- U Beogradu pokrenut novi format saradnje među zemljama kandidatima za EU – Konferencija predsjednika parlamenata
Dana 7. jula u Beogradu je počela dvodnevna Konferencija predsjednika parlamenata zemalja kandidata za Evropsku uniju. Konferencija je zajednička inicijativa Narodne skupštine Republike Srbije i Vrhovne rade Ukrajine.
Obraćajući se učesnicima, predsjednica Narodne skupštine Ana Brnabić naglasila je da je „ovo prvi put da su predsjednici parlamenata zemalja kandidata za Evropsku uniju pokrenuli zajedničku inicijativu za uspostavljanje redovne saradnje“. Prema riječima Brnabić, parlamenti treba da imaju aktivniju ulogu u jačanju saradnje među zemljama kandidatima.
Glavni cilj konferencije jeste uspostavljanje stalnog okvira saradnje među predsjednicima parlamenata zemalja kandidata za Evropsku uniju, zasnovanog na redovnom dijalogu, razmjeni iskustava i zajedničkim inicijativama. Kako je naglasila Brnabić, zemlje učesnice nalaze se u različitim fazama evropskih integracija i suočavaju se s različitim izazovima, zbog čega je razmjena iskustava posebno važna.
Konferencija je okupila najviše parlamentarne zvaničnike zemalja kandidata za Evropsku uniju.
Za predsjednika Vrhovne rade Ukrajine ovo je bila prva zvanična posjeta Srbiji u posljednjih 15 godina. U obraćanju konferenciji predsjednik ukrajinskog parlamenta Ruslan Stefančuk obavijestio je prisutne o razornim posljedicama najnovijih ruskih raketnih napada na Kijev i izrazio zahvalnost srpskoj strani na podršci Ukrajini.
Uoči konferencije, u intervjuu za Euronews, Ana Brnabić izjavila je da je Srbija od početka ruskog rata punog obima protiv Ukrajine pružila Ukrajini više od 60 miliona eura direktne finansijske i humanitarne pomoći, ali ne i vojnu podršku.
U okviru posjete predsjednika ukrajinskog parlamenta Beogradu, Ruslan Stefančuk održao je bilateralni sastanak s predsjednikom Srbije Aleksandrom Vučićem, tokom kojeg su dvije strane razgovarale o trenutnom stanju bilateralnih odnosa i evropskim perspektivama obje zemlje.
- Skupština Crne Gore izglasala pokretanje postupka za izmjenu Ustava
Ustavne izmjene odnose se na Sudski i Tužilački savjet i Centralnu banku Crne Gore, što je od suštinskog značaja za zatvaranje jednog od ključnih pregovaračkih poglavlja u procesu evropskih integracija — Poglavlja 23: Pravosuđe i osnovna prava.
Na skupštinskoj sjednici 7. jula za je glasalo 74 od 77 poslanika, dok su tri poslanika bila protiv.
Nakon odluke o pokretanju postupka za izmjenu Ustava — za koju je bila potrebna podrška najmanje 54 poslanika — skupštinski Ustavni odbor pripremiće nacrt amandmana, koji će ponovo biti upućen na glasanje. Zatim slijedi javna rasprava u trajanju od najmanje mjesec dana, poslije čega će biti pripremljen konačni tekst amandmana i dostavljen Skupštini na konačno odlučivanje.
Ranije su predstavnici parlamentarne većine i dijela opozicije postigli dogovor o podršci ustavnim amandmanima. Prema dogovoru, najkasnije do 31. jula biće usvojene izmjene ranije donesenih spornih zakona o unutrašnjim poslovima i o Agenciji za nacionalnu bezbjednost (ANB). Do istog roka biće formirano posebno radno tijelo koje će pratiti sprovođenje ovih odredbi.
Poslanici Demokratske narodne partije (DNP) nijesu podržali pokretanje postupka za izmjenu Ustava. Lider DNP-a Milan Knežević naglasio je da se njegova partija ne slaže s „neopravdanim“ izostavljanjem iz spiska planiranih ustavnih izmjena odredbe kojom bi srpski jezik dobio status službenog jezika, i najavio da će partija nastaviti političku borbu.
Ranije ove godine Demokratska narodna partija podnijela je Skupštini inicijativu za ustavne izmjene kojima bi srpski jezik dobio status službenog jezika uz crnogorski. Inicijativa nije obezbijedila dovoljnu podršku, jer su za nju glasali samo poslanici Kneževićeve partije i Nove srpske demokratije, stranke predsjednika Skupštine Andrije Mandića. Nakon toga DNP se povukao iz vladajuće koalicije i na državnom nivou i u Podgorici.
