- Xi Jinping dhe Vuçiç zhvilluan bisedime në Pekin mbi bashkëpunimin ekonomik dhe ushtarak
Presidenti serb Aleksandar Vuçiç zhvilloi një vizitë zyrtare në Pekin me ftesë të Presidentit kinez Xi Jinping. Ngjarja qendrore e samitit ishin bisedimet midis dy udhëheqësve në Sallën e Madhe të Popullit, që zgjatën gjithsej 4 orë e 15 minuta.
Përveç ngjarjeve të zakonshme protokollare, Pekini nënvizoi statusin e veçantë të marrëdhënieve dypalëshe — Vuçiç u dekorua me Urdhrin e Miqësisë, çmimin më të lartë shtetëror të RP të Kinës për të huajt. Gjatë vizitës së delegacionit serb në Murin e Madh të Kinës u performua edhe vallja tradicionale serbe “kolo”.
Gjatë pjesës zyrtare, Presidenti kinez Xi Jinping theksoi nevojën për bashkëveprim të ngushtë midis dy vendeve në sfondin e paqëndrueshmërisë globale. Ai siguroi gjithashtu se Kina është e gatshme të ndajë përvojën e saj në qeverisjen shtetërore brenda kornizës së Planit të saj të 15-të të Zhvillimit Pesëvjeçar, dhe se vizita aktuale do ta ngrejë partneritetin gjithëpërfshirës strategjik në një nivel të ri. Aleksandar Vuçiç, nga ana e tij, theksoi rezultatet ekonomike të bashkëpunimit, duke vënë në dukje se eksportet serbe në Kinë u rritën me 85% vetëm në katër muajt e parë të vitit. Sipas tij, “sot gati 40,000 qytetarë tanë punojnë në ndërmarrjet kineze, dhe katër nga gjashtë eksportuesit më të mëdhenj serbë janë kompani nga Kina”.
Vuçiç falënderoi veçmas Kinën për mbështetjen politike gjatë votimeve në Këshillin e Sigurimit të OKB-së dhe forumeve të tjera ndërkombëtare ku “Serbia po sulmohej”. Raportohet se delegacioni serb mori garanci nga RP e Kinës për mbështetje të palëkundur ndaj integritetit territorial të Serbisë në OKB.
Pas vizitës, palët nënshkruan të paktën 33 marrëveshje dhe memorandume dypalëshe, si dhe dy deklarata të mëdha të përbashkëta, duke përfshirë ndërtimin e një “bashkësie me të ardhme të përbashkët” për Serbinë dhe Kinën. Dokumentet mbulojnë investime miliardë-eurore, projekte infrastrukturore dhe ndihmë financiare në kuadër të përgatitjeve për ekspozitën botërore EXPO, e cila do të mbahet në Serbi.
Pjesa e mbyllur e negociatave tërhoqi vëmendjen më të madhe nga analistët ndërkombëtarë. Vuçiç konfirmoi për gazetarët se “temat e ndjeshme”, përfshirë bashkëpunimin ushtarako-teknik, u trajtuan hollësisht në një takim me format të ngushtë dhe gjatë darkës zyrtare me Xi Jinping. Serbia mbetet i vetmi vend evropian që blen në mënyrë aktive armë kineze, ndërsa njësitë speciale të të dy vendeve kryejnë tashmë stërvitje të përbashkëta ushtarake. Sipas Vuçiçit, Pekini ka “kërkesa dhe dëshira të caktuara” lidhur me furnizimet me pajisje, të cilat për momentin nuk janë bërë publike.
- Ukraina dhe Serbia intensifikojnë punën për një Marrëveshje të Tregtisë së Lirë
Një delegacion ukrainas i kryesuar nga Zëvendëskryeministri për Integrim Evropian dhe Euro-Atlantik dhe Përfaqësuesi i Tregtisë, Taras Kaçka, ndërmori një vizitë zyrtare në Beograd.
