- Në Beograd nis një format i ri bashkëpunimi ndërmjet vendeve kandidate për BE – Konferenca e kryetarëve të parlamenteve
Më 7 korrik, në Beograd filloi Konferenca dyditore e kryetarëve të parlamenteve të vendeve kandidate për Bashkimin Evropian. Konferenca është një nismë e përbashkët e Kuvendit Popullor të Republikës së Serbisë dhe Verkhovna Radës së Ukrainës.
Duke iu drejtuar pjesëmarrësve, kryetarja e Kuvendit Popullor, Ana Brnabić, theksoi se „kjo është hera e parë që kryetarët e parlamenteve të vendeve kandidate për Bashkimin Evropian kanë nisur një nismë të përbashkët për vendosjen e bashkëpunimit të rregullt“. Sipas Brnabić, parlamentet duhet të luajnë një rol më aktiv në forcimin e bashkëpunimit ndërmjet vendeve kandidate.
Qëllimi kryesor i konferencës është krijimi i një kuadri të përhershëm bashkëpunimi ndërmjet kryetarëve të parlamenteve të vendeve kandidate për Bashkimin Evropian, i bazuar në dialog të rregullt, shkëmbim përvojash dhe nisma të përbashkëta. Siç theksoi Brnabić, vendet pjesëmarrëse ndodhen në faza të ndryshme të integrimit evropian dhe përballen me sfida të ndryshme, gjë që e bën shkëmbimin e përvojave veçanërisht të rëndësishëm.
Konferenca mblodhi zyrtarët më të lartë parlamentarë të vendeve kandidate për Bashkimin Evropian.
Për kryetarin e Verkhovna Radës së Ukrainës, kjo ishte vizita e parë zyrtare në Serbi në 15 vitet e fundit. Në fjalimin e tij para konferencës, kryetari i parlamentit ukrainas, Ruslan Stefanchuk, i informoi të pranishmit për pasojat shkatërruese të sulmeve më të fundit raketore ruse ndaj Kyiv-it dhe shprehu mirënjohje ndaj palës serbe për mbështetjen e saj për Ukrainën.
Në prag të konferencës, në një intervistë për Euronews, Ana Brnabić deklaroi se që nga fillimi i luftës së plotë të Rusisë kundër Ukrainës, Serbia i ka dhënë Ukrainës më shumë se 60 milionë euro ndihmë të drejtpërdrejtë financiare dhe humanitare, por jo mbështetje ushtarake.
Në kuadër të vizitës së kryetarit të parlamentit ukrainas në Beograd, Ruslan Stefanchuk zhvilloi një takim bilateral me presidentin e Serbisë, Aleksandar Vučić, gjatë të cilit të dyja palët diskutuan gjendjen aktuale të marrëdhënieve dypalëshe dhe perspektivat evropiane të të dy vendeve.
- Parlamenti i Malit të Zi voton për nisjen e procedurës së ndryshimit të Kushtetutës
Ndryshimet kushtetuese kanë të bëjnë me Këshillin Gjyqësor dhe Prokurorial dhe Bankën Qendrore të Malit të Zi, të cilat janë thelbësore për mbylljen e një prej kapitujve kryesorë negociues në procesin e integrimit evropian — Kapitulli 23: Gjyqësori dhe të Drejtat Themelore.
Në seancën parlamentare të 7 korrikut, 74 nga 77 deputetë votuan pro, ndërsa tre votuan kundër.
Pas vendimit për nisjen e procedurës së ndryshimit kushtetues — për të cilin kërkohej mbështetja e të paktën 54 deputetëve — Komisioni Kushtetues parlamentar do të përgatisë projekt-amendamentet, të cilat do të paraqiten përsëri për votim. Më pas do të zhvillohet një konsultim publik që do të zgjasë të paktën një muaj, pas të cilit do të përgatitet teksti përfundimtar i amendamenteve dhe do t’i dorëzohet parlamentit për vendimin final.
Më herët, përfaqësuesit e shumicës parlamentare dhe të një pjese të opozitës arritën marrëveshje për mbështetjen e amendamenteve kushtetuese. Sipas marrëveshjes, ndryshimet në ligjet e diskutueshme të miratuara më parë për punët e brendshme dhe për Agjencinë e Sigurisë Kombëtare (ANB) do të miratohen jo më vonë se më 31 korrik. Deri në të njëjtin afat do të krijohet një trup i posaçëm pune për të monitoruar zbatimin e këtyre dispozitave.