- Narodna skupština Republike Srpske usvojila Deklaraciju o zaštiti vitalnih nacionalnih interesa srpskog naroda u Bosni i Hercegovini
Dokument poziva na vraćanje nadležnosti Republike Srpske predviđenih Dejtonskim sporazumom i Ustavom Bosne i Hercegovine, zatvaranje Kancelarije visokog predstavnika, zaštitu srpskog nacionalnog identiteta i jačanje veza sa Srbijom.
U Deklaraciji se naglašava da nadležnosti institucija Republike Srpske moraju biti zaštićene od prenosa na nivo Bosne i Hercegovine i da su takvi prenosi suprotni Dejtonskom sporazumu i ustavnom poretku Bosne i Hercegovine. Narodna skupština Republike Srpske smatra da je potrebno „vratiti Republici Srpskoj, kroz parlamentarne procedure na nivou Bosne i Hercegovine, uključujući ukidanje niza odluka visokih predstavnika, dejtonske nadležnosti koje su joj oduzete suprotno Ustavu i zakonu, uz svesrdnu podršku dijela međunarodne zajednice i unitarističkih snaga u Bosni i Hercegovini“. To „uključuje okončanje mandata Kancelarije visokog predstavnika i visokog predstavnika, te prelazak na dijalog i politički dogovor svih relevantnih političkih aktera o budućnosti Bosne i Hercegovine“.
Deklaracija naglašava važnost sprečavanja svih pokušaja oduzimanja imovine Republike Srpske i prenosa prava svojine na nivo Bosne i Hercegovine. U dokumentu se ističe da je u tom pogledu potrebno ojačati pravni okvir i kažnjavati sve zloupotrebe povezane s ovim vitalnim nacionalnim pitanjem.
Dokument takođe poziva na dalje produbljivanje saradnje s Republikom Srbijom u ekonomiji, kulturi, obrazovanju, infrastrukturi, bezbjednosti i svim drugim oblastima. Naglašava se da saradnja Republike Srpske i Srbije nije usmjerena protiv drugih naroda ili susjednih zemalja, već ima za cilj jačanje srpskog nacionalnog identiteta i doprinos miru i stabilnosti.
Deklaracija takođe ističe značaj zaštite kulturnog i istorijskog nasljeđa, srpskog jezika, ćiriličkog pisma, vjerskih objekata i drugih simbola srpskog identiteta.
Dokument nije pravno obavezujući.
Željka Cvijanović, srpska članica Predsjedništva Bosne i Hercegovine, naglasila je da je Deklaracija namijenjena podizanju svijesti o položaju i pravima srpskog naroda, kao i o mehanizmima kojima se ta prava mogu zaštititi.
„Sve što Republici Srpskoj treba navedeno je u ovoj Deklaraciji. Ona (Republika Srpska) želi to da postigne kroz Narodnu skupštinu, kao što je Skupština učinila 9. januara“, rekao je premijer Savo Minić, pozivajući se na odluku od 9. januara 1992. godine, kada je Skupština srpskog naroda u Bosni i Hercegovini usvojila Deklaraciju o proglašenju Republike Srpske.
- Zvaničnici Republike Srpske nastavljaju kontakte s ruskim zvaničnicima uprkos upozorenjima EU
Evropska unija odlučno je odbacila destabilizujuće aktivnosti Rusije na Zapadnom Balkanu i naglasila da normalni odnosi s Moskvom nijesu mogući sve dok režim Vladimira Putina nastavlja agresorski rat protiv Ukrajine. To je saopštila Evropska komisija kao odgovor na potpisivanje memoranduma o saradnji između policije Republike Srpske i Ministarstva unutrašnjih poslova Ruske Federacije u Moskvi.
Dana 23. juna, tokom posjete Moskvi, ministar unutrašnjih poslova Republike Srpske Željko Budimir potpisao je dokument o proširenju saradnje s Olegom Baranovom, načelnikom Glavne uprave Ministarstva unutrašnjih poslova Ruske Federacije za grad Moskvu. Saradnja dvije institucije traje više od decenije; međutim, prema zvaničnicima Republike Srpske, novi memorandum „dodatno precizira oblike stručnog usavršavanja, razmjene iskustava i organizovanja zajedničkih vježbi“. Puni tekst dokumenta nije objavljen.
Oleg Baranov je pod individualnim sankcijama Evropske unije od 20. jula 2023. godine. Sankcije obuhvataju zamrzavanje imovine i zabranu ulaska u države članice EU. Brisel smatra Baranova i instituciju kojom rukovodi odgovornima za ozbiljna kršenja ljudskih prava u Rusiji.