Më 21 maj, Presidenti Vuçiç u takua me Kaçkën. “Bisedë e hapur dhe substanciale me Zëvendëskryeministrin e Ukrainës mbi përmirësimin e marrëdhënieve dypalëshe, rrugën evropiane të vendeve tona dhe zhvillimin e mëtejshëm të bashkëpunimit në fushat me interes të ndërsjellë. Vumë theks të veçantë në forcimin e bashkëpunimit ekonomik, vazhdimin e negociatave për marrëveshjen e tregtisë së lirë, si dhe mundësitë për rritje të mëtejshme të tregtisë, investimeve dhe bashkëpunimit në energji e infrastrukturë. Ramë dakord që Serbia dhe Ukraina kanë hapësirë për zgjerim të konsiderueshëm të partneritetit, veçanërisht nëpërmjet një lidhjeje më konkrete të ekonomive dhe shfrytëzimit më të mirë të potencialit ekzistues”, shkroi Vuçiç në Facebook.
Po atë ditë, Zëvendëskryeministri ukrainas Taras Kaçka dhe Ministrja serbe e Tregtisë së Brendshme dhe të Jashtme, Jagoda Lazareviç, nënshkruan një Deklaratë të Përbashkët mbi rifillimin e negociatave për Marrëveshjen e Tregtisë së Lirë midis dy qeverive, si dhe Termat e Referencës për procesin negociues.
Në kuadër të vizitës së delegacionit ukrainas u mbajt edhe Forumi i Biznesit Serbi-Ukrainë. Presidenti i Dhomës së Tregtisë dhe Industrisë së Ukrainës, Hennadii Chyzhykov, theksoi: “Serbia është partner strategjik për ne në Ballkan. … Kemi në fokus sektorët e bujqësisë, ushqimit dhe energjisë.”
Qarkullimi tregtar midis dy vendeve arriti në 442.2 milionë dollarë në vitin 2025 dhe 152.8 milionë dollarë në tremujorin e parë të vitit 2026.
Në prag të vizitës së delegacionit ukrainas, Vuçiç zhvilloi një bisedë telefonike me Presidentin Volodymyr Zelenskyy. Zelenskyy shkroi në rrjetet sociale: “Diskutuam me Presidentin serb Aleksandar Vuçiç çështjet e marrëdhënieve dypalëshe. Ne të dy besojmë se ato duhet të jenë të forta dhe shohim potencial zhvillimi.” Vuçiç e cilësoi bisedën “të hapur dhe të mirë” dhe shtoi se iu kushtua “marrëdhënieve dypalëshe, rrugës evropiane të Serbisë dhe Ukrainës, si dhe mundësive për bashkëpunim ekonomik”. Duke komentuar bisedën telefonike, Vuçiç deklaroi: “Ukraina nuk e njohu pavarësinë e të ashtuquajturës Kosovë. Nuk na bëri asnjë dëm. Kemi marrëdhënie shumë normale”, duke shtuar se shpreson që Zelenskyy të vijë në Beograd.
- Greqia dhe Shqipëria forcojnë bashkëpunimin në mbrojtje
Ministri grek i Mbrojtjes, Nikos Dendias, zhvilloi një vizitë zyrtare në Shqipëri më 25 maj, ku u takua me ministrin e sapoemëruar të Mbrojtjes, Ermal Nufi. Palët diskutuan thellimin e bashkëpunimit dypalësh në fushën e mbrojtjes, sigurisë rajonale dhe koordinimit brenda NATO-s.
Në deklaratat për shtyp, Dendias theksoi se ishte takimi i tyre i parë dhe e ftoi homologun shqiptar të vizitojë Athinën në fund të muajit të ardhshëm. Sipas tij, Greqia dhe Shqipëria duhet të “koordinojnë një vizion të përbashkët për sfidat gjeopolitike” dhe të forcojnë bashkëpunimin në mbrojtje.
Dendias nënvizoi veçmas rëndësinë e shkëmbimit të ekspertizës në fushën e sigurisë kibernetike, duke marrë parasysh sulmet kibernetike në shkallë të gjerë që Shqipëria ka pësuar vitet e fundit, dhe vuri në dukje se përvoja e Tiranës mund të jetë e vlefshme për aleatët e NATO-s.
