- Për herë të parë, në Serbi po mbahen stërvitje ushtarake me NATO-n
Stërvitjet e para të përbashkëta ushtarake të Serbisë dhe NATO-s (NSE26) po zhvillohen në bazën ushtarake “Jug” dhe në poligonin e stërvitjes “Borovac” pranë Bujanocit. Në to marrin pjesë ushtarakë të Forcave të Armatosura Serbe dhe gjashtë vendeve të NATO-s: Italia, Rumania, Turqia, Franca, Mali i Zi dhe Shtetet e Bashkuara.
Faza e parë e stërvitjeve zgjati nga 13 deri më 17 maj dhe përfshiu aktivitete taktike stërvitore në mbështetje të operacioneve reale paqeruajtëse. Faza e dytë, nga 18 deri më 22 maj, parashikon ushtrimin e një skenari fiktiv të operacionit të mbështetjes së paqes.
NSE26 janë stërvitjet e para të përbashkëta ushtarake të NATO-s dhe Serbisë, të organizuara nga Forcat e Armatosura Serbe dhe Komanda e Forcave të Përbashkëta Aleate në Napoli, me qëllim rritjen e ndërveprimit operativ midis trupave pjesëmarrëse, thellimin e bashkëpunimit praktik midis NATO-s dhe Serbisë, si dhe kontributin në forcimin e stabilitetit rajonal. Stërvitjet po zhvillohen në bazë të një vendimi të Qeverisë së Serbisë dhe janë vazhdim i bashkëpunimit Serbi-NATO në kuadër të programit “Partneritet për Paqe”, “duke respektuar” neutralitetin ushtarak të vendit, deklaroi Ministria e Mbrojtjes e Serbisë. “Pjesëmarrja në stërvitjet ndërkombëtare rrit aftësinë e komandave dhe njësive të Forcave të Armatosura Serbe për të kryer një gamë të gjerë detyrash, duke përfshirë operacionet paqeruajtëse, dhe njëkohësisht konfirmon vendosmërinë e Republikës së Serbisë për të bashkëpunuar me të gjithë partnerët dhe për të ruajtur paqen dhe stabilitetin”, theksoi Ministria.
- Këshilli i BE-së ndau 15 milionë euro për të forcuar ushtrinë e Bosnjës dhe Hercegovinës
Më 12 maj, Këshilli i Bashkimit Evropian miratoi një masë ndihme prej 15 milionë eurosh për Forcat e Armatosura të Bosnjës dhe Hercegovinës, në kuadër të Instrumentit Evropian për Paqen (EPF).
Qëllimi kryesor i kësaj mase është forcimi i kapacitetit ushtarak dhe mbrojtës të Bosnjës dhe Hercegovinës. Vendimi i ri plotëson mbështetjen që Bashkimi Evropian kishte dhënë tashmë BiH-së nëpërmjet masave dypalëshe të ndihmës në vitet 2021 dhe 2022.
Nëpërmjet fondeve të EPF-së, ushtria boshnjake do të pajisen me: pajisje mbrojtëse personale; pajisje mbrojtjeje radiologjike, kimike, biologjike dhe bërthamore (CBRN); pajisje për shikim nate; si dhe automjete transporti mallrash.
“Nëse është e nevojshme, financimi do të mbulojë gjithashtu mallra dhe shërbime të lidhura, duke përfshirë trajnimin operativ të personelit ushtarak”, vuri në dukje Këshilli i BE-së.
Bashkimi Evropian thekson se kjo ndihmë do të rrisë gatishmërinë operative dhe ndërveprimin e Forcave të Armatosura të Bosnjës dhe Hercegovinës. Përveç mbrojtjes së territorit të tyre, kjo do të forcojë kapacitetin e tyre për pjesëmarrje në misionet e Politikës së Përbashkët të Sigurisë dhe Mbrojtjes (CSDP) të BE-së, si dhe në koalicione ndërkombëtare.
“BE-ja mbetet partner shumë i besueshëm i Bosnjës dhe Hercegovinës dhe kontribuon më shumë se kushdo tjetër financiarisht në sektorin e sigurisë”, deklaroi më 13 maj Luigi Soreca, Përfaqësuesi Special i Bashkimit Evropian dhe Shefi i Delegacionit të BE-së në Bosnjë dhe Hercegovinë. Ai shtoi: “Vetëm dje, BE-ja miratoi 15 milionë euro për Forcat e Armatosura të Bosnjës dhe Hercegovinës, dhe që nga viti 2021 kjo mbështetje do të arrijë në 50 milionë euro — sinjal i qartë i rëndësisë strategjike që BE-ja i kushton angazhimit në Bosnjë dhe Hercegovina.”