Evropska komisija naglasila je da, iako entiteti Bosne i Hercegovine imaju pravo da razvijaju međunarodnu saradnju u okviru svojih nadležnosti, obavezni su da u potpunosti poštuju Ustav zemlje i odluke državnih institucija. „Spoljna politika u BiH spada u isključivu nadležnost države, dok entiteti imaju ustavnu obavezu da pomažu državnim institucijama u ispunjavanju njihovih obaveza“, saopštila je Evropska komisija.
Ranije je Evropski parlament usvojio rezoluciju o Bosni i Hercegovini u kojoj su posebno osuđeni kontakti rukovodstva Republike Srpske s ruskim zvaničnicima koji su pod međunarodnim sankcijama. Evropski parlament upozorio je da takvi postupci predstavljaju direktnu prijetnju bezbjednosti i stabilnosti regiona.
Ipak, uprkos upozorenjima EU, zvaničnici Republike Srpske nijesu prekinuli kontakte s ruskim zvaničnicima.
Početkom jula ministar energetike i rudarstva Republike Srpske Petar Đokić boravio je u radnoj posjeti Jekaterinburgu u Rusiji. Glavni cilj putovanja bio je jačanje ekonomskih veza i učešće na međunarodnom industrijskom sajmu.
Tokom posjete Đokić je održao zvanični sastanak s Vjačeslavom Jarinom, ministrom međunarodnih i spoljnoekonomskih veza Sverdlovske oblasti, na kojem su razgovarali o proširenju saradnje u industrijskom, ekonomskom i obrazovnom sektoru. Pored toga, Đokić je posjetio kompaniju Laboratorija budućnosti, koja se bavi razvojem bespilotnih vazduhoplovnih sistema i robotike.
- Ministar Vlade Srbije prisustvovao ceremoniji oproštaja od Hamneija u Teheranu
Kao izaslanik Vlade Srbije, ministar informisanja i telekomunikacija Boris Bratina prisustvovao je ceremoniji oproštaja od vrhovnog vođe Islamske Republike Iran, ajatolaha Alija Hamneija, koji je ubijen krajem februara u američko-izraelskom napadu.
Javnost je za put ministra informisanja i telekomunikacija saznala preko objave člana iranske vlade, kao i s Instagram naloga srpskog ministarstva i ministra Bratine.
Bratinina posjeta Iranu izazvala je oštre kritike opozicije i javnosti. Opoziciona Stranka slobode i pravde upitala je da li je predsjednik Srbije Aleksandar Vučić obavijestio američku administraciju da šalje ministra u Teheran i naglasila da je nakon ove posjete „jasno da od koordinacije i usklađivanja spoljne politike s Evropskom unijom neće biti ništa, iako je to jedan od ključnih uslova za ‘odmrzavanje’ procesa evropskih integracija“.
Ministar informisanja i telekomunikacija izjavio je da ne vidi razlog zbog kojeg bi se njegova posjeta Iranu trebalo da smatra problematičnom. Analitičari, međutim, naglašavaju da će posjeta ministra Vlade Srbije Teheranu imati negativne posljedice po odnose Srbije sa Sjedinjenim Američkim Državama i Evropskom unijom.
- Albanija podržava osnivanje Banke za odbranu, bezbjednost i otpornost
Inicijativu za osnivanje Banke za odbranu, bezbjednost i otpornost, nove multilateralne finansijske institucije za finansiranje ulaganja u odbranu i bezbjednost, predstavio je kanadski premijer Mark Carney tokom samita NATO-a u Ankari.
Belgija, Grčka, Letonija, Luksemburg, Rumunija, Turska i Ukrajina takođe će učestvovati u izradi početnih politika i pravila Banke.
Prema Vladi Kanade, Banka će mobilisati privatni kapital za finansiranje projekata u oblasti odbrane, bezbjednosti i otpornosti, podržavajući i vlade i mala i srednja preduzeća koja posluju u odbrambenoj industriji.
Institucija će obezbjeđivati dugoročno finansiranje po niskim troškovima, finansijske garancije i zajmove za prioritetna ulaganja usmjerena na jačanje proizvodnih kapaciteta država članica i lanaca snabdijevanja u sektoru odbrane.
Vlada Kanade naglašava da je inicijativa odgovor na nove bezbjednosne izazove, naročito one koji proizlaze iz rata u Ukrajini, i da ima za cilj povećanje ulaganja u odbrambene tehnologije i industrijsku saradnju među savezničkim zemljama.
Kanada je već pozvala partnerske zemlje da okončaju domaće procedure ratifikacije kako bi Banka za odbranu, bezbjednost i otpornost mogla da počne s radom 2027. godine.