Ministri i Mbrojtjes Nufi theksoi se Shqipëria e konsideron forcimin e stabilitetit rajonal prioritet strategjik. Ai kujtoi se personeli ushtarak shqiptar merr pjesë në misionin EUFOR Althea në Bosnjë dhe Hercegovinë dhe në KFOR në Kosovë, dhe vuri në dukje koordinimin e ngushtë të forcave detare shqiptare e greke në detet Mesdhe dhe Egje, duke përfshirë operacionin Sea Guardian të NATO-s.
Ndër temat e tjera të diskutuara ishin varrimet e ushtarëve grekë të rënë në Luftën e Dytë Botërore. Ministrat ranë dakord të thërrasin menjëherë Komitetin e Përbashkët të Ekspertëve për Varrezat Ushtarake.
Gjatë vizitës, Dendias u prit edhe nga Kryeministri Edi Rama. Palët diskutuan situatën gjeopolitike në rajon dhe në Mesdheun Lindor. Dendias përmendi origjinën e familjes së tij nga Himara dhe theksoi se pakica greke është “urë miqësie midis dy popujve”, duke nënvizuar rëndësinë e respektimit të të drejtave të saj — “shtyllë paqeje, sigurie dhe progresi për rajonin”.
Vizita tregon se Athina pret afrim me Tiranën brenda NATO-s, si dhe përparim të vërtetë në garantimin e të drejtave të pakicës greke në kontekstin e rrugës së Shqipërisë drejt BE-së.
- Komisioni Evropian pagoi një transh të ri mbështetjeje financiare në kuadër të Planit të Rritjes për Ballkanin Perëndimor
Shuma totale prej 158.9 milionë eurosh u nda ndërmjet Shqipërisë, Malit të Zi dhe Maqedonisë së Veriut, ndërsa pagesat për Serbinë dhe Bosnjën dhe Hercegovinën mbeten të bllokuara.
Ky ishte kësti i tretë i programit, i bazuar në zbatimin e suksesshëm të reformave në gjysmën e dytë të vitit 2025. Brukseli vlerësoi pozitivisht përparimin e vendeve në sektorët kryesorë:
– Maqedonia e Veriut mori 65.7 milionë euro — për reforma në arsim dhe dixhitalizim.
– Shqipëria mori 49 milionë euro, Mali i Zi — 44.2 milionë euro — për përmirësimin e konkurrueshmërisë së biznesit dhe inovacionit.
Që nga fillimi i programit në vitin 2024, Shqipëria ka marrë gjithsej 212.8 milionë euro, Maqedonia e Veriut — 142.1 milionë euro dhe Mali i Zi — 89.3 milionë euro.
Bosnja dhe Hercegovina mbetet i vetmi vend që nuk ka marrë asnjë euro, pasi politikanët vendas ende nuk kanë arritur të bien dakord dhe të miratojnë Axhendën e detyrueshme të Reformës. Serbia mori vetëm gjysmën e shumës së planifikuar, pasi miratoi ligje gjyqësore të diskutueshme. Komisionerja Evropiane për Zgjerim, Marta Kos, kishte deklaruar më parë se Serbia nuk do t’i shohë paratë për aq kohë sa dispozitat që kufizojnë ndjeshëm pavarësinë e gjyqësorit mbeten në fuqi. Kosova është në fazën fillestare dhe mori vetëm parafinancim bazë muajin e kaluar.
Plani i Rritjes për Ballkanin Perëndimor është një paketë financiare e BE-së prej 6 miliardë eurosh për rajonin, kombinim grantesh dhe kredish koncesionare, me pagesa çdo gjashtë muaj sipas parimit “para në këmbim të reformave të vërteta”. Shuma totale e disbursuar deri tani është 673.6 milionë euro.
