi u organizua në më shumë se 5,5 mijë qendra votimi në vend dhe në 20 përfaqësi diplomatike e konsullore jashtë vendit.
Këto ishin zgjedhjet e para në të cilat, në shkallë vendi, u përdorën identifikimi biometrik i votuesve, skanerët e fletëvotimeve dhe transmetimi elektronik i rezultateve. Risitë synonin parandalimin e manipulimeve zgjedhore.
Në nivel shtetëror u zhvilluan zgjedhjet për tre anëtarët e Presidencës së Bosnjës dhe Hercegovinës. Sipas numërimit paraprak të votave, Denis Beqiroviq nga Partia Socialdemokrate e Bosnjës dhe Hercegovinës e ruajti postin e anëtarit boshnjak të Presidencës. Postin e anëtares kroate të Presidencës e fitoi Darijana Filipoviq nga Bashkimi Demokratik Kroat i Bosnjës dhe Hercegovinës (HDZ BiH). Përfaqësuese serbe në Presidencë mbeti Zheljka Cvijanoviq nga Aleanca e Socialdemokratëve të Pavarur (SNSD).
Në nivel shtetëror u votua gjithashtu për 42 deputetë të Dhomës së Përfaqësuesve të Asamblesë Parlamentare të Bosnjës dhe Hercegovinës.
Në Federatën e Bosnjës dhe Hercegovinës u zgjodhën 98 deputetë të Dhomës së Përfaqësuesve të Parlamentit të Federatës së Bosnjës dhe Hercegovinës, si edhe deputetët e asambleve të 10 kantoneve që përbëjnë këtë entitet. Në zgjedhjet për Dhomën e Përfaqësuesve të Federatës së Bosnjës dhe Hercegovinës, numrin më të madh të votave e fitoi Partia e Veprimit Demokratik (SDA), e drejtuar nga Bakir Izetbegoviq.
Në Republikën Serbe, votuesit votuan për presidentin e Republikës Serbe dhe dy nënpresidentët, si edhe për deputetët e Kuvendit Kombëtar të Republikës Serbe (NSRS). Pozitën udhëheqëse në NSRS e ruajti partia në pushtet, Aleanca e Socialdemokratëve të Pavarur (SNSD), e drejtuar nga Milorad Dodik. Savo Miniq, kandidati i SNSD-së, kryeministri aktual i Republikës Serbe dhe bashkëpunëtori më i afërt i Dodikut, kryeson garën për president të Republikës Serbe.
Rezultatet paraprake të zgjedhjeve parlamentare tregojnë se partitë kryesore që përfaqësojnë tre popujt konstituues të Bosnjës dhe Hercegovinës – boshnjakët, serbët dhe kroatët – përkatësisht SDA, SNSD dhe HDZ BiH, i kanë ruajtur ose madje i kanë forcuar pozitat e tyre. Nga ana tjetër, partitë shumetnike me orientim qytetar, si Fronti Demokratik (DF) dhe Partia Jonë, kanë pësuar një rënie të dukshme.
Rezultatet e zgjedhjeve në Bosnjë dhe Hercegovinë ngjallën shqetësim te ekspertët politikë. Sipas tyre, raporti aktual i forcave mund të çojë në rritjen e paqëndrueshmërisë politike. Përveç kësaj, shprehen dyshime nëse autoritetet e reja të Bosnjës dhe Hercegovinës në nivel shtetëror do të mund të zbatojnë reformat e nevojshme për të zhbllokuar rrugën e vendit drejt BE-së.
- Kuvendi i Kosovës paraprakisht ndryshimet në Ligjin për Dhomat e Specializuara dhe zgjodhi presidenten e re
Vendimet e miratuara vonë në mbrëmjen e 6 tetorit dhe gjatë natës së 7 tetorit mundësuan shmangien e shpërndarjes së Kuvendit dhe shpalljes së zgjedhjeve të parakohshme për shkak se presidenti nuk ishte zgjedhur brenda afateve të përcaktuara nga Kushtetuta.
Ndryshimi i Ligjit për Dhomat e Specializuara ishte kërkesa kryesore e partive opozitare, të cilat refuzonin të mbështesnin cilindo kandidat për president derisa ligji të ndryshohej.
Tensionet politike u rritën ndjeshëm pasi Dhomat e Specializuara në shtator shpallën aktgjykimet e shkallës së parë ndaj katër ish-udhëheqësve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës (UÇK), përfshirë ish-presidentin e Kosovës Hashim Thaçi, ish-kryetarët e Kuvendit të Kosovës Kadri Veseli dhe Jakup Krasniqi, si edhe ish-deputetin Rexhep Selimi, duke i shpallur fajtorë për krime lufte. Dënimet e përgjithshme për katër të pandehurit arritën në 81 vjet.