- Serbia dhe Maqedonia e Veriut iu bashkuan Korridorit Vertikal të Gazit
Kjo u njoftua gjatë një takimi të ministrave të energjisë të Greqisë, Serbisë, Maqedonisë së Veriut dhe Bullgarisë në Athinë.
“Ramë dakord për zgjerimin e Korridorit Vertikal të Gazit me Maqedoninë e Veriut dhe Serbinë, si dhe për institucionalizimin e bashkëpunimit midis katër vendeve”, tha Ministri Grek i Mjedisit dhe Energjisë, Stavros Papastavrou.
Në takim morën pjesë Ministri Grek i Mjedisit dhe Energjisë Stavros Papastavrou, Ministrja Serbe e Minierave dhe Energjisë Dubravka Handanović, Ministrja e Energjisë, Minierave dhe Burimeve Minerale e Maqedonisë së Veriut Sanja Božinovska, Zëvendësministri Bullgar i Energjisë Kiril Temelkov, si dhe drejtuesit e operatorëve të sistemeve të transmetimit të energjisë elektrike dhe gazit natyror të të katër vendeve.
Korridori Vertikal i Gazit lidh infrastrukturën e vendeve të Evropës Juglindore, duke siguruar transport gazi nga burime alternative ndaj atyre ruse. Anëtarësimi i Serbisë dhe Maqedonisë së Veriut krijon mundësinë e një rrjedhe të plotë gazi nga jugu në veri, duke u mundësuar vendeve të rajonit të marrin vëllime më të mëdha gazi nga burime jorusse.
Tema kryesore e takimit ishin projektet e ndërlidhjes së gazit Greqi–Maqedoni e Veriut dhe Maqedoni e Veriut–Serbi. Tubacioni i parë është në ndërtim e sipër dhe pritet të përfundojë këtë vit. Ai do të mundësojë furnizimin me gaz natyror nga veriut nëpërmjet terminaleve greke të LNG-së, si dhe gaz tubacioni — për shembull nga Azerbajxhani.
Ministrja Handanović theksoi se ndërtimi i gazsjellësit Serbi–Maqedoni e Veriut është planifikuar të përfundojë deri në fund të vitit 2027, me kapacitet prej një miliard e gjysmë metrash kub. Ministrja Božinovska nga ana e saj vuri në dukje se Maqedonia e Veriut po punon për lidhjen me Greqinë: “Deri në fund të vitit të ardhshëm do të jemi gati dhe lidhja Greqi–Maqedoni e Veriut–Serbi do të bëhet funksionale.”
- Samiti i Procesit Brdo-Brijuni do të zhvillohet në Maqedoninë e Veriut
Samiti vjetor i Procesit Brdo-Brijuni, që duhej mbajtur në maj në Kroaci por u anulua për shkak të përkeqësimit të marrëdhënieve Zagreb–Beograd, është zhvendosur në Maqedoninë e Veriut dhe planifikohet për tetor. Këtë e deklaroi Presidentja sllovene Nataša Pirc Musar gjatë një konference të përbashkët për shtyp me Presidenten e Maqedonisë së Veriut, Gordana Siljanovska-Davkova.
Procesi Brdo-Brijuni u lançua nga Sllovenia dhe Kroacia në vitin 2013 si platformë për promovimin e integrimit evropian të vendeve të Ballkanit Perëndimor dhe mbështetjen e bashkëpunimit rajonal. Pjesëmarrësit janë Serbia, Mali i Zi, Bosnja dhe Hercegovina, Kosova, Maqedonia e Veriut dhe Shqipëria, si dhe iniciatorët — Sllovenia dhe Kroacia.
Presidenti kroat Zoran Milanović e anuloi samitin në fund të marsit për shkak të “deklaratave dhe veprimeve politike të Presidentit të Serbisë”, të cilat sipas tij “bien ndesh me qëllimet e Procesit Brdo-Brijuni, përkeqësojnë marrëdhëniet ndërshtetërore dhe kërcënojnë stabilitetin e rajonit”. Vendimi erdhi pasi Aleksandar Vuçiç kishte akuzuar prej më shumë se një viti Kroacinë për ndërhyrje në punët e brendshme të Serbisë dhe për qëllime sulmuese ndaj saj.
Mbajtja e samitit në Maqedoninë e Veriut do t’i japë Shkupit një rast tjetër për të tërhequr vëmendjen ndaj mungesës së përparimit të vendit në rrugën evropiane, të bllokuar nga kërkesat e Bullgarisë fqinje.