- Mbahet tubim masiv i organizuar nga studentët në Beograd
Më 23 maj, tubimi “Ti dhe unë, Slavija” u mbajt në sheshin Slavija në Beograd nën sloganin “Sepse studentët po fitojnë”. Autoritetet u përpoqën të pengonin qytetarët nga qytetet e tjera të merrnin pjesë, duke pezulluar trafikun hekurudhor për në Beograd për 24 orë gjatë ditës së protestës, me pretekstin e raporteve anonime për bomba.
Pavarësisht pengesave, pjesëmarrja ishte rekord: organizata joqeveritare Arkivi i Tubimeve Publike vlerëson numrin e pjesëmarrësve në 180,000–190,000 veta, ndërkohë që Ministria e Punëve të Brendshme të Serbisë pretendon se ishin vetëm rreth 34,000.
Pjesa kryesore e tubimit kaloi paqësisht. Situata u përshkallëzua vetëm vonë në mbrëmje, pasi programi zyrtar kishte përfunduar: grupe të rinjsh filluan të hidhnin fishekzjarre dhe pishtar drejt policisë, e cila iu përgjigj me granata zhurmuese dhe shkopinj duke shpërndarë protestuesit me forcë. Njësitë speciale me automjete të blinduara dhe pajisje të plota i shtynë protestuesit jashtë rrugëve qendrore. Ministri i Brendshëm Ivica Daçiç njoftoi më vonë arrestimin e 23 personave të dyshuar për sulme ndaj policisë.
Tubimi i 23 majit ishte një tjetër manifestim i protestave antiqeveritare që nisën pas shembjes së çatisë në stacionin hekurudhor të Novi Sadit në nëntor 2024, duke shkaktuar vdekjen e 16 personave. Tragjedia nxiti zemërimin e qytetarëve — kryesisht të rinj dhe studentë — ndaj korrupsionit dhe pandëshkueshmërisë së zyrtarëve që, sipas protestuesve, çoi në atë fatkeqësi.
Protestuesit kërkojnë zgjedhje të parakohshme parlamentare. Vuçiç ka njoftuar se zgjedhjet mund të mbahen më herët se sa ishte planifikuar — tashmë këtë vjeshtë — por nuk është marrë ende asnjë vendim përfundimtar.
Vëzhguesit vunë re se, pavarësisht qëllimit të shpallur për të luftuar autoritarizmin dhe për demokracinë, disa pjesëmarrës erdhën me flamuj “Pa Kapitullim” me hartën e Kosovës, si dhe me banderola kundër BE-së dhe NATO-s. Në mesin e majit, studentët kishin publikuar gjithashtu një Memorandum mbi Kosovën dhe Metohinë në profilet e tyre zyrtare, duke iu referuar Preambulës së Kushtetutës dhe duke deklaruar Kosovën “pjesë të patjetërsueshme dhe të pandashme” të Serbisë.
- Hapet përkohësisht një kalim i ri kufitar midis Bosnjës e Hercegovinës dhe Kroacisë
Më 19 maj, një pjesë e gardhit të urës mbi lumin Sava në kalimin kufitar Gradishka — midis Republika Srpska dhe Kroacisë — u shemb herët në mëngjes, duke bllokuar plotësisht lëvizjen e automjeteve dhe këmbësorëve. Rrethanat e shembjes mbeten të panjohura. Askush nuk u lëndua.
Si rrjedhojë e kësaj situate emergjente, Ministria e Sigurisë e Bosnjës dhe Hercegovinës njoftoi gjatë ditës hapjen e përkohshme të një kalimi të ri kufitar në Gradishka. “Vendndodhja nëpërmjet urës së re do të përdoret gjatë pezullimit të trafikut në kalimin ekzistues të Gradishkës, i cili ndodhi për shkak të shembjes së një pjese të gardhit mbrojtës dhe shtegut për këmbësorë mbi lumin Sava”, thuhet në njoftimin zyrtar.
Vendimi i Ministrisë u mor disa orë pasi Këshilli i Ministrave të Bosnjës dhe Hercegovinës nuk arriti të miratojë propozimin e Kryetares Borjana Krišto për hapjen e kalimit të ri për shkak të rrethanave të jashtëzakonshme — propozim të cilin ministrat që përfaqësonin boshnjakët e kundërshtuan.