Deputetët e Partisë Popullore Demokratike (DNP) nuk e mbështetën nisjen e procedurës së ndryshimeve kushtetuese. Udhëheqësi i DNP-së, Milan Knežević, theksoi se partia e tij nuk pajtohet me heqjen „e pajustifikuar“ nga lista e amendamenteve të planifikuara të dispozitës që do t’i jepte gjuhës serbe statusin e gjuhës zyrtare, dhe njoftoi se partia do ta vazhdojë luftën politike.
Në fillim të këtij viti, Partia Popullore Demokratike i paraqiti parlamentit një nismë për ndryshime kushtetuese që do t’i jepnin gjuhës serbe statusin e gjuhës zyrtare krahas gjuhës malazeze. Nisma nuk siguroi mbështetje të mjaftueshme, pasi mori vetëm votat e deputetëve të partisë së Knežević-it dhe të Demokracisë së Re Serbe, partisë së kryetarit të parlamentit Andrija Mandić. Pas kësaj, DNP u tërhoq nga koalicioni qeverisës si në nivel shtetëror, ashtu edhe në Podgoricë.
- Asambleja Kombëtare e Republika Srpska miraton Deklaratën për mbrojtjen e interesave jetike kombëtare të popullit serb në Bosnjë dhe Hercegovinë
Dokumenti bën thirrje për rikthimin e kompetencave të Republika Srpska-s, siç parashikohen nga Marrëveshja e Dejtonit dhe Kushtetuta e Bosnjë dhe Hercegovinës, për mbylljen e Zyrës së Përfaqësuesit të Lartë, për mbrojtjen e identitetit kombëtar serb dhe për forcimin e lidhjeve me Serbinë.
Deklarata thekson se kompetencat e institucioneve të Republika Srpska-s duhet të mbrohen nga transferimi në nivelin e Bosnjë dhe Hercegovinës dhe se transferime të tilla janë në kundërshtim me Marrëveshjen e Dejtonit dhe rendin kushtetues të Bosnjë dhe Hercegovinës. Asambleja Kombëtare e Republika Srpska-s e konsideron të nevojshme që „Republika Srpska-s t’i kthehen, përmes procedurave parlamentare në nivelin e Bosnjë dhe Hercegovinës, duke përfshirë shfuqizimin e një numri vendimesh të përfaqësuesve të lartë, kompetencat e Dejtonit që i janë marrë në kundërshtim me Kushtetutën dhe ligjin, me mbështetjen e plotë të një pjese të komunitetit ndërkombëtar dhe të forcave unitariste në Bosnjë dhe Hercegovinë“. Kjo „përfshin përfundimin e mandatit të Zyrës së Përfaqësuesit të Lartë dhe të Përfaqësuesit të Lartë, si dhe kalimin drejt dialogut dhe marrëveshjes politike ndërmjet të gjithë aktorëve relevantë politikë për të ardhmen e Bosnjë dhe Hercegovinës“.
Deklarata thekson rëndësinë e parandalimit të të gjitha përpjekjeve për të marrë pronën e Republika Srpska-s dhe për të transferuar të drejtat e pronësisë në nivelin e Bosnjë dhe Hercegovinës. Dokumenti thekson se, në këtë drejtim, është e nevojshme të forcohet kuadri ligjor dhe të ndëshkohen të gjitha keqpërdorimet që lidhen me këtë çështje jetike kombëtare.
Dokumenti gjithashtu bën thirrje për thellimin e mëtejshëm të bashkëpunimit me Republikën e Serbisë në fushat ekonomike, kulturore, arsimore, infrastrukturore, të sigurisë dhe në të gjitha fushat e tjera. Ai thekson se bashkëpunimi ndërmjet Republika Srpska-s dhe Serbisë nuk është i drejtuar kundër popujve të tjerë ose vendeve fqinje, por synon forcimin e identitetit kombëtar serb dhe kontributin për paqen dhe stabilitetin.
Deklarata gjithashtu nënvizon rëndësinë e mbrojtjes së trashëgimisë kulturore dhe historike, gjuhës serbe, alfabetit cirilik, objekteve fetare dhe simboleve të tjera të identitetit serb.