Aktgjykimet shkaktuan një valë protestash. Organizatat e veteranëve kërkuan nga Kuvendi të mbronte nderin e luftës çlirimtare dhe të kufizonte kompetencat e gjykatës, e cila, sipas tyre, kriminalizon historinë e Kosovës. Në prag të votimit, në Prishtinë pati përleshje mes protestuesve dhe policisë, çka e shtoi më tej trysninë mbi deputetët.
Ndryshimet e miratuara nga Kuvendi do ta ngushtojnë ndjeshëm juridiksionin e Dhomave të Specializuara të Kosovës në Hagë, duke e kufizuar atë në trafikimin e pretenduar të organeve dhe në krimet që lidhen drejtpërdrejt me akuzat e paraqitura në raportin e Dick Marty-t për Asamblenë Parlamentare të Këshillit të Evropës të vitit 2011. Juridiksioni i tyre do të kufizohet gjithashtu vetëm në krimet e kryera nga 1 korriku 1999 deri më 31 dhjetor 2000. Ndryshimet në ligj parashikojnë kalimin te institucionet e Kosovës të çështjeve që nuk janë më në kompetencën e Dhomave të Specializuara.
Deputetët e kufizuan gjithashtu në 15 vjet dënimin me burgim që shqiptojnë Dhomat e Specializuara, parashikuan vuajtjen e dënimit në Kosovë, mundësinë e faljes presidenciale dhe mbikëqyrjen ndërkombëtare të veprimtarisë së Dhomave.
Menjëherë pas votimit përfundimtar për ndryshimet në Ligjin për Dhomat e Specializuara, deputetët kaluan te zgjedhja e presidentit.
Kandidate kompromisi u bë 72-vjeçarja Justina Shiroka Pula, të cilën kryeministri Albin Kurti e propozoi si një figurë të aftë për të bashkuar kampet e ndryshme politike. Shiroka Pula ka një karrierë të gjatë në institucionet shtetërore, ka drejtuar Akademinë e Shkencave dhe të Arteve të Kosovës dhe njihet për kërkimet e saj mbi zhvillimin ekonomik të vendit. Kandidaturën e saj e mbështetën 81 nga 120 deputetë, si nga partia në pushtet, ashtu edhe nga një pjesë e opozitës, duke siguruar numrin e nevojshëm të votave.
Kompromisi politik dhe miratimi i dy vendimeve – për ndryshimet në Ligjin për Dhomat e Specializuara dhe për zgjedhjen e presidentit – mundësuan shmangien e zgjedhjeve të parakohshme, por shkaktuan një krizë të re në marrëdhëniet e Prishtinës me partnerët perëndimorë. Shërbimi Evropian i Veprimit të Jashtëm deklaroi se ndryshimet dhe plotësimet në Ligjin për Dhomat e Specializuara bien ndesh me detyrimet ndërkombëtare të Kosovës ndaj BE-së.
- Serbia do të bashkëpunojë me Kazakistanin në prodhimin e armëve
Kurultai (parlamenti) i Kazakistanit ratifikoi Marrëveshjen për Bashkëpunim Ushtarako-Teknik me Serbinë, të nënshkruar më 29 nëntor 2023.
Marrëveshja parashikon furnizime të ndërsjella me produkte për përdorim ushtarak, përfshirë armatimin dhe pajisjet ushtarake, si edhe shkëmbimin e informacionit në fushën ushtarako-teknike.
Ndërmarrjet e industrisë së mbrojtjes të dy vendeve tashmë kanë filluar bashkëpunimin. Në shkurt 2026, në Astana u mbajtën mbledhja e parë e Këshillit të Biznesit Kazakistan–Serbi dhe forumi i parë i biznesit Kazakistan–Serbi, ku, ndër të tjera, kompania kazakistaneze „Kaztechnologies“ dhe kompania serbe Jugoimport SDPR nënshkruan një marrëveshje për riparimin dhe modernizimin e sistemeve serbe të artilerisë. Jugoimport nënshkroi gjithashtu një marrëveshje kuadër me kompaninë Great Sky për transferimin e teknologjisë dhe organizimin e prodhimit të materialeve me energji të lartë.
Sipas mediave kazakistaneze, kompania Great Sky, në kuadër të projektit kombëtar ASPAN, po ndërton në Kazakistan katër fabrika të reja për prodhimin e predhave të artilerisë dhe minave, të cilat do të përmbushin standardet e NATO-s. Vlera e përgjithshme e projektit do të jetë rreth 1 miliard dollarë.