- BE-ja paraqet kushte për integrimin evropian të Kosovës
Prishtina e konsideron të domosdoshëm marrjen e statusit zyrtar të kandidatit për anëtarësim në BE dhe nisjen e negociatave. “41 muaj pasi aplikuam për anëtarësim në BE, është koha që Kosova të marrë statusin e kandidatit dhe të hapë negociatat e anëtarësimit”, shkroi Kryeministri në detyrë Albin Kurti në rrjetet sociale, pas takimeve me Komisioneren e BE-së për Zgjerim, Marta Kos.
Kosova shpalli pavarësinë nga Serbia në vitin 2008, paraqiti kërkesën për anëtarësim në BE në vitin 2022 dhe aktualisht mban statusin e kandidatit potencial.
Gjatë vizitës së saj të parë zyrtare në Kosovë, Kos deklaroi se përparimi i vendit drejt anëtarësimit në BE do të varet nga zbatimi i reformave, ecja përpara në dialogun për normalizimin e marrëdhënieve me Serbinë dhe stabiliteti politik. “Ka një vend për Kosovën në Bashkimin Evropian dhe në procesin e anëtarësimit”, tha Kos, por vuri në dukje se “Kosova duhet urgjentisht të vijë me ritmin e prioriteteve të lidhura me BE-në” dhe se “Kosova ka nevojë për institucione të qëndrueshme dhe qeveri efektive”.
Vizita e Marta Kos u zhvillua në prag të zgjedhjeve të parakohshme të 7 qershorit, të thirrura pasi parlamenti u shpërbë për shkak të pamundësisë për të zgjedhur president. Këto do të jenë zgjedhjet e treta parlamentare brenda një viti e gjysmë dhe të dytat të parakohshme në gjashtë muaj. Mungesa e stabilitetit politik dhe e institucioneve plotësisht funksionale, ndër të tjera, po pengon miratimin e vendimeve të nevojshme për integrimin evropian.
Pengesa të tjera të rëndësishme mbeten mungesa e përparimit në dialogun me Beogradin dhe fakti që pesë vende të BE-së — Spanja, Greqia, Rumania, Sllovakia dhe Qiproja — ende nuk e njohin Kosovën si shtet.
- Një komunë malazeze “tërhoqi” njohjen e Kosovës
Deputetët e këshillit lokal (Kuvendit) të komunës së Zetës pranë Podgoricës miratuan një Deklaratë për revokimin e njohjes së pavarësisë së Kosovës në territorin e kësaj njësie administrative. Vendimi u mbështet nga përfaqësuesit e Partisë Demokratike Popullore (DNP), Demokracisë së Re Serbe, një përfaqësues i Demokratëve dhe tre deputetë të pavarur. Përfaqësuesit e Partisë Demokratike të Socialistëve (DPS) në opozitë nuk morën pjesë në seancë, ndërsa dy deputetë nga Demokratët u larguan nga salla para votimit.
Kryetari i Partisë Demokratike Popullore të Malit të Zi, deputeti Milan Knežević, e përshëndeti hapin e ndërmarrë nga komuna e Zetës, duke theksuar kontekstin historik të vendimit.
Kryetari i komunës, Mihailo Asanović (DNP), deklaroi se të gjitha vendimet jodemokratike duhet të korrigjohen jo vetëm në nivel lokal, por edhe në nivel shtetëror, duke bërë thirrje që edhe komuna të tjera të miratojnë deklarata të ngjashme.
Partia Demokratike Popullore, e njohur për afërsinë e saj me Beogradin zyrtar, deri vonë kishte qenë pjesë e koalicionit qeverisës.
Mali i Zi e njohu Kosovën në vitin 2008. Ekspertët vunë në dukje se aktet e tilla të organeve të vetëqeverisjes lokale nuk kanë asnjë efekt ligjor mbi detyrimet ndërkombëtare të shtetit, pasi komunat nuk kanë kompetencë kushtetuese për të konfirmuar ose revokuar njohjen e shteteve të huaja — çështje këto që ligji ia rezervon ekskluzivisht qeverisë qendrore dhe Ministrisë së Punëve të Jashtme.
Dega lokale e Partisë Demokratike të Socialistëve në opozitë e cilësoi vendimin absurd dhe të motivuar politikisht. Ministri malazez i Administratës Publike, Marash Dukaj, anëtar i partisë Alternativa Shqiptare, e quajti vendimin e Kuvendit të komunës së Zetës akt politik pa fuqi ligjore dhe hap prapa në procesin e integrimit të Malit të Zi në Bashkimin Evropian.