Dokumenti nuk është ligjërisht detyrues.
Željka Cvijanović, anëtarja serbe e Presidencës së Bosnjë dhe Hercegovinës, theksoi se Deklarata synon të rrisë ndërgjegjësimin për pozitën dhe të drejtat e popullit serb, si dhe për mekanizmat përmes të cilëve këto të drejta mund të mbrohen.
„Gjithçka që i nevojitet Republika Srpska-s është e përfshirë në këtë Deklaratë. Ajo (Republika Srpska) dëshiron ta arrijë këtë përmes Asamblesë Kombëtare, ashtu siç veproi Asambleja më 9 janar“, tha kryeministri Savo Minić, duke iu referuar vendimit të 9 janarit 1992, kur Asambleja e Popullit Serb në Bosnjë dhe Hercegovinë miratoi Deklaratën për Shpalljen e Republika Srpska-s.
- Zyrtarët e Republika Srpska-s vazhdojnë kontaktet me zyrtarët rusë pavarësisht paralajmërimeve të BE-së
Bashkimi Evropian ka hedhur poshtë me vendosmëri aktivitetet destabilizuese të Rusisë në Ballkanin Perëndimor dhe ka theksuar se marrëdhëniet normale me Moskën janë të pamundura për aq kohë sa regjimi i Vladimir Putinit vazhdon luftën e agresionit kundër Ukrainës. Këtë e deklaroi Komisioni Evropian në përgjigje të nënshkrimit të një memorandumi bashkëpunimi ndërmjet policisë së Republika Srpska-s dhe Ministrisë së Punëve të Brendshme të Federatës Ruse në Moskë.
Më 23 qershor, gjatë një vizite në Moskë, ministri i Punëve të Brendshme i Republika Srpska-s, Željko Budimir, nënshkroi një dokument për zgjerimin e bashkëpunimit me Oleg Baranov, shef i Drejtorisë Kryesore të Ministrisë së Punëve të Brendshme të Federatës Ruse për qytetin e Moskës. Bashkëpunimi ndërmjet dy institucioneve vazhdon prej më shumë se një dekade; megjithatë, sipas zyrtarëve të Republika Srpska-s, memorandumi i ri „saktëson më tej format e trajnimit profesional, shkëmbimit të përvojës dhe organizimit të stërvitjeve të përbashkëta“. Teksti i plotë i dokumentit nuk është bërë publik.
Oleg Baranov është nën sanksione individuale të Bashkimit Evropian që nga 20 korriku 2023. Sanksionet përfshijnë ngrirjen e aseteve dhe ndalimin e hyrjes në shtetet anëtare të BE-së. Brukseli e mban Baranovin dhe institucionin që ai drejton përgjegjës për shkelje të rënda të të drejtave të njeriut në Rusi.
Komisioni Evropian theksoi se, edhe pse entitetet e Bosnjë dhe Hercegovinës kanë të drejtë të zhvillojnë bashkëpunim ndërkombëtar brenda kompetencave të tyre, ato janë të detyruara të respektojnë plotësisht Kushtetutën e vendit dhe vendimet e institucioneve shtetërore. „Politika e jashtme në BeH është në juridiksionin ekskluziv të shtetit, ndërsa entitetet kanë detyrim kushtetues t’i ndihmojnë institucionet shtetërore në përmbushjen e detyrimeve të tyre“, deklaroi Komisioni Evropian.
Më herët, Parlamenti Evropian miratoi një rezolutë për Bosnjë dhe Hercegovinën, në të cilën dënoi posaçërisht kontaktet ndërmjet udhëheqjes së Republika Srpska-s dhe zyrtarëve rusë që janë subjekt i sanksioneve ndërkombëtare. Parlamenti Evropian paralajmëroi se veprime të tilla përbëjnë kërcënim të drejtpërdrejtë për sigurinë dhe stabilitetin e rajonit.
Megjithatë, pavarësisht paralajmërimeve të BE-së, zyrtarët e Republika Srpska-s nuk i kanë ndërprerë kontaktet me zyrtarët rusë.
Në fillim të korrikut, ministri i Energjisë dhe Minierave i Republika Srpska-s, Petar Đokić, zhvilloi një vizitë pune në Jekaterinburg të Rusisë. Qëllimi kryesor i udhëtimit ishte forcimi i lidhjeve ekonomike dhe pjesëmarrja në një panair ndërkombëtar industrial.