Kalimi i ri kufitar dhe ura e re nuk kishin qenë në funksion pavarësisht se ndërtimi kishte përfunduar, pasi Bordi Drejtues i Autoritetit të Taksave Indirekte të Bosnjës dhe Hercegovinës (UIO) nuk dha miratimin në dhjetor të vitit të kaluar, duke bllokuar caktimin e oficerëve doganorë në pikën e re. UIO kërkon zgjidhjen e një mosmarrëveshjeje financiare — Republika Srpska i detyrohet Federatës rreth 150 milionë marka (rreth 77 milionë euro) për diferencën midis TVSH-së së mbledhur dhe fondeve të paguara. Në Republika Srpska dhe në Kroaci, ky qëndrim i UIO-së konsiderohet i motivuar politikisht.
Si rrjedhojë, kalimi i ri funksionon juridikisht si kalimi i vjetër, por fizikisht në një vendndodhje të re, i siguruar nëpërmjet zhvendosjes urgjente dhe të përkohshme të punonjësve. Sipas vendimit, ai është i hapur nga 19 maji 2026 deri në zgjidhjen e rrethanave që shkaktuan pezullimin e trafikut mbi urën ekzistuese, por jo më vonë se 19 gushti 2026.
- Afati për përfundimin e shitjes së NIS është zgjatur
Kompania hungareze e naftës dhe gazit MOL mori miratimin nga Shtetet e Bashkuara për zgjatjen e afatit të negociatave me kompaninë ruse Gazprom Neft lidhur me blerjen e aksionit kontrollues në Naftna Industrija Srbije (NIS). Këtë e njoftoi Ministrja Serbe e Minierave dhe Energjisë, Dubravka Đedović-Handanović, më 22 maj, duke bërë të ditur se pala serbe u njoftua zyrtarisht për zgjatjen e afatit nga Zyra e Kontrollit të Aseteve të Huaja (OFAC) e Departamentit të Thesarit të SHBA-së. Afati i mëparshëm kishte skaduar të premten, më 22 maj; ai i ri për përfundimin e negociatave është 6 qershori.
Ministrja vuri në dukje se konsultimet trepalëshe midis MOL, Gazprom Neft dhe qeverisë serbe po hasin vështirësi. Mosmarrëveshjet kryesore kanë të bëjnë me funksionimin e mëtejshëm të rafinerisë së vetme të naftës në Serbi, në Pançevo, si dhe me garancitë e furnizimit të pandërprerë të produkteve të naftës në tregun e brendshëm pas ndryshimit të pronësisë. “Situata është e vështirë, por detyra dhe qëllimi ynë është të gjejmë një zgjidhje afatgjatë dhe të mbrojmë interesat e shtetit serb”, shkroi Đedović-Handanović në rrjetet sociale.
Nevoja për shitjen e NIS lindi pasi SHBA vendosën sanksione në fillim të vitit 2025, për shkak se aksionet kontrolluese në kompani janë në duart e rusëve — Gazprom Neft dhe pronarë të tjerë rusë mbajnë 56.15% të aksioneve. Qëllimi i sanksioneve është t’i privojë Rusinë nga të ardhurat energjetike që Kremlini shfrytëzon për të financuar luftën kundër Ukrainës. Zbatimi i kufizimeve nisi në tetor 2025.
Sanksionet e vunë kompaninë serbe para kërcënimit të mbylljes së plotë: transporti i naftës bruto nëpërmjet gazsjellësit Adriatik (JANAF) nga porti kroat i Omisaljit drejt rafinerisë në Pançevo u bllokua. Në fund të shkurtit 2026, OFAC lëshoi një licencë të përkohshme operative për NIS-in, e cila lejonte pompimin e naftës bruto. Licenca është zgjatur disa herë dhe aktualisht është e vlefshme deri më 16 qershor 2026.
Në mesin e janarit 2026, MOL dhe Gazprom Neft kishin përfunduar një marrëveshje kornizë për blerjen e të gjithë paketës ruse të aksioneve.