Gjatë vizitës, Đokić zhvilloi një takim zyrtar me Vyacheslav Yarin, ministër i Marrëdhënieve Ndërkombëtare dhe të Jashtme Ekonomike i Oblastit të Sverdlovskut, ku ata diskutuan zgjerimin e bashkëpunimit në sektorët industrial, ekonomik dhe arsimor. Përveç kësaj, Đokić vizitoi kompaninë Laboratori i së Ardhmes, e cila është e specializuar në zhvillimin e sistemeve ajrore pa pilot dhe robotikës.
- Ministri i Qeverisë së Serbisë merr pjesë në ceremoninë e lamtumirës për Khamenein në Teheran
Si i dërguar i Qeverisë së Serbisë, ministri i Informimit dhe Telekomunikacionit, Boris Bratina, mori pjesë në ceremoninë e lamtumirës për udhëheqësin suprem të Republikës Islamike të Iranit, ajatollahun Ali Khamenei, i cili u vra në fund të shkurtit si rezultat i një sulmi amerikano-izraelit.
Publiku mësoi për udhëtimin e ministrit të Informimit dhe Telekomunikacionit përmes një postimi të një anëtari të qeverisë iraniane, si dhe nga llogaritë në Instagram të ministrisë serbe dhe të ministrit Bratina.
Vizita e Bratinës në Iran shkaktoi kritika të ashpra nga opozita dhe publiku. Partia opozitare e Lirisë dhe Drejtësisë pyeti nëse presidenti i Serbisë, Aleksandar Vučić, e kishte informuar administratën amerikane se po dërgonte një ministër në Teheran dhe theksoi se, pas kësaj vizite, „është e qartë se nuk do të ketë asgjë nga koordinimi dhe harmonizimi i politikës së jashtme me Bashkimin Evropian, pavarësisht se ky është një nga kushtet kryesore për ‘shkrirjen’ e procesit të integrimit evropian“.
Ministri i Informimit dhe Telekomunikacionit deklaroi se nuk shihte arsye pse vizita e tij në Iran duhet të konsiderohej problematike. Megjithatë, analistët theksojnë se vizita e një ministri të Qeverisë së Serbisë në Teheran do të ketë pasoja negative për marrëdhëniet e Serbisë me Shtetet e Bashkuara dhe Bashkimin Evropian.
- Shqipëria mbështet themelimin e Bankës për Mbrojtje, Siguri dhe Reziliencë
Nisma për themelimin e Bankës për Mbrojtje, Siguri dhe Reziliencë, një institucion i ri financiar shumëpalësh për financimin e investimeve në mbrojtje dhe siguri, u paraqit nga kryeministri kanadez Mark Carney gjatë Samitit të NATO-s në Ankara.
Belgjika, Greqia, Letonia, Luksemburgu, Rumania, Turqia dhe Ukraina gjithashtu do të marrin pjesë në hartimin e politikave dhe rregullave fillestare të Bankës.
Sipas Qeverisë së Kanadasë, Banka do të mobilizojë kapital privat për financimin e projekteve të mbrojtjes, sigurisë dhe reziliencës, duke mbështetur si qeveritë, ashtu edhe ndërmarrjet e vogla dhe të mesme që veprojnë në industrinë e mbrojtjes.
Institucioni do të ofrojë financim afatgjatë me kosto të ulët, garanci financiare dhe kredi për investime prioritare që synojnë forcimin e kapaciteteve prodhuese të shteteve anëtare dhe zinxhirëve të furnizimit në sektorin e mbrojtjes.
Qeveria e Kanadasë thekson se nisma është përgjigje ndaj sfidave të reja të sigurisë, veçanërisht atyre që rrjedhin nga lufta në Ukrainë, dhe synon rritjen e investimeve në teknologjitë e mbrojtjes dhe bashkëpunimin industrial ndërmjet vendeve aleate.
Kanadaja tashmë i ka ftuar vendet partnere të përfundojnë procedurat e tyre të brendshme të ratifikimit, në mënyrë që Banka për Mbrojtje, Siguri dhe Reziliencë të mund të nisë punën në vitin 2027.
